Hoe regel je de juridische zaken voor je onderneming?

© 2018, Dirkzwager advocaten & notarissen N.V.

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande toestemming van de auteur worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt. Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave grote zorg is besteed, aanvaarden de auteur en Dirkzwager advocaten & notarissen N.V. geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor de gevolgen hiervan.

Inleiding

En dan heb je besloten ondernemer te worden. Je hebt alleen of samen met anderen een geweldig idee of product bedacht. Er is een markt voor en je gaat er tijd, energie en geld in steken. Maar als beginnende ondernemer komt er veel op je af. Met het bedenken van jouw product of dienst alleen ben je er niet. Je moet keuzes maken die later grote gevolgen kunnen hebben. Welke rechtsvorm kies je, met wie sluit je contracten, neem je mensen in dienst of niet? Aan alle keuzes zijn risico’s verbonden en ze leiden vaak tot juridische verplichtingen.

Zo krijg je als startende ondernemer al heel snel te maken met het recht. Zeker in de beginfase kan dat als een struikelblok worden gezien. Het recht is vaak onbekend en daardoor onbemind en de kosten van een jurist kunnen hoog zijn. Toch is het van belang om hier als startende ondernemer aandacht aan te besteden.

Dirkzwager heeft een Startupteam samengesteld (onze gegevens staan op pagina 31). Wij geven je in deze handleiding inzicht in de keuzes die je kan maken en wat de gevolgen daarvan zijn, nu en in de toekomst. We hebben ervaring en kennis en willen die met je delen. Zodat jij je kunt concentreren op wat het belangrijkst is: een succes maken van je onderneming!

Startupteam Dirkzwager

Inleiding | 3

Inhoud

Inleiding 3

Welke rechtsvorm kies ik? Wat zijn de fiscale aspecten van mijn keuze? Hoe zit het met aansprakelijkheid? Hoe gaat de oprichting in z’n werk?

Hoe leg ik mijn idee vast? Onder welke (handels)naam ga ik mijn bedrijf uitoefenen en kan ik deze naam beschermen? Hoe voorkom ik dat anderen met mijn ideeën aan de haal gaan? Heb ik als startup iets te maken met privacy- en consumentenwetgeving?

Welke contracten moet ik afsluiten? Uitgangspunten contractenrecht Hoe werken algemene voorwaarden?

Wat als er mensen voor mij gaan werken? Welke algemene verplichtingen heeft een werkgever? Hoe kan ik werknemers aanstellen? Welke opties zijn er voor flexibel personeel dat niet in dienst is?

Hoe kom ik aan geld voor groei? Subsidies en overheidsregelingen Soorten financiering

Maak kennis met het Dirkzwager Startupteam

Over de leden van het Dirkzwager Startupteam

Maak kennis met Dirkzwager

5 5 6 9 11 15 15 21 21 23 27 27 4 | Inleiding

Welke rechtsvorm kies ik?

Een onderneming starten betekent vrijwel altijd investeren in een idee of product. Je gaat geld uitgeven, wellicht mensen aannemen en overeen komsten sluiten. Om dat te kunnen doen, is het nodig een rechts vorm te kiezen. We geven hier de mogelijkheden en de voor- en nadelen van een personenvennootschap (eenmanszaak of vennootschap onder firma oftewel VOF) en een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BV).

De keuze voor een personenvennootschap of een BV is vaak gedreven door fiscale motieven (geld) en vanwege het verschil qua (persoonlijke) aansprakelijkheid. Een goede afweging van deze aspecten maakt dat je een rechtsvorm kiest die bij jouw privé- en werksituatie past.

Wat zijn de fiscale aspecten van mijn keuze?

Als startende ondernemer zou je vooraf met een accountant of belasting adviseur moeten praten. Die kan vanuit je persoonlijke situatie bekijken of een personenvennootschap of een BV fiscaal het meest voordelig is. Doorgaans is een personenvennootschap fiscaal voordeliger voor startende ondernemingen, omdat er verschillende aftrekposten kunnen worden geclaimd. Denk hierbij aan de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek, maar ook de MKB-winstvrijstelling. Bij een BV kun je geen gebruik maken van deze aftrek.

Daarnaast is van belang dat het resultaat (de winst) van de onderneming anders wordt behandeld voor je aangifte inkomstenbelasting. Het resultaat van een personenvennootschap is belast in Box 1, net zoals loon. Het resultaat van een BV is anders belast. Bij de BV wordt namelijk in eerste instantie vennootschapsbelasting (VPB) geheven over de winst.

Op het moment dat de winst wordt uitgekeerd aan de aandeelhouders, wordt dit resultaat belast bij de aandeelhouders aan wie de winst wordt uitgekeerd. Dit geldt dus ook voor jou als eigenaar-aandeelhouder. Voor de

Welke rechtsvorm kies ik? | 5

aandeelhouders is deze winstuitkering doorgaans belast in Box 2 (er wordt uitgegaan van het zogeheten ‘aanmerkelijk belang’. Dit betekent dat een aandeelhouder een aandelenbelang van minstens vijf procent (5%) heeft).

Wanneer de onderneming goed begint te draaien en veel winst genereert, komt er een omslagpunt waarbij een BV fiscaal voordeliger is dan een personenvennootschap. Vanuit dat oogpunt kan het soms ook handig zijn om meteen een BV te starten, zodat er later geen wijziging in de rechtsvorm hoeft plaats te vinden. Onder het kopje ‘oprichting’ vind je meer informatie hierover.

Hoe zit het met aansprakelijkheid?

Het grote verschil tussen de personenvennootschappen en de BV is de aansprakelijkheid.

Eenmanszaak Bij een eenmanszaak is er geen scheiding tussen het vermogen van de ondernemer in privé en het vermogen van het bedrijf, het vennoot schaps vermogen. Ook ben je als eenmansondernemer in privé onbeperkt aansprakelijk voor claims, schulden of bij faillissement. Het huwelijks vermogens recht is hierbij ook van belang. Als je bent getrouwd, dan kan dit bij een claim ertoe leiden dat je partner direct financieel betrokken wordt. Je partner ondervindt in dat geval ernstige nadelen van jouw ondernemerschap. Dit kun je voorkomen door te trouwen met huwelijkse voorwaarden.

Vennootschap onder firma Bij een VOF is er wel sprake van een scheiding tussen je privévermogen en het ondernemingsvermogen. De VOF heeft een ‘afgescheiden vermogen’. Dat betekent dat een crediteur (schuldeiser) van de VOF aanspraak kan maken op het vermogen van de VOF. Andersom betekent het dat privé-schuldeisers zich niet kunnen verhalen op het vermogen van de VOF. Maar er blijft een hoge mate van aansprakelijkheid voor jou als ondernemer: elke vennoot is namelijk hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden van de VOF. Dat betekent dat elke vennoot voor het geheel van alle schulden van de VOF kan worden aangesproken als de VOF niet aan haar verplichten kan voldoen. Ook dan kan bij een claim de partner van de vennoot hier direct bij betrokken worden.

6 | Welke rechtsvorm kies ik?

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Bij een BV is er in principe geen persoonlijke aansprakelijkheid. De crediteuren van een BV kunnen slechts aanspraak maken op het vermogen van de BV. Niet op het privévermogen van de aandeelhouder(s). Bij een claim is de partner van de ondernemer dus beter beschermd. Je bent als ondernemer in principe slechts persoonlijk aansprakelijk als je ernstig verwijtbaar handelt. Let op, je kunt als de ondernemer ook aansprakelijk zijn als je in de fase vóór de oprichting namens de BV handelt.

Hoe gaat de oprichting in z’n werk?

Eenmanszaak Het opzetten van een eenmanszaak is feitelijk erg simpel. Je hoeft je eenmans zaak alleen maar in te schrijven bij het handelsregister bij de Kamer van Koophandel. Je kunt als een ondernemer maar één eenmanszaak drijven. Wel kun je met die eenmanszaak meerdere activiteiten en dus handelsnamen hebben die je gebruikt om naar buiten te treden.

VOF Een VOF kun je ook opzetten door inschrijving in het handelsregister. Omdat een VOF door meerdere personen wordt aangegaan, is het verstandig een VOF-contract op te stellen. Hierin kun je regelen hoe de vennoten zullen handelen, hoe wordt omgegaan met winst en hoe vennoten kunnen toetreden en uittreden. Een goed contract kan geschillen in de toekomst voorkomen. Er kan immers altijd verschil van inzicht ontstaan tussen de vennoten.

BV Een BV kan alleen worden opgericht bij notariële akte. De notaris schrijft de BV in bij het handelsregister van de Kamer van Koophandel. De flexibelere BV-wetgeving heeft het vanaf 2012 makkelijker gemaakt om een BV op te richten. Vroeger had je een minimumkapitaal van € 18.000,- nodig. Nu is het minimumkapitaal slechts één eurocent (€ 0,01). Ook is er geen verklaring van geen bezwaar meer vereist, waardoor de oprichting doorgaans heel snel kan gaan. Naast een werkmaatschappij, kan de ondernemer ook nog een holding-BV oprichten.

Welke rechtsvorm kies ik? | 7

Met een holding-BV kun je dividend onbelast uitkeren vanuit een werkmaatschappij. Dit kan fiscaal interessant zijn voor jou als ondernemer.

Als een onderneming als eenmanszaak is gestart, kan deze onderneming later nog worden ingebracht in een BV. Dus als je situatie verandert, kun je op deze manier de onderneming als BV voortzetten.

Ook bij een inbreng van de onderneming zijn belastingtechnische aspecten van belang, dus advies van een accountant of belastingadviseur is raadzaam. Bij de inbreng zal een BV (en eventueel een holding BV) worden opgericht en zal de eenmanszaak bij notariële akte te worden ingebracht. De accountant stelt een inbrengbeschrijving op die aan de oprichtingsakte wordt gehecht.

Kortom, sta goed stil bij de rechtsvorm die je kiest. Als je denkt op redelijke termijn winst te gaan maken en aansprakelijkheid zoveel mogelijk wilt beperken, is oprichten van een BV ook in het begin al interessant. Door de vernieuwde wetgeving is oprichting niet ingewikkeld meer. Laat je fiscaal wel goed adviseren.

8 | Welke rechtsvorm kies ik?

Hoe leg ik mijn idee vast?

Bij startups werken slimme en talentvolle mensen, die mooie dingen maken. En waar vroeger vooral geld werd verdiend met het maken van fysieke producten, ligt het zwaartepunt tegenwoordig bij kennis, ervaring, uitvindingen, creatieve prestaties en ‘gewoon’ goede ideeën. Maar hoe bescherm je die? De verschillende intellectuele eigendomsrechten stellen je in staat op te treden tegen anderen die jouw werk kopiëren. Als startup wordt je daarnaast ook geconfronteerd met allerlei privacywetgeving en verplichtingen vanwege consumentenrechten. Hieronder vind je een overzicht van de zaken die je tegenkomt als (startende) ondernemer.

Onder welke (handels)naam ga ik mijn bedrijf uitoefenen en kan ik deze naam beschermen?

Dit lijkt wellicht een simpele vraag, maar is dat vaak niet. In Nederland ben je in principe vrij om zelf de naam van je nieuwe onderneming te bedenken. Maar die vrijheid wordt begrensd door de rechten van andere ondernemingen. Met name de houders van handelsnaamrechten en merk rechten kunnen zich verzetten tegen (verwarring wekkend) gebruik van respectievelijk hun ‘handelsnaam’ of ‘merk’.

Handelsnaam Een handelsnaam is de naam waaronder jij je onderneming drijft. Wanneer jij je onderneming op de markt onder een bepaalde naam presenteert, dan is die naam jouw handelsnaam. (N.B. een onderneming kan meer dan één handelsnaam voeren.) Door het actief voeren van een handelsnaam verkrijg je handelsnaamrechten op die naam. Dit houdt kort gezegd in dat je kunt optreden tegen anderen die op een verwarring wekkende wijze dezelfde of een overeenstemmende handelsnaam willen voeren. Je kunt dan bij de rechter vragen om een verbod op het gebruik van de betreffende handelsnaam. Overigens, om een beroep te doen op handelsnaamrechten hoef je deze niet per se te registreren bij de Kamer van Koophandel, ondanks dat die registratie op basis van andere wetgeving vaak wel verplicht is.

Hoe leg ik mijn idee vast? | 9

Het voorgaande betekent natuurlijk ook dat je zelf moet opletten dat jouw handelsnaam geen inbreuk maakt op de oudere handelsnaam van een ander. Maar hoe controleer je dat? Het meest eenvoudige antwoord is: zoeken op internet. Een snelle zoekopdracht zal je waarschijnlijk al een eind verder helpen. Een andere goede bron van handelsnamen is het register van de Kamer van Koophandel (www.kvk.nl). Maar let op, in het register staan niet altijd alle handelsnamen vermeld.

Merkrechten Ook merkrechten kun je (onder omstandigheden) inzetten om op te treden tegen derden die jouw naam op verwarring wekkende wijze gaan gebruiken. Een merk is een teken dat wordt gebruikt ter onderscheiding van waren en diensten. Door een merk kan een onderneming zich onderscheiden van andere ondernemingen. Een krachtig merk met een goede reputatie zorgt voor meer afzet. Het is dus niet voor niets dat merkrechten van (succesvolle) ondernemingen vaak een grote waarde vertegenwoordigen. In tegenstelling tot een handelsnaamrecht, ontstaat een merkrecht pas als je het merkteken registreert.

Registreren Als je een merkteken wilt registreren, dan kan je dat doen bij het Benelux- Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE). Je krijgt dan een Beneluxmerk, waarmee je jouw merkteken in de gehele Benelux kan beschermen. Je kan daarnaast ook een merk vastleggen bij het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO). Je krijgt dan een zogenoemd Uniemerkrecht dat je in heel de Europese Unie kan handhaven. Het BBIE en EUIPO hebben ook allebei een register waarin je kunt zoeken naar al bestaande merktekens.

Kortom, verricht onderzoek naar de namen van andere organisaties voordat je van start gaat met je onderneming. Het is zonde als je veel geld hebt geïnvesteerd in branding, een mooie website en promotiemateriaal, en vervolgens ontdekt dat jouw bedrijfsnaam – of een gelijkende naam – al door een concurrent of andere organisatie wordt gebruikt. Als je constateert dat jouw naam al ‘in gebruik’ is, dan hoeft dat niet altijd te betekenen dat je die naam niet mag gebruiken. Maar het is dan wel nodig om nader onderzoek te (laten) doen.

10 | Hoe leg ik mijn idee vast?

Hoe voorkom ik dat anderen met mijn ideeën aan de haal gaan?

Er is – los van de hiervoor al genoemde rechten – een hele range aan intellectuele eigendomsrechten die allemaal een andere (voldoende concreet) uitgewerkte creatieve of intellectuele ‘prestatie’ beschermen. Zo beschermt het modellenrecht de industriële vormgeving van producten, het auteurs recht creatieve prestaties en kun je met octrooien technische vindingen beschermen.

Maar alle hiervoor genoemde rechten lossen een probleem van veel startups nog steeds niet op, namelijk: hoe bescherm ik mijn idee? Want zoals gezegd, intellectuele eigendomsrechten beschermen slechts (voldoende) uitgewerkte creatieve of intellectuele prestaties. Alleen het ‘idee’ hebben om iets te gaan ontwikkelen of uitwerken is dat per definitie niet en is dus niet beschermd. En dat zorgt in de praktijk voor lastige situaties. Hoe kan je jouw ideeën delen met anderen, zonder dat zij die informatie voor zichzelf kunnen gebruiken? Een startup kan namelijk niet groeien zonder de hulp van anderen (zoals investeerders, ondernemers of werknemers).

Het antwoord op die vraag luidt kort gezegd: geheimhouden. Maar dat klinkt tegenstrijdig, want hoe kun je informatie delen en deze tegelijkertijd geheim houden? Ondernemers lossen dat in de praktijk meestal op door een geheimhoudingsovereenkomst te gebruiken, ook wel non disclosure agreement (NDA) genoemd. Hierin maakt de ondernemer afspraken met de wederpartij over de voorwaarden waaronder geheime of vertrouwelijke informatie wordt gedeeld. Als je in de NDA een boetebeding opneemt, dan moet jouw wederpartij een boete betalen als hij de geheimhoudingsverplichting overtreedt.

In de praktijk komt het nog weleens voor dat potentiële samenwerkings partners – met name investeerders – weigeren om een NDA te tekenen. De reden is dat zij bang zijn dat zij tegelijkertijd al een vergelijkbaar product of vergelijkbare dienst aan het ontwikkelen zijn en daarmee na het tekenen van een NDA niet door mogen gaan. Die vrees is echter ongegrond. Als er namelijk een geschil zou ontstaan en de investeerder kan aantonen dat hij

Hoe leg ik mijn idee vast? | 11

al vóór het tekenen van de NDA bezig was met de ontwikkeling van een vergelijkbaar product of vergelijkbare dienst, dan heeft hij niets te vrezen. Je kunt dit ook in de geheimhoudingsovereenkomst opschrijven.

Bedrijfsgeheime informatie is daarnaast in Europa ook beschermd op grond van de Richtlijn Bescherming Bedrijfsgeheimen (Richtlijn EU 2016/943). Als jouw onderneming over geheime kennis of knowhow beschikt die ‘handelswaarde’ heeft (en dus geld waard is), dan kun je optreden tegen derden die jouw bedrijfsgeheimen op ongeoorloofde wijze bemachtigen (en vervolgens gaan exploiteren).

Sommige van de hiervoor genoemde rechten ontstaan vanzelf (auteurs rechten, handelsnaamrechten, databankrechten en niet-ingeschreven gemeenschapsmodellenrechten). Voor andere rechten is registratie vereist (merk- en modellenrechten, octrooirechten en kwekersrechten). Er kunnen nogal wat verschillende voorwaarden verbonden zijn aan het verkrijgen, behouden en inroepen van die rechten. Als startup is het daarom van belang om goed zicht te hebben op jouw intellectuele eigendomsrechten en over de waardevolle kennis en knowhow die je in huis hebt. Dat geldt al helemaal voor kennisintensieve startups die voornamelijk geld verdienen met hun creatieve en intellectuele prestaties. Voorkomen is ten slotte altijd beter dan genezen, en dat geldt in het bijzonder voor startups die wellicht nog weinig budget voor juridische bijstand hebben. Als je meer wilt weten over de verschillende intellectuele eigendomsrechten, wat deze rechten beschermen en hoe je andere geheime informatie kunt beschermen, lees dan eens enkele artikelen hierover op www.dirkzwager.nl.

Heb ik als startup iets te maken met privacy- en consumentenwetgeving?

De laatste jaren is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) voortdurend in het nieuws geweest. Het zal je dan ook niet verbazen dat ook startups moeten voldoen aan de AVG. En wat betekent dat voor jouw organisatie?

12 | Hoe leg ik mijn idee vast?

De AVG gaat over persoonsgegevens. Dat zijn gegevens die een mens kunnen identificeren. Het uitgangspunt van de AVG is dat je die persoonsgegevens slechts mag verzamelen en gebruiken (‘verwerken’) als je daarvoor een zogenoemde wettelijke verwerkingsgrondslag hebt. Geldige grondslagen kunnen bijvoorbeeld zijn: uitvoering van een overeenkomst, een wettelijke verplichting, het gerechtvaardigd belang van de ondernemer en toestemming van degene wiens gegevens worden verwerkt. Als jij als ondernemer het doel en de middelen van die verwerking van persoonsgegevens bepaalt, dan wordt je de ‘verantwoordelijke’ genoemd. Als je daarnaast een derde partij inschakelt om de persoonsgegevens (waarvoor jij verantwoordelijke bent) in jouw opdracht te verwerken, dan wordt die partij een ‘verwerker’ genoemd. Denk bijvoorbeeld aan leveranciers van online crm- en hrm-systemen. Een verantwoordelijke moet op grond van de AVG een verwerkersovereenkomst sluiten met de verwerkers die hij inschakelt. Daarin spreken partijen af onder welke voorwaarden persoonsgegevens mogen worden verwerkt en welke beveiligingsmaatregelen genomen worden. En let op: een partij is al snel een ‘verwerker’.

Ook moet je ten slotte informatie over welke persoonsgegevens je verwerkt en voor welke doeleinden, vastleggen in een privacystatement zodat consumenten en andere afnemers van jouw producten of diensten kunnen zien wat er met hun persoonsgegevens gebeurt. Deze mensen hebben bovendien het recht om hun persoonsgegevens in te zien, te corrigeren, beperken en in veel gevallen te (laten) verwijderen.

Als jouw startup zich (ook) op consumenten richt, dan moet je rekening houden met de waaier aan consumentenwetgeving. Zonder in detail in te gaan op de wetgeving, kun je deze grofweg indelen in: regels over reclame, informatieplichten en rechten tijdens en na de koop.

Als consumentgeoriënteerde startup zal je waarschijnlijk reclame willen maken om klanten te trekken. Als ondernemer ben je in principe vrij om jouw reclames vorm te geven zoals je zelf wilt. Maar de (Europese) wetgever heeft die vrijheid in het belang van de consumentenbescherming beperkt.

Hoe leg ik mijn idee vast? | 13

Het uitgangspunt van de reclamewetgeving is dat reclame eerlijk moet zijn. Het moet een waarheidsgetrouw beeld geven van hetgeen de adverteerder aanbiedt en moet de consumenten daarover ook (zo) volledig (mogelijk) informeren. Daarbij mag de adverteerder zijn boodschap wel enigszins overdrijven, maar moet wel duidelijk zijn dat het om een overdrijving gaat. Zo mag een adverteerder wel verkondigen dat zijn product ‘lekker’ is, maar mag hij niet melden dat zijn product ‘als beste is getest’. Tenzij hij kan aantonen dat dit daadwerkelijk blijkt uit een representatieve test. Meer informatie over de regelgeving omtrent reclames kun je vinden op de website van de Stichting Reclamecode (www.reclamecode.nl) en op de website van Dirkzwager.

Wanneer diezelfde consument (vervolgens) besluit een aankoop te doen, dan moet hij geïnformeerd worden over de identiteit van jouw onderneming, de inhoud van zijn bestelling en zijn consumentenrechten. De wet legt vrij veel informatieplichten op aan ondernemers, dus het is aan te bevelen om je (online) aankoopproces te laten controleren door een deskundige. Uiteraard dien je ten slotte bij en na de aankoop de geldende consumentenwetgeving na te leven. Er zijn onder meer regels over ongeoorloofde bepalingen in algemene voorwaarden en de koop op afstand.

Zoals je ziet, kun je enerzijds door de wetgeving je naam en idee of product goed beschermen. Anderzijds zal je, vooral als jouw doelgroep de consument is, je zaakjes goed op orde moeten hebben op het vlak van privacy. Misschien niet je hoogste prioriteit, maar het is wel raadzaam om er energie in te steken.

14 | Hoe leg ik mijn idee vast?

Welke contracten moet ik afsluiten?

Als startup zal je ook contracten moeten sluiten om je eigen en de belangen van anderen goed vast te leggen. Denk hierbij aan contracten met leveranciers, met partners en uiteraard ook de contracten met klanten. Voor deze vormen van contracteren zullen wij hieronder kort de belangrijkste aandachtspunten aanstippen. Ook geven we je inzicht in de belangrijkste uitgangspunten van het Nederlandse contractenrecht.

Uitgangspunten contractenrecht

In het Nederlandse rechtsstelsel geldt het beginsel van contractsvrijheid. Ieder is dus vrij om te bepalen of hij een overeenkomst wil sluiten, met wie hij deze overeenkomst wil sluiten en wat de inhoud en vorm van deze overeenkomst is. Veel bepalingen in het contractenrecht zijn dan ook van regelend recht. Dit wil zeggen dat van deze bepalingen bij overeenkomst kan worden afgeweken. In principe is alles via een contract te regelen, maar dat betekent niet dat alle bepalingen in contracten toelaatbaar zijn. De contractsvrijheid is namelijk niet absoluut. Een belangrijke uitzondering op de contractsvrijheid is artikel 3:40 van het Burgerlijk Wetboek. Dit bepaalt dat rechtshandelingen (waaronder overeen komsten) die door inhoud of strekking in strijd zijn met de goede zeden of de openbare orde nietig (niet-geldig) zijn. Feitelijk betekent dit dat een dergelijke overeenkomst, of het betreffende met de goede zeden of open bare orde strijdige onderdeel, wordt geacht nooit te hebben bestaan. De wet bepaalt daarnaast dat een rechtshandeling (waaronder een overeenkomst) die in strijd is met een dwingende wetsbepaling nietig is. Dus het is van belang om de overeenkomsten die je maakt of tekent goed te checken en te controleren of ze wettelijk door de beugel kunnen.

Waar moet ik op letten bij contracten met consumenten? Voor bepaalde groepen personen, waaronder consumenten, kennen zowel de Nederlandse wet als Europese regelgeving belangrijke spelregels. Deze spelregels zijn veelal dwingende wetsbepalingen. Een simpele, maar zeer belangrijke vraag die je je als startup zou moeten stellen, is: Wie worden mijn

Welke contracten moet ik afsluiten? | 15

klanten? Is dit een professionele wederpartij (de zogenoemde business-to- businessrelatie: B2B) óf is dit een consument (de zogenoemde business-to- consumerrelatie: B2C)?

Bij dwingende wetsbepalingen kan je op geen enkele wijze ten nadele van de consument afwijken. Deze wetgeving ziet de consument als ‘zwakke’ partij die bescherming verdient tegen de ‘sterke’ ondernemer. Hierdoor kun je als startup in contracten (en in algemene voorwaarden) met consumenten niet alles vastleggen wat je misschien zou willen. Anders dan in een B2Brelatie, is de contractsvrijheid in het consumentenrecht beperkt.

Bij een contract met een professionele partij zijn er nagenoeg geen dwingende wetsbepalingen waar je rekening mee moet houden. Behalve de openbare orde en goede zeden en enige mate van reflexwerking ten aanzien van kleine ondernemers, is de contractsvrijheid met klanten die geen consument zijn dan ook veel groter. Reflexwerking betekent dat sommige kleine ondernemers aanspraak kunnen maken op dezelfde rechten als consumenten. Als jij als startup zowel aan consumenten als aan professionele partijen levert, is het raadzaam twee verschillende contracten en twee verschillende sets algemene voorwaarden te gebruiken. Voor elke doelgroep een.

Waar moet ik op letten bij contracten met leveranciers? Uiteraard zal je als een startup ook contracten moeten sluiten met leveranciers. Een leverancier is eigenlijk altijd een professionele partij, dus de contracts vrijheid is groot. Grote leveranciers zullen je vaak hun eigen voor waarden willen opleggen. Is dat het geval, inventariseer dan je je risico’s. Breng in kaart wat er mis zou kunnen gaan en welke consequenties dit op grond van het contract zal hebben. Probeer in de onderhandeling op die risico’s in te spelen. Alles naar eigen wensen aanpassen is wellicht wat ambitieus, dus probeer prioriteiten te stellen. Vaak ligt deze prioriteit bij voorwaarden die gaan over garanties en aansprakelijkheid.

Hoe leg ik de samenwerking met partners vast? Joint venture-overeenkomst  Als startup kun je ervoor kiezen om met een andere ondernemer samen te werken om bijvoorbeeld een bepaald product

16 | Welke contracten moet ik afsluiten?

te verkopen of dienst te verlenen. Dit heet een joint venture. Anders dan bij een fusie, blijven de joint venturepartners zelfstanding op de markt opereren. Joint venturepartners kunnen hun krachten bundelen door gebruik te maken van elkaars expertise, ervaring, middelen en mankracht. De partners kunnen hun gemeenschappelijke onderneming inrichten zoals zij wensen. In een joint venture-overeenkomst kunnen afspraken worden gemaakt over onder andere de financiering, verdeling van de winst en de verdere ondersteuning van het doel van de joint venture.

Aandeelhoudersovereenkomst  Als je een bedrijf start met meerdere aandeelhouders (meestal een BV) is het belangrijk om goede en duidelijke afspraken te maken tussen de verschillende aandeelhouders. Dan weten alle aandeelhouders duidelijk wat de spelregels zijn, kunnen conflictsituaties worden opgelost en sta je niet opeens voor onaangename verrassingen als er dingen misgaan. In een aandeelhoudersovereenkomst kan je onder andere de volgende zaken opnemen. Wat moet er gebeuren als een aandeel houder zijn aandelen wil verkopen in het bedrijf, wat geldt er als er door aandeel houders 50-50 wordt gestemd en je kan bepalen dat bepaalde besluiten van het bestuur de goedkeuring vereisen van de algemene vergadering. Een aandeelhoudersovereenkomst is niet verplicht, statuten wel. In een aandeel houdersovereenkomst regel je zaken die niet in de statuten zijn geregeld. Of zaken die wel in de statuten zijn geregeld, maar waar je van wil afwijken. In tegenstelling tot de statuten is een aandeelhoudersovereenkomst daarnaast niet openbaar en is de tussenkomst van een notaris niet vereist.

Hoe werken algemene voorwaarden?

Veel bedrijven werken met algemene voorwaarden, ook wel ‘de kleine lettertjes’ genoemd. Algemene voorwaarden zijn één of meer bepalingen die je niet in een specifieke overeenkomst afsluit, maar juist bedoeld zijn om vaker te worden gebruikt. Rechten en plichten die gelden voor al je klanten, zoals betalingstermijnen, garantie- en aansprakelijkheidsbepalingen en incasso regelingen. Deze kunnen dan in een keer goed in algemene voor waarden worden vastgelegd. Het voordeel is dat als een klant de algemene voorwaarden accepteert, jullie het alleen nog maar eens hoeven te worden

Welke contracten moet ik afsluiten? | 17

over hoofdzaken als prijs en hoeveelheid. Algemene voorwaarden scheppen dan ook duidelijkheid over de voorwaarden waaronder de goederen worden geleverd of de diensten worden verricht en kunnen je kostbare tijd besparen. Het is dan ook zeker aan te raden goede en duidelijke algemene voorwaarden te laten opstellen. Wel geldt dat bij het hanteren van algemene voorwaarden oplettendheid is geboden. De ‘werking’ van algemene voorwaarden valt of staat namelijk met een juiste toepassing ervan.

Voor het succesvol toepassen van algemene voorwaarden gelden twee wettelijke vereisten: i. het van toepassing verklaren van de algemene voorwaarden op de overeenkomst; én ii. de terhandstelling (het daadwerkelijke overhandigen).

Van toepassing verklaring Algemene voorwaarden zijn vrij snel van toepassing. Namelijk als de contractpartij de algemene voorwaarden heeft aanvaard door de onder tekening van een geschrift (bijvoorbeeld een offertebevestiging, order of een overeenkomst) of op andere wijze. Hiervoor is het niet nodig dat de wederpartij de inhoud van de algemene voorwaarden ook kent.

Terhandstelling De algemene voorwaarden kunnen dus vrij eenvoudig van toepassing verklaard worden. Maar de klant of de leverancier kan de algemene voor waarden ‘vernietigen’ als de algemene voorwaarden niet ‘ter hand zijn gesteld’ (daadwerkelijk zijn verstrekt). Je moet de algemene voorwaarden dus daadwerkelijk en tijdig vóór of tijdens het sluiten van de overeenkomst aan de contractpartij overhandigen. Hierop geldt een uitzondering. Grote ondernemingen kunnen geen beroep doen op de vernietigbaarheid van algemene voorwaarden. Ook al heb je de algemene voorwaarden niet daadwerkelijk overhandigd.

18 | Welke contracten moet ik afsluiten?

Als een overeenkomst bijvoorbeeld per e-mail of via het internet tot stand komt, dan mogen de algemene voorwaarden ook elektronisch vóór of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij worden verstrekt. Daarvoor gelden de volgende eisen: i. de contractpartij moet de algemene voorwaarden kunnen opslaan; en ii. de contractpartij moet ook later nog kunnen kennisnemen van de algemene voorwaarden.

Het is niet voldoende als je alleen verwijst naar de homepage van een website waarop de algemene voorwaarden ergens beschikbaar zijn. Ook als je alleen maar aangeeft dat de algemene voorwaarden door een zoekopdracht op internet te vinden zijn, voldoe je niet aan de informatieplicht.

Als het redelijkerwijs niet mogelijk is de algemene voorwaarden op deze wijze te verstrekken kun je toch voldoen aan de informatieplicht. Je moet dan vóór de (elektronische) totstandkoming van de overeenkomst aan de wederpartij laten weten waar de algemene voorwaarden te raadplegen zijn. Of je moet aangeven dat de voorwaarden op verzoek via elektronische weg of op andere wijze kosteloos zullen worden toegezonden.

Als de overeenkomst niet langs elektronische wijze tot stand komt, mag je de algemene voorwaarden alleen langs elektronische wijze sturen, als de wederpartij hiermee uitdrukkelijk van tevoren heeft ingestemd.

Wat is de zwarte, grijze & blauwe lijst? Behalve deze formele vereisten, is extra oplettendheid vereist als je klant een consument is. Bij consumenten moet je bij je algemene voorwaarden rekening houden met de zwarte, grijze en blauwe lijst. Wat houden deze lijsten in? De zwarte lijst is een opsomming van onderdelen die zorgen dat de voorwaarden nietig verklaard kunnen worden, omdat ze bezwarend zijn voor de consument.

Welke contracten moet ik afsluiten? | 19

Er staan 19 onredelijk bezwarende bepalingen op de zwarte lijst. Enkele voorbeelden zijn: • een bepaling die de wettelijke rechten op ontbinding en/of opschorting van de consument beperkt of uitsluit; • een bepaling die de consument geheel en onvoorwaardelijk het recht op nakoming ontneemt. Je mag in de algemene voorwaarden de consument dus niet verbieden de toegezegde prestatie op te eisen; • de bepaling die de ondernemer het recht geeft zelf te beoordelen of deze is tekortgeschoten ten opzichte van de consument; en • de bepaling die de ondernemer toestaat binnen drie maanden na het sluiten van de overeenkomst de prijs te verhogen.

Naast bepalingen die altijd onredelijk bezwarend zijn, zijn er ook bepalingen waarvan wordt vermoed dat ze onredelijk bezwarend zijn. Deze bepalingen staan op de grijze en blauwe lijst. Een ondernemer kan het bezwaar tegen deze bepalingen in een concreet geval proberen te weerleggen. Over het algemeen geldt echter dat dit vrijwel nooit lukt, dus het is beter om ze niet op te nemen in je algemene voorwaarden.

Het belangrijkste voorbeeld van een grijze lijstbepaling is het uitsluiten van een wettelijke schadevergoedingsverplichting (het zogenoemde exoneratiebeding). Andere voorbeelden zijn een langere opzegtermijn voor jezelf dan voor de consument. Of het uitsluiten of beperken van de wettelijke bevoegdheid tot verrekening. e zwarte, grijze en blauwe lijsten gelden alleen voor consumenten. Je kan bepalingen van die lijsten dus wel opnemen in de algemene voorwaarden die voor professionals worden gebruikt. Ook hierbij is het wel de vraag of de wederpartij deze zal accepteren.

Het is wellicht niet het eerste waar je mee bezig zal gaan als ondernemer, toch kunnen goede algemene voorwaarden je een hoop ellende besparen. Dus zet het toch op je prioriteitenlijstje.

20 | Welke contracten moet ik afsluiten?

Wat als er mensen voor mij gaan werken?

Als je een nieuwe onderneming start, is het niet meteen noodzakelijk om dit samen met anderen te doen. Pas op het moment dat de workflow toeneemt en de zaken goed gaan, zal je gaan nadenken over het aannemen van arbeidskrachten. Dan denk je misschien er eerst aan om werknemers in dienst te nemen door een arbeidsovereenkomst aan te gaan. Dat is wel een hele verplichting. Er zijn naast de gewone werkgever-werknemer relatie vele andere juridische constructies om arbeidskrachten aan de onderneming te binden. We zetten ze voor je op een rijtje.

Welke algemene verplichtingen heeft een werkgever?

Als je besluit om werknemers in dienst te nemen bij je eigen onderneming, dan ben je werkgever. Dit heeft grote gevolgen. Als werkgever krijg je de verantwoordelijkheid over en voor de werknemers.

Bij het aangaan van een arbeidsovereenkomst moet de werkgever de wet (artikel 7:610 e.v. BW) naleven. Het staat je dus als werkgever niet vrij om zomaar afspraken vast te leggen in de arbeidsovereenkomst. Als jouw onderneming in een specifieke branche opereert, kan het zijn dat deze is gebonden aan een cao. In dat geval zijn de meeste arbeidsvoorwaarden al vastgelegd. Zo niet, dan kun je zelf de arbeidsvoorwaarden bepalen, voor zover deze in lijn zijn met de geldende wetgeving. Een goed arbeidscontract is daarbij belangrijk. Hierin leg je de afspraken met de werknemer vast, zoals de duur van het contract, een opzegtermijn, geheimhouding en wel of geen recht op vergoeding voor overwerk.

Loonadministratie en werknemersverzekeringen De werkgever is verplicht werknemersverzekeringen te betalen. Daarnaast is de werkgever verplicht loonheffing (belasting) in te houden over het loon van de werknemers. Hiervoor moet je een gedegen administratie voeren. Bij

Wat als er mensen voor mij gaan werken? | 21

het bepalen welk loon de werknemer zal krijgen, is de werkgever verplicht om de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag in acht te nemen. Het is dus niet zomaar toegestaan om de werknemer minder te betalen dan het minimumloon. Naast het reguliere loon en vakantiegeld, kan de werkgever nadenken over andere vergoedingen, zoals een bonussysteem of een reiskostenvergoeding.

Ziekte en arbeidsongeschiktheid De werkgever is verplicht om een werknemer die ziek wordt twee jaar lang minimaal 70% van het loon door te betalen. Deze loondoor betalings verplichting is gekoppeld aan de verantwoordelijkheid voor de re-integratie van de werknemer. Je zal er dus deze twee jaar alles aan moeten doen om de werknemer weer aan het werk te krijgen, via een re-integratietraject. Als je tijdens de eerste twee jaar van ziekte onvoldoende aan de re-integratie van hebt gedaan, dan kan deze loondoorbetalingsverplichting nog met één jaar worden verlengd. Het UWV is de instantie die toetst of de werkgever vol doende aan re-integratie heeft gedaan. Zeker voor een kleine onderneming, kan een (langdurig) zieke werknemer grote economische en organisatorische gevolgen hebben. Je kunt je wel verzekeren tegen deze financiële risico’s van ziekte.

Om ziekte van werknemers tegen te gaan, zal de werkgever een goed verzuim beleid moeten voeren. Je bent bovendien verantwoordelijk voor goede arbeids omstandigheden. Je bent verplicht om de Arbowet na te leveren. Hier onder valt bijvoorbeeld de verplichting om een risico-inventarisatie- en evaluatie te laten uitvoeren. Deze maakt duidelijk wat de risico’s zijn voor de werknemers bij de uitvoering van hun werkzaamheden.

Aansprakelijkheid en verzekering Naast een verzekering tegen arbeidsongeschiktheid van de werknemer, kan je je als werkgever zich ook verzekeren tegen ongevallen. Als er sprake is van een bedrijfsongeval, kun je namelijk aansprakelijk zijn voor de schade die hieruit voortvloeit. Je kunt ook aansprakelijk zijn voor de fouten van werknemers.

22 | Wat als er mensen voor mij gaan werken?

Verder heb je een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering nodig om risico’s af te dekken. Werknemers die bij de onderneming in dienst komen, moeten bij deze verzekering worden aangemeld. Het risico op aansprakelijkheid geldt ook voor uitzendkrachten, payroll-arbeidskrachten of zelfstandigen. Die kunnen namelijk wat betreft aansprakelijkheid onder bepaalde omstandigheden gelijk gesteld worden aan werknemers.

Hoe kan ik werknemers aanstellen?

Als je ondanks de genoemde verplichtingen toch besluit werknemers in dienst te nemen, zijn er verschillende mogelijkheden. We schetsen de opties en de voor- en nadelen daarvan.

Onbepaalde tijd De meest voorkomende optie is een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Dit is een vast dienstverband dat de meeste zekerheid geeft voor een werknemer. Ontslag van de werknemer is alleen mogelijk als is voldaan aan een van de gronden voor ontslag. We hebben in Nederland een gesloten ontslagstelsel, waardoor het niet gemakkelijk is een werknemer met een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd te ontslaan. Overweeg daarom ook de mogelijkheden om flexibel personeel in dienst te nemen.

Bepaalde tijd Een werknemer hoeft niet meteen een contract voor onbepaalde tijd te krijgen. Je kunt een contract voor bepaalde tijd aangaan. Dit is een flexibele manier om de duur van de arbeidsrelatie te beperken. Je kunt echter niet onbeperkt overeenkomsten voor bepaalde tijd aangaan, want er geldt de zogeheten ‘ketenregeling’. Dit betekent dat het is toegestaan om maximaal drie arbeidsovereenkomsten aan te gaan, die niet langer dan 24 maanden hebben geduurd. Als je na de derde arbeidsovereenkomst een nieuwe overeenkomst aangaat, of de overeenkomsten hebben 24 maanden geduurd, dan wordt het contract automatisch omgezet in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Het is wel mogelijk om één arbeidsovereenkomst voor langer dan 24 maanden aan te gaan. Maar dan ben je verplicht om bij beëindiging van het contract een transitievergoeding te betalen. Dit is een bedrag dat de

Wat als er mensen voor mij gaan werken? | 23

werknemer in staat moet stellen een nieuwe functie te zoeken of zich te laten (om)scholen. De hoogte bepaal je samen. Kom je er niet uit, dan zal de rechter eraan te pas komen. Mede hierdoor is in de praktijk de keuze meestal een arbeidsovereenkomst voor 11 maanden en een arbeidsovereenkomst voor 12 maanden, zodat het maximum van 24 maanden niet wordt overschreden.

Nulurencontract Als het niet duidelijk is of er altijd evenveel werk is, kun je werken met een nulurencontract of een min-maxcontract. Een nulurencontract is een oproepovereenkomst. De werknemer werkt alleen als je hem/haar nodig hebt. Hierbij is geen minimale arbeidsomvang afgesproken en de arbeidsuren kunnen variëren. De eerste zes maanden hoef je alleen het loon te betalen over de uren waarin de werknemer wordt opgeroepen. Deze afspraak moet je wel schriftelijk vastleggen. Na zes maanden ben je verplicht om de werknemer op te roepen of het loon door te betalen als de werknemer niet wordt opgeroepen. Zo kun je flexibel omgaan met het wel of niet oproepen van werknemers. De werknemer heeft altijd recht op minimaal drie uur loon, ook al werkt deze slechts één uur. Hier moet je bij oproep wel even rekening mee houden.

Min-maxcontract Een min-maxcontract is een overeenkomst tussen werkgever en werknemer waarin een minimum- en een maximumaantal arbeidsuren zijn afgesproken. Zo heeft de werknemer een vast minimumaantal uren, maar kan ook worden verplicht om meer te werken als de werkgever daarom vraagt. Als jouw onderneming seizoenspieken heeft, is dit een flexibele manier om werknemers in te zetten. De werknemer heeft altijd de zekerheid van het minimumaantal uren. Een nadeel is dat als de werknemer structureel meer wordt opgeroepen dan het minimumaantal uren (gedurende drie maanden), hij/zij aanspraak kan maken op een hogere arbeidsomvang. Je bent dan als werkgever verplicht om dit hogere aantal uren uit te betalen en de werknemer van werk te voorzien. Ook bij een min-maxcontract heeft de werknemer recht op uitbetaling van minimaal drie uur loon, ook al werkt deze slechts één uur.

24 | Wat als er mensen voor mij gaan werken?

Welke opties zijn er voor flexibel personeel dat niet in dienst is?

Je kan ook besluiten arbeidskrachten te gebruiken, zonder dat een arbeids relatie wordt aangegaan. Je maakt in dat geval gebruik van externe arbeids krachten en bent op die manier niet te beschouwen als werkgever. We zullen enkele van deze ‘externe’ constructies toelichten.

Uitzendkrachten Bij uitzendkrachten maak je gebruik van een uitzendbureau dat arbeids krachten ter beschikking stelt aan je bedrijf. Jij bent dan de ‘inlener’, het uitzendbureau is degene die de arbeidskrachten ‘uitleent’. Het uitzendbureau is de werkgever en is verantwoordelijk voor het nakomen van de werkgevers verplichtingen, zoals de salariëring, het ziekteverzuim et cetera. Als je geen werk meer hebt voor de uitzendkracht, kan je de overeenkomst opzeggen. Dan eindigt de arbeidsovereenkomst met het uitzendbureau van rechtswege (gedurende de eerste 26 weken, bij een cao veelal uitgebreid tot 78 weken). Omdat het uitzendbureau verantwoordelijk is voor de werk geversverplichtingen, zijn de kosten voor deze arbeidskrachten hoger dan wanneer je ze zelf in dienst neemt.

Zelfstandige-zonder-personeel (ZZP’ers) Het is ook mogelijk om zelfstandigen binnen de onderneming in te zetten. Je gaat dan een overeenkomst van opdracht aan. De zelfstandige werkt veelal voor verschillende opdrachtgevers en voert de werkzaamheden zelfstandig uit. Je mag enige instructies geven aan de ZZP’er, maar geen richtlijnen zoals bij een werknemer. Bij het inzetten van ZZP’ers is het van belang dat het daadwerkelijk gaat om een zelfstandige. Anders loop je nog het risico het gezien wordt als een arbeidsovereenkomst. Dan gelden alsnog de werkgeversverplichtingen en kost het je achteraf veel geld. Hierdoor moet je bij het aangaan van de overeenkomst van opdracht goed kijken naar de voorwaarden en inhoud van de opdracht. De feitelijke toets van de werkzaamheden is bepalend of er niet toch sprake is van een arbeids overeenkomst. Dat betekent dat de ZZP’er vrijheid moet hebben om de opdracht in te vullen. Het inzetten van ZZP’ers kan goed werken als het gaat om afgebakende opdrachten, bijvoorbeeld de boekhouding doen of het ontwerpen van je website.

Wat als er mensen voor mij gaan werken? | 25

Payroll Bij payroll komen de arbeidskrachten in dienst van de payrollorganisatie. Jij beslist wie er in dienst komt bij de payrollorganisatie. Dit betekent dat je zelf de werving en selectie doet. De payrollorganisatie zorgt voor de salariëring, de personeelsadministratie, het ziekteverzuim, ontslagprocedures, re-integratietraject et cetera. Hierdoor geef je zoveel mogelijk algemene werkgeversverplichtingen uit handen aan een derde partij. Die partij stelt tegen een vergoeding arbeidskrachten ter beschikking. De payrollorganisatie is er verantwoordelijk voor de arbeidskracht elders aan het werk te zetten als er bij jouw bedrijf geen werk meer is. Ook hier geldt, net als bij de uitzendkrachten, dat de vergoeding per payrollwerknemer hoger is dan alleen het salaris. Dit is vanwege de werkgeversverplichtingen die de payrollorganisatie overneemt.

Je hebt als ondernemer veel opties om arbeidskrachten in te zetten. Kijk goed naar wat jouw behoeften zijn en beslis dan welke juridische constructie hierbij hoort. Tot slot: het Regeerakkoord en het conceptwetsvoorstel Wet Arbeid in Balans proberen de flexibiliteit van de arbeidsovereenkomst en de verscheidene juridische constructies in te perken ter bescherming van de arbeidskracht. Het is voor nu nog afwachten welke wijzigingen worden doorgevoerd.

26 | Wat als er mensen voor mij gaan werken?

Hoe kom ik aan geld voor groei?

Om te ondernemen heb je geld nodig. Startkapitaal en investeringen voor groei. Kapitaal kan komen uit eigen middelen, via externe financiering of door regelingen of subsidies. Over de financiering van een startup is behoorlijk veel te vinden op het internet. Een goed startpunt is de website van de Kamer van Koophandel. Daarnaast is er op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) veel informatie te vinden over subsidies en financieringen.

Subsidies en overheidsregelingen

Er bestaan vele regelingen voor (startende) ondernemers. Het is goed om te beseffen dat deze regelingen en subsidies vaak ‘landelijk’ zijn geregeld, maar dat er ook regionale of internationale regelingen en subsidies zijn. Iedere regeling heeft zijn eigen voorwaarden. Laat je dan ook vooraf goed informeren over de voorwaarden van een specifieke regeling of subsidie. Doorgaans is het wel zo dat je naast gelden uit een (landelijke) regeling of subsidie ook aanvullende financiering nodig zult hebben.

Soorten financiering

Bancaire financiering Financiering door een bank, bancaire financiering, is wellicht de meest bekende vorm. Veel ondernemingen kloppen voor geld eerst aan bij hun eigen bank. Bancaire financiering kent echter ook zo zijn beperkingen. Banken vermijden over het algemeen risico’s. Zij zijn dan ook niet snel genegen om een financiering te verstrekken aan een onderneming die nog geen, of slechts beperkte cijfers kan laten zien. Daarnaast zullen banken altijd een zekerheid vragen voor de financiering. Denk hierbij aan recht van hypotheek op een gebouw of een pandrecht op voorraden of vorderingen. Deze zekerheid kan jij als startende of groeiende ondernemer niet altijd bieden. Het is dan ook goed om te weten dat er meerdere vormen van financiering mogelijk zijn bij verschillende soorten financiers.

Hoe kom ik aan geld voor groei? | 27

Alternatieve financiering Een startup zal meestal op zoek moeten naar alternatieve manieren van financiering, of eigenlijk naar alternatieve financiers. Denk bijvoorbeeld aan crowd funding, financiering door business angels (vaak vermogende onder nemers), financiering door Venture Capital (risicokapitaal dat in een fonds zit), Seedfondsen (risicokapitaal dat is gemerkt voor groeifinanciering) of financiering door de uitgifte van effecten (obligaties of (certificaten van) aan delen). Alternatieve financiering laat zich grofweg indelen in twee categorieën. Namelijk financiering door middel van schuld (obligaties / leningen), je moet dit geld op enig moment terugbetalen. Of door eigen vermogen (aandelen of certificaten van aandelen), je krijgt geld, maar je aandeel of zeggenschap wordt minder. Beide categorieën lichten we toe.

Eigen vermogen Bij financiering door eigen vermogen trek je geld aan voor het vergroten van het eigen vermogen van je onderneming. Dit gebeurt over het algemeen door de uitgifte van (nieuwe) aandelen. Hierbij is het van belang om te beseffen dat het aandeel van jou als initiatiefnemer in de onderneming zal afnemen. De financier wordt namelijk mede-aandeelhouder. De nieuwe financier bedingt meestal (enige) inspraak in de onderneming. Een gedeelte van de beslissings bevoegdheid zal dan overgaan naar de investeerder(s). Het is van belang om de afspraken die worden gemaakt met de investeerder goed te (laten) controleren. Zodat er een goede balans ontstaat tussen de inspraak van de investeerder, de hoogte van diens investering en de belangen van de andere aandeelhouders (jij en je eventuele partners).

Voorbeelden van investeerders die investeren via eigen vermogen zijn Venture Capitalfondsen, Seedfondsen en business angels. Het is echter ook mogelijk om nieuw eigen vermogen ‘op te halen’ via de uitgifte van (certificaten) van aandelen. Bijvoorbeeld via een platform dat uitgevers van aandelen (de startup / scale-up) en investeerders bij elkaar brengt. Voorbeelden van deze platforms zijn crowdfundingplatforms en het platform van NPEX.

28 | Hoe kom ik aan geld voor groei?

Misschien heeft jouw onderneming inmiddels een behoorlijke omvang en bestaat deze al enige tijd. Dan kun je zelfs overwegen om een uitgifte van (certificaten) van aandelen te doen via een beursintroductie. Een zogeheten ‘IPO’ of ‘Initial public offering’. Als je dat overweegt, is het wel van belang dat je de regels die daaromtrent gelden in acht neemt. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat er een goedgekeurd prospectus beschikbaar moet worden gesteld.

Maar ook als er geen prospectusplicht geldt, moet je (potentiële) investeerders op zorgvuldige en volledige wijze informeren over je onderneming en de voor waarden van de investering. Als je een potentiële investeerder niet of niet volledig informeert, dan riskeer je een boete en/of aansprakelijkheid op grond van de Wet handhaving consumentenbescherming en/of de Wet oneerlijke handels praktijken. In de Wohp staat dat je de essentiële informatie die een consument nodig heeft om een besluit te nemen over een overeenkomst niet mag onthouden. De essentiële informatie mag niet verborgen worden gehouden of op onduidelijke, onbegrijpelijke, dubbelzinnige wijze of (te) laat verstrekt worden.

Vreemd vermogen Bij financiering vreemd vermogen trek je een financiering aan door schulden aan te gaan. Dit kan bijvoorbeeld door een lening bij een bank, maar ook via factoring (financiering van debiteuren/facturen) of via leasing (financiering van specifieke zaken, zoals een auto of productieapparatuur). Als je geen of beperkte goederen hebt die kunnen worden gebruikt bij de financiering, kun je over wegen om via de uitgifte van obligaties geld aan te trekken. Hiervoor geldt, net als voor de uitgifte van (certificaten van) aandelen, dat dit via verschil lende plat forms kan lopen (bijvoorbeeld crowdfunding of NPEX). Ook bij de uit gifte van obligaties geldt dat er mogelijk een verplichting is om vooraf een goed gekeurd prospectus beschikbaar te stellen. Ook hier geldt weer dat je de potentiële investeerders goed moet informeren, ook als er geen prospectusplicht is.

Hoe kom ik aan geld voor groei? | 29

Zoals je ziet zijn er verschillende opties voor het financieren van groei. De uiteindelijke keuze voor een financiering zal afhangen van het doel waarvoor de financiering nodig is, jouw wensen en de bereidheid van financiers/investeer ders. Overigens is het ook altijd goed om te beoordelen wat de fiscale gevolgen zijn van bepaalde financieringsvormen. Een mix van de verschillende financieringsvormen is uiteraard mogelijk en ook heel gebruikelijk. Laat je vooral goed informeren wanneer je van plan bent om geld aan te gaan trekken en/of in overleg gaat met financiers.

30 | Hoe kom ik aan geld voor groei?

Maak kennis met het Dirkzwager Startupteam

Voor meer informatie kun je contact opnemen met:

Maarten Kole
advocaat ondernemingsrecht
(026) 353 83 71 kole@dirkzwager.nl

Deline Kruitbosch kandidaat-notaris ondernemingsrecht
(026) 365 55 67 kruitbosch@dirkzwager.nl

Of met een van de andere leden van het Startupteam:

Ondernemingsrecht

Sebastiaan van de Kant advocaat
(026) 353 83 82 vandekant@dirkzwager.nl

Lotte te Linde advocaat
(026) 353 83 71 telinde@dirkzwager.nl

Christiaan van der Meer kandidaat-notaris
(026) 365 55 52 vandermeer@dirkzwager.nl

Valerie Sijberden
advocaat (026) 353 83 64 sijberden@dirkzwager.nl

Banking & Finance

Rob van Houts
advocaat
(026) 353 83 10 vanhouts@dirkzwager.nl

Rick Sanders
advocaat
(026) 353 83 10 sanders@dirkzwager.nl

Arbeidsrecht

Annelinde Janssen advocaat
(026) 353 83 44 a.janssen@dirkzwager.nl

Intellectueel eigendomsrecht & IT-recht

Jeroen Lubbers
advocaat
(026) 353 83 93 lubbers@dirkzwager.nl

Maak kennis met het Dirkzwager Startupteam | 31

Over de leden van het Dirkzwager Startupteam

Rob van Houts  Zowel vanuit zijn dagelijkse praktijk als advocaat, als via zijn nevenfunctie als bestuurder van het Energiefonds Utrecht is Rob vaak betrokken bij financieringsvragen van ondernemingen en startups. Als advocaat ondersteunt Rob ondernemingen bij het structureren van financieringen en het uitgeven van effecten. Het motiveert Rob om ondernemingen op deze manier verder te helpen in hun ontwikkeling en bij het realiseren van hun doelen.

Annelinde Janssen  Annelinde is werkzaam binnen het arbeidsrecht. Door bij de start van de onderneming goed na te denken over het in dienst nemen van arbeidskrachten (via verschillende juridische constructies), kunnen in de toekomst vele arbeidsrechtelijke risico’s worden voorkomen. Vanwege de ruime ervaring met deze juridische constructies, kan Annelinde praktische tips geven en vanaf het begin van de onderneming een toegevoegde waarde zijn voor de arbeidsrechtelijke kanten van het opstarten van een onderneming.

Sebastiaan van de Kant  Sebastiaan is werkzaam binnen het ondernemingsrecht. Alle juridische vraagstukken die bij het ondernemen komen kijken zullen misschien niet je eerste prioriteit hebben. Toch zijn er in de startup, en scale-up fase van je onderneming een aantal belangrijke (juridische) punten waar u over na moet denken (welke contracten ga ik gebruiken? Welke samenwerkingen wil ik aangaan, hoe en met wie? Hoe kom ik aan financiering?). Een goed eerste advies op maat kan je al een aardig eind op weg helpen. Sebastiaan is daarbij de aangewezen persoon.

Maarten Kole  Als Kennispartner van Generation-E is Maarten nauw betrokken bij veelbelovende startups en scale-ups in de energiesector. Maarten ondersteunt ondernemers bij het opstellen van hun contracten en vragen op het gebied van het energierecht. Het geeft Maarten energie om te kunnen helpen goede ideeën tot een succes te maken.

32 | Over de leden van het Dirkzwager Startupteam

Deline Kruitbosch & Christiaan van der Meer  Als kandidaat-notarissen op de afdeling ondernemingsrecht begeleiden Deline en Christiaan ondernemers vanaf de startup-fase tot en met de verkoop van de onderneming, en alle handelingen daartussenin. Zij ondersteunen ondernemers zowel op het gebied van de advisering, als de feitelijke (notariële) uitvoering hiervan. Hierbij valt te denken aan oprichting, fusies, overnames, herstructureringen, toetreden van investeerders, managementparticipatie, en allerhande overige structuurwijzigingen. Deline en Christiaan denken graag mee met ondernemers om hun doel effectief en op een praktische manier te bereiken.

Lotte te Linde  Lotte is als advocaat werkzaam op de sectie ondernemingsrecht. Zij houdt zich met name bezig met advisering op het gebied van het nationale en internationale commerciële contractenrecht en het internationale privaatrecht. Met haar kennis op voornoemde gebieden kan Lotte een startup bijstaan bij het sluiten van contracten met nationale en internationale klanten, afnemers en/of leveranciers. Bovendien kan Lotte een startup in een concreet geval praktische tips geven over de wijze waarop contracten en algemene voorwaarden gehanteerd moeten worden.

Jeroen Lubbers  Jeroen werkt in de IE/IT en Privacy-praktijk en legt zich vooral toe op het intellectuele eigendoms- en IT-recht. Startups verdienen geld met hun creatieve en intellectuele prestaties. Die (meest) waardevolle assets kunnen beschermd worden, maar je moet wel weten hoe je dat aanpakt. Jeroen kan daarbij helpen. Door zijn grote interesse in IT en technologie spreekt hij de taal van een tech-startup. De combinatie tussen kennis van IE/IT en technologie maakt hem een goede gesprekspartner voor de beginnende ondernemer.

Rick Sanders  Rick houdt zich bezig met Financieel recht. Financiële startups en fintech kunnen putten uit zijn kennis van financieel toezicht. Voorheen was Rick werkzaam als jurist bij een financiële scale-up. Hij heeft dus niet alleen de nodige juridische kennis, maar is ook bekend met het functioneren van startups in de praktijk.

Over de leden van het Dirkzwager Startupteam | 33

Valerie Sijberden  Valerie is als advocaat werkzaam op de sectie ondernemingsrecht. Zij houdt zich met name bezig met het begeleiden van fusies, overnames en participaties en het opstellen van aandeelhoudersovereenkomsten. Valerie kan door haar kennis op dit gebied een startup bijstaan bij het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst en praktische tips geven over hoe de relatie tussen aandeelhouders gestructureerd kan worden.

34 | Over de leden van het Dirkzwager Startupteam

Maak kennis met Dirkzwager

Dirkzwager is een advocaten- en notarissenkantoor met vestigingen in Arnhem en Nijmegen en ruim 260 medewerkers. Wij bieden specialistische juridische kennis op vrijwel alle terreinen, waaronder ondernemingsrecht, aansprakelijkheid, schade en verzekeringen, overheid, vastgoed, arbeidsrecht, gezondheidszorg, IE/IT en personen- en familierecht. Deze kennis benutten wij om onze cliënten van dienst te zijn. Maar die kennis delen we ook, via onder andere artikelen, seminars en de mediatheek. Op het online platform www. dirkzwager.nl wordt alle kracht van kennis delen gebundeld, zodat ú juridisch sterker staat. Want kennis hebben is macht, kennis delen is kracht. Vestiging Arnhem Postbus 111 6800 AC Arnhem Velperweg 1 6824 BZ Arnhem

Vestiging Nijmegen Postbus 55 6500 AB Nijmegen Van Schaeck Mathonsingel 4 6512 AN Nijmegen

T +31 (0)88 24 24 100 F +31 (0)88 24 24 111 E info@dirkzwager.nl I www.dirkzwager.nl