September 2021

Ed Nijpels

Energietransitie moet gebeuren

Cable pooling

Zon- en windparken op één aansluiting

Innovatie rechtspraak

Snelle deeloplossing bij scheiding

Inhoud

Energietransitie op de agenda

Het onlangs gepubliceerde IPCC rapport liegt er niet om. De klimaatverandering is een gevolg van menselijk han- delen en de opwarming van de aarde gaat sneller dan gedacht. De gevolgen waren afgelopen zomer angst- wekkend zichtbaar: overstromingen, extreem hoge tem- peraturen en flinke bosbranden. Nederland wil in 2050 klimaatneutraal zijn en om dat te bereiken horen energie- transitie en duurzaamheid hoger op de agenda dan ooit.

Dirkzwager neemt daarin zijn verantwoordelijkheid, onder meer als juridisch adviseur. De juristen van onze vakgroep Energie (zie kader op p. 20) stellen hun profes- sionele deskundigheid ter beschikking en werken mee aan slimme oplossingen. Een mooi voorbeeld is cable pooling. Een uitkomst voor producenten van duurzame energie om knelpunten in het elektriciteitsnet te on- dervangen. Meer hierover op pagina 14. Een andere innovatie om de energietransitie te versnellen zien we op het Industriepark Kleefse Waard (IPKW). Het project Connectr brengt op het gebied van duurzame elek- triciteit (startende) bedrijven en onderwijsinstellingen samen, zodat zij elkaar versterken en sneller kunnen innoveren. (zie p. 18). De energietransitie in Nederland zou overigens veel sneller kunnen, meent Ed Nijpels, oud-minister en voorzitter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord. Volgens hem brengt de “fossiele wet- geving van Nederland” de klimaatafspraken in gevaar. In deze Samenspraak geeft hij zijn visie op de energie- transitie en het belang van andere wetgeving (zie p. 4).

Ook op de werkvloer besteedt Dirkzwager aandacht aan duurzaamheid. We ontvingen er zelfs een zilveren medaille voor, een onderscheiding van onderzoeksbu- reau EcoVadis (zie p. 31). Dat is echter geen reden om op onze lauweren te rusten, want zilver is nog altijd geen goud. Daar werken we aan.

Tom Vandeginste, voorzitter bestuur Dirkzwager legal & tax

4 Actueel

Ed Nijpels over de energietransitie “Het zware werk begint nu pas.”

Loes Vink en Maaike de Jonge

Innovatie in de rechtspraak: Pilot deelgeschillenrecht familiezaken

Cable pooling: Zon en wind op één aansluiting

Connectr versnelt de energietransitie: “We brengen initiatieven fysiek bij elkaar”

Verkoop De Staffing Groep Het verlanglijstje van Wessel van Alphen

8 Junior versus Senior

11 Waarvan Akte 4 14 Innovatie

18 Dossier

22 Business Case

WINDZON

25 Agenda

26 Partner in MVO

Nieuw perspectief op inclusie en diversiteit: “Mode als taal om je verhaal te vertellen”

Kort nieuws 30 In Casu

Colofon

Samenspraak is een uitgave

van Dirkzwager legal & tax

Contactpersoon Dirkzwager:

Annemarie Wiersma

marketing@dirkzwager.nl

Stella Maris

Concept & productie: Caplan

Drukwerk: Wilco

Van Schaeck Mathonsingel 4

6512 AN NIJMEGEN

Tel. 088 24 24 100

De verzendfolie is biologisch afbreekbaar,

dit hoort na gebruik bij het restafval.

info@dirkzwager.nl

www.dirkzwager.nl

Velperpoort

Velperweg 1

6824 BZ ARNHEM

Tel. 088 24 24 100 Samenspraak • september 2021 Samenspraak • september 2021 Ed Nijpels, voorzitter Voortgangsoverleg Klimaatakkoord:

“Er moeten fors wat tandjes bij in de energietransitie”

De energietransitie is een van de grootste uitdagingen van de komende jaren. Dirkzwager heeft er zelfs een nieuwe vakgroep voor opgericht. We vroegen Ed Nijpels, expert energietransitie bij uitstek, naar zijn visie. “Het Klimaatakkoord is geen snackbar, waar je naar willekeur kunt bestellen. We moeten gewoon uitvoeren wat hard nodig is,” zegt Ed Nijpels. De voorzitter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord windt er geen doekjes om. Tegelijkertijd is hij positief over de voortgang van de Nederlandse energietransitie.

N

Ed Nijpels is voorzitter van het Voortgangs- overleg Klimaatakkoord. Hij gelooft er heilig in dat Nederland de energietransitie haalt. Het is politiek ondenkbaar dat we de doelstelling niet halen. Het moet gewoon. Al zijn er wel uitdagingen zoals de fossiele wetgeving en de krappe arbeidsmarkt.

ederland heeft zich geconformeerd aan het mondiale klimaat- akkoord van Parijs (2015). Daar bovenop heeft de Europese Unie recent het ‘Fit for 55’-pakket met een doelstel- ling van 55% CO2-reductie vast- gelegd in wetgeving. Aangenomen dat Nederland alle doelstellingen van dit pakket overneemt, het- geen zal moeten, dient ons land in 2050 100% klimaatneutraal te zijn. Dus met een 0% netto- uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2. In 2030 moeten we al 55% minder emitteren dan in 1990. Op de vraag hoe we er in 2021 voor

staan, antwoordt Nijpels: “Jaar- lijks meet het Planbureau voor de Leefomgeving hoeveel CO2 via de plannen voor 2030 is gereduceerd. Met alles wat gereedligt en in wer- king is getreden, halen we de 34% in 2030. Aan nieuwe plannen zit er nog 9% in de pijplijn. Dan zitten we op 43%. Omgezet naar een school- cijfer zit je op een 8. Daar waren we vroeger zeer tevreden mee. Tege- lijkertijd komen we nog 6% tekort voor de oorspronkelijke doelstelling van 49%. De maatregelen die je moet nemen zijn echter ingrijpend, mede omdat de EU voor de 55% per sector het doel gaat voorschrij- ven. Bovendien is het laaghangend

fruit inmiddels geplukt. Dit betekent dat je zwaardere ingrepen krijgt. Er moeten kortom fors wat tandjes bij.”

Van het gas af

Er zijn vijf sectoren: Industrie, Elektriciteit, Mobiliteit, Gebouwde Omgeving, en Landbouw & Land- gebruik. Elke sector heeft zijn eigen uitdagingen. Ed Nijpels geeft enkele voorbeelden. “Vanaf 2030 worden alleen nog maar elektrische auto’s verkocht. Dan moet je voor voldoende laadpalen zorgen en via het fiscale systeem elektrisch rijden bevorderen. Dat laatste is tot 2025 financieel belegd. Maar er moet nog een klap bovenop.” Samenspraak • september 2021

Samenspraak • september 2021 “Of de energie- transitie betaal- baar is, is dus de verkeerde vraag. De energietransitie móét gebeuren.”

“Industrie en Elektriciteit zorgen voor 70% van de transitie. De ove- rige drie sectoren moeten samen 30% opbrengen. Neem de Gebouw- de Omgeving. We praten over dik acht miljoen gebouwen in Neder- land die duurzaam moeten worden, met 4,5 miljoen koophuizen en 2,2 miljoen huizen van woningbouwcor- poraties. Daar hebben we tot 2050 de tijd voor. Tegelijkertijd zijn de maatregelen daar in verhouding het duurst. Bovendien leveren ze hevige maatschappelijke onrust op. Daar spelen dan ook vragen als welke instrumenten het meest geschikt zijn om mensen van het gas af te helpen. Ga je via verplichtingen werken of via subsidies verleiden om maatre- gelen te nemen?” “Een ander vraagstuk is het beta- len van de mobiliteit naar rato van gebruik, het rekeningrijden. Daar is bij vooral CDA en VVD weerstand tegen. Maar organisaties die opko- men voor de belangen van auto- mobilisten zijn voorstander. Kijk, de autorijder legt gemiddeld elfduizend kilometer per jaar af. Iedereen die minder dan vijftienduizend kilometer rijdt, gaat er in het nieuwe systeem op vooruit. Dus het overgrote deel. Het is een rechtvaardiger systeem, waarover we al vijftien jaar hanne- sen om het politiek er doorheen te krijgen.”

2014 een merkwaardige verhuur- dersheffing opgelegd die jaarlijks zo’n twee miljard euro opbrengt. Het zou heel verstandig zijn om in elk geval een deel van deze rare belastingheffing af te schaffen en te gebruiken voor verduurzaming van sociale huurwoningen.” “Meer in het algemeen: we hebben al een kleine tachtig miljard euro, al dan niet structureel, in de bestrijding

reaus maken duidelijk dat we ons deze macro-economisch heel goed kunnen veroorloven. Daar ligt geen probleem. Dat zit wél bij sommige bevolkingsgroepen vanwege hun in- komenspositie. Die moet je helpen.”

alle aandeelhouders – de gemeen- ten – om geld op te halen en zo de juiste verhouding te hebben op hun balans tussen vreemd en eigen vermogen. Dat is niet meer van deze tijd.”

Bom Raad van State

Ed Nijpels (1950) is voorzit- ter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord, de opvolger van het Klimaatberaad dat het Kli- maatakkoord voor elkaar kreeg. De voormalig politiek leider van de VVD in de jaren tachtig was onder meer minister van VROM (1986-1989). In die hoedanigheid organiseerde hij in Noordwijk de eerste wereldwijde klimaatcon- ferentie, waaraan 65 landen op ministersniveau deelnamen. Zijn Nationaal Milieubeleidsplan was het eerste politieke stuk dat de klimaatverandering benoemde. Ed Nijpels bekleedde en be- kleedt talrijke maatschappelijke functies, met een sterk accent op de milieusector. Verder is hij kroonlid van de SER.

Betaalbaar

Een veel gehoord geluid in de klimaatdiscussie is dat alle maat- regelen ‘wel betaalbaar’ moeten blijven. Onlangs nog liet demis- sionair premier Rutte zich hierover uit naar aanleiding van het nieuwe alarmerende VN-klimaatrapport. Ed Nijpels is daar kritisch over en ziet voldoende oplossingen. “Het

begrip ‘haalbaar en betaalbaar’ wordt door politici te veel als een vluchtheuvel gebruikt. Wat haal- baar en betaalbaar is, maakt de politiek zelf uit. Kortom, ze moeten gewoon hun huiswerk maken.” “Er gaat al meer dan vijf miljard euro aan subsidies naar de Gebouwde Omgeving voor allerlei zaken. Verder krijgen woningcorporaties sinds

van de coronacrisis gestopt. Over de betaalbaarheid ervan heeft niemand vragen gesteld. De klimaatcrisis is een paar slagjes ernstiger dan co- rona. Met een kwart van die tachtig miljard, kunnen we in Nederland een fantastisch klimaatbeleid voeren. Of de energietransitie betaalbaar is, is dus de verkeerde vraag. De energietransitie móét gebeuren. Alle berekeningen van de planbu-

Een onderdeel van de sector Elektriciteit is de aanleg van wind- molenparken. De Raad van State heeft begin augustus een bom gelegd onder de bouw van derge- lijke parken op land. De (geluids) normen en milieubeoordeling voor de vergunningverlening voldoen na- melijk niet aan het Europees recht. Ed Nijpels is niet somber over de gevolgen van de uitspraak. “Ge- meenten en provincies hebben inmiddels meer dan voldoende geschikte locaties aangewezen voor windturbines en andere opwek- kers van groene energie. Ik heb er volop vertrouwen in dat er vol- doende windparken zullen komen. Mits je dat doet in samenspraak met de omwonenden, zoals afge- sproken in het Klimaatakkoord. Laat ze voor 50% meeprofiteren van de opbrengst van windmo- len- en zonneparken. Dan zie je de weerstand dikwijls minder worden of zelfs verdwijnen. Dat proces begint nu tot wasdom te komen.” “In zijn algemeenheid geldt dat onze wetgeving op een groot aantal ter- reinen uit de fossiele tijd stamt en geen rekening houdt met de ener- gietransitie. Die fossiele wetgeving is, naast de krappe arbeidsmarkt, het grootste probleem waar we tegenaan lopen. Zo mogen netwerk- bedrijven niet vooruitplannen als ze willen investeren in de dringend noodzakelijke uitbreiding van hun netwerken. Ze moeten eerst langs

Zonnepanelen

In fossiele tijden werden uitbreidin- gen van het elektriciteitsnetwerk mede vastgesteld op basis van de bouw van energiecentrales. Van- daag de dag wordt in Nederland elke vier seconden een zonnepaneel aangelegd. Daarmee duikt overal in het land decentrale groene elek- triciteitsproductie op. Daardoor moet de elektrische infrastruc- tuur versneld worden versterkt. Nijpels: “Anderhalf miljoen huizen hebben nu zonnepanelen. Als je dat vijf jaar geleden had voorspeld, had- den ze je voor gek versleten. Helaas hebben de netwerken hiervoor te weinig capaciteit. Daarom heeft het Voortgangsoverleg Klimaatak- koord verkenner Tjeenk Willink in april al verzocht niet te wachten op een nieuw kabinet dat maatregelen neemt om het netwerk aan te pas- sen. Laat de demissionaire regering alvast beginnen en vraag de poli- tieke partijen die betrokken zijn bij de kabinetsformatie of ze daarmee akkoord gaan. Dan win je kostbare tijd. Met ons verzoek is helaas niets gedaan.”

Hoe groot schat hij de kans dat Nederland de energietransitie haalt?

“Daar geloof ik heilig in. Het is poli- tiek ondenkbaar dat we de doelstel- ling niet halen. Nogmaals, het moet gewoon.” Samenspraak • september 2021

Samenspraak • september 2021 Junior versus Senior

Loes over Maaike

“Ze heeft die persoonlijke noot, maar pakt ook inhoudelijk meteen door”

Je eerste indruk? Als recruiter verzorgde ik samen met Maaike een bedrijvendag in Leiden. Dat klikte meteen. Maaike is heel spontaan, toegankelijk en humoristisch. Grappig is dat we die dag spraken over mijn ambities. Maaike zei: waarom word je geen arbeidsrechtadvocaat bij Dirkzwa- ger? Toen later bekend werd dat ik haar stagiaire zou worden, waren we alle twee direct enthousiast.

Waaraan herken je de meester? Die toegankelijkheid is haar sterke kant, cliënten benaderen haar heel gemakkelijk. Ze heeft die persoon- lijke noot in het contact met cliënten, maar pakt ook meteen door op de juridische inhoud. Het lijkt me voor cliënten fijn om haar als vraagbaak te hebben.

Waarin is Maaike je voorbeeld? Als beginnend advocaat heb je soms een tunnelvisie; denk je meteen te weten waarover de vraag van een cliënt gaat. Maaike heeft die brede manier van kijken en komt met doorvragen snel tot de kern van het probleem. Ze denkt mee met de cliënt en zet dat stapje extra. Dat wil ik zeker van haar leren. Daarnaast vind ik het knap hoe ze alles combi- neert. Ze heeft een mooie praktijk, is altijd bereikbaar voor cliënten, heeft net een baby en weet zelfs tijd te vin- den om te sporten. En dan begeleidt ze óók mij nog, ga er maar aanstaan!

Waaraan neem je geen voorbeeld? Maaike typt héél snel – net zo snel als ze praat – maar dat gaat niet helemaal geruisloos. Je hoort haar toetsenbord zelfs nog aan de andere kant van de gang.

Wat zal je van deze periode altijd bijblijven? Tijdens het zwangerschapsverlof van Maaike werd ik als advocaat beëdigd. Ze heeft me ondanks alle drukte rondom de geboorte een cadeautje gestuurd: een gepersona- liseerd befje met mijn initialen erop geborduurd. Dat vond ik zo lief.

Loes over 5 jaar? Dan werk ik hopelijk nog bij Dirk- zwager; ik heb het hier enorm naar mijn zin. Ik hoop dat ik dan een mooie praktijk heb en nog steeds veel samenwerk met Maaike.

Wat heeft je achteraf verrast? Ik wist dat Maaike sportief was, maar het verraste me hoeveel spor- ten ze beoefent: hockey, wielren- nen, hardlopen, tennissen, en dat allemaal naast een drukke baan.

JUNIOR:

Was ze als recruiter bij Dirkzwager al op haar plaats, als advocaat Arbeidsrecht voelt ze zich helemaal als een vis in het water. Loes Vink was altijd al onder de indruk van Dirkzwager, het kantoor dat ze als student reizend met de trein steeds voorbij zag komen. In 2017 kwam ze binnen als werkstudent HBO-rechten en vervolgens bleef ze als recruiter. Naast haar werk behaalde ze de master Burgerlijk Recht en begin 2021 kon ze als advocaat-stagiaire aan de slag bij de sec- tie Arbeidsrecht. “Het menselijke aspect daarin trekt me aan. Je hebt veel contact met cliënten en ook met collega’s. Het is heel dynamisch.”

Loes Vink en Maaike de Jonge

Een senior-advocaat neemt een junior-advocaat voor drie jaar onder zijn hoede. Deze jonge mensen vormen de nieuwe generatie Dirkzwagerjuristen. Hoe kijkt de junior naar de senior en andersom?

Maaike als opleider? Dankzij die klik verloopt onze samenwerking heel soepel. Ze zei meteen: we gaan dit samen doen. Ze betrekt me overal bij, maar laat me soms ook dossiers zelfstandig uitzoeken. Als Maaike iets aanpast, neemt ze de tijd om uit te leggen waarom. Daar leer ik veel van. Ze moedigt me ook aan om dingen te doen die ik leuk vind, zoals bij- voorbeeld aan een netwerkclub deelnemen. En ze let er ook nog op, dat ik op tijd gas terugneem.

Samenspraak • september 2021 Maaike over Loes

“Ze heeft een doel voor ogen en daar gaat ze voor”

Je eerste indruk? Onze kennismaking was nogal atypisch en al even geleden. Loes was nog recruiter en we gingen samen naar een bedrijvendag. We hadden destijds al een klik. Ik zag in haar wel een arbeidsrechtadvo- caat in de dop. Ik vond haar echt geschikt voor het vak. Enthousiast, gedreven en een doorzetter. Dat ze naast haar werk haar universitaire studie heeft afgerond, zegt genoeg. Ze heeft een doel voor ogen en daar gaat ze voor.

Sterke punten? Loes is intelligent en benut haar spontaniteit. Ze weet bij elke cliënt meteen de juiste toon aan te slaan. Op een heel natuurlijke manier en dat is cruciaal in het arbeids- recht. Daarnaast is ze attent; ze zal bijvoorbeeld uit zichzelf een nacontrole doen bij de cliënt. Dat zit gewoon in haar. Loes pakt alles op en ziet dat als een uitdaging, ze is stressbestendig. Heel knap voor een beginnend stagiaire. Het is in haar voordeel dat ze het kantoor al kende, ze loopt daardoor makkelijk voor overleg bij collega’s binnen. Heel goed, want ze moet geen kloon van mij worden maar juist haar eigen stijl ontwikkelen.

Minpuntjes? Ze mag meer zelfvertrouwen heb- ben. Ze doet het heel goed, dus ze mag trots zijn op zichzelf. Loes moet accepteren dat het tijd kost

In deze pilot wordt de mogelijkheid gecreëerd dat mensen zonder formele voorbereidingen een deelonderwerp over hun scheiding aan een rechter kunnen voorleggen. De wens is na het gesprek tot een zelfgevonden oplossing te komen die recht doet aan alle belangen. Lukt dat niet, dan komt er een bindend advies: een eindoplossing voor één onderwerp, zonder allerlei mogelijkheden van hoger beroep.

om je bepaalde dingen eigen te maken. Door haar drive wil ze heel graag en is daardoor soms iets te snel, daar kan ze nog aan werken.

Hoe haal je het beste uit iemand? Zelf ben ik tijdens mijn stage in het diepe gegooid en ik weet dat je daarvan leert. Ik merk dat Loes veel aankan en probeer haar dan ook zelfstandig in dossiers te laten werken. Ik ben er altijd als vangnet. Ik hoop ook dat ze weet dat ze alles met mij kan bespreken. Ondanks het vele thuiswerken, spreken wij elkaar elke dag. Zo weten wij van elkaar waar we aan werken en kan zij alles vragen. Het is fijn dat we al op elkaar ingespeeld zijn, daardoor hebben we meestal aan een enkel woord genoeg. Bovendien, Loes is mijn eerste stagiaire; ik leer ook veel van haar.

Loes over 5 jaar? Loes is een echte ‘Dirkzwager’, die hoort hier thuis. Zij zal hier dan nog werken en zelfstandig een volle praktijk draaien. De cliënten lopen namelijk met haar weg. Ik hoop in elk geval dat wij dan nog samen- werken.

Wat heeft je verrast? Loes wordt heel enthousiast van legpuzzels, vooral die van Jan van Haasteren. Haar vriend is ‘iets’ minder enthousiast over deze hobby, dus heeft hij haar min of meer verboden ze in de woonka- mer te leggen. De puzzels liggen nu ongebruikt in de kast.

SENIOR:

Maaike de Jonge werkte als advocaat bij een kleiner kantoor in Apeldoorn toen ze in 2017 hoorde dat er een plekje vrijkwam bij de sectie Arbeidsrecht. Ze besloot de overstap te wagen. Maaike ad- viseert en procedeert in het dynamische arbeidsrecht over zowel het individueel als collectief ontslagrecht, de overgang van onderneming en flexibele arbeids- relaties. Haar praktijk is heel divers: cliënten in de profit en non-profit sector. “Cliënten weten mij makkelijk te vinden. Mijn telefoon gaat de hele dag. Dat maakt mijn werk ook interessant, er lopen veel dossiers tegelijkertijd en snel kunnen schakelen is belangrijk. Als de cliënt met een vraag zit, is het natuurlijk wel fijn als deze meteen beantwoord wordt.”

Pilot deelgeschillenrecht in familiezaken

Ineke Meuwese, Anne Roodenburg en Frans van Arem Samenspraak • september 2021

Waarvan Akte

Pilot deelgeschillenrecht in familiezaken

De innovatieve kracht van de rechtspraak

Rechtbank Gelderland is een pilot begonnen voor deelgeschillenrecht. Voor bepaalde scheidingszaken is het nu mogelijk om over één enkel punt waarop de partijen vastlopen snel duidelijkheid te krijgen. Dat maakt de hele procedure stukken eenvoudiger, sneller en betaalbaarder. Rechters Familie & Jeugd, Frans van Arem en Anne Roodenburg, zijn blij deze extra service te kunnen bieden. Notaris Ineke Meuwese denkt vanuit Dirkzwager mee als lid van de externe klankbordgroep.

Onderzoek

Om effecten en nut van de pilot te beoordelen is de doorlooptijd bijna drie jaar (tot 21 december 2023), waarin naar verwachting in totaal circa 85 zaken worden behandeld. De Radboud Univer- siteit Nijmegen verricht onder- zoek naar de resultaten. Vanuit de Nijmeegse faculteit Rechts- geleerdheid is bijzonder hoog- leraar Gert van Rijssen als lid van de externe klankbordgroep bij het project betrokken.

zorgen dat de partijen verder met elkaar in gesprek gaan. Daarom volgen we in deze pilot ook een extra opleiding in mediation-technieken.”

Hobbeltjes in de wet Naast een snellere toegang tot de rechter, zijn de kosten voor de partijen aanzienlijk lager dan bijvoor- beeld de kosten van een scheiding. De griffiekosten bijvoorbeeld zijn slechts 85 euro, dat bedrag kun- nen de partijen samen delen. Frans: “Maar let wel: deze moge- lijkheid komt níet in de plaats van de reguliere procedure. Het is een extra service, naast wat er al is.” Anne: “We proberen zo laag- drempelig mogelijk te zijn, maar de wet werpt toch een paar hobbeltjes op. Een deel van de geschillen kan via de deelgeschillenrechter/ kanton- rechter van artikel 96 Rechtsvorde- ring verlopen. Dat betreft alle zaken waarbij geen kinderen zijn betrok- ken. Dan kan iedereen zich via een advocaat, mediator of notaris voor een deelgeschil aanmelden. Zonder beperkingen.

Frans: “Zijn er wél kinderen bij de zaak betrokken, zoals bij omgangs- afspraken, alimentatie of verhuizing, dan loopt het deelgeschil via het familierecht, Burgerlijk Wetboek 1. Die wet vereist dat er een advocaat bij betrokken is. Dus als mediators een situatie met kinderen tegenko- men, moeten ze daar alsnog een advocaat bij betrekken die namens de partijen het verzoek indient.” Anne: “Er geldt overigens wel een geografische beperking voor deze pilot: één van beide partijen moet op het moment van indienen van het aanmeldingsformulier in het arrondis- sement Gelderland wonen.”

T

wee mediators begeleid- den een echtscheiding. Ze hadden alles kunnen rege- len, maar de verhuisvraag bleek onoplosbaar. Daarop kreeg ik de vraag of ik vanuit de rechtbank daar snel en laagdrem- pelig een antwoord op kon geven. Ik zei: dat zou ik heel graag doen, maar dat kost meer tijd.” Dit verzoek was voor projectleider Frans van Arem de aanleiding om met de uitwerking van deelgeschillenrecht aan de slag te gaan. Op 15 maart 2021 ging het pilotproject deelgeschillenrecht in familiezaken officieel van start. Begin juli ontving de rechtbank een eerste aanvraag voor een gesprek. Het begin van een nieuwe vorm van rechtspraak in familiezaken: laag- drempelig, snel én betaalbaar.

Gelijk of geluk Anne Roodenburg: “Een reguliere procedure in familiezaken vergt veel handelingen en tijd. Je bent snel drie tot zes maanden verder. Wij willen de mogelijkheid creëren

dat mensen zonder al die formele voorbereidingen een deelonderwerp over hun scheiding aan ons kunnen voorleggen. Zodat ze vrijwel met- een met ons in gesprek kunnen.” Frans: “In dat gesprek staan de ge- meenschappelijke belangen voorop, niet het gelijk krijgen. Ik vraag de partijen: ‘Wil je gelijk of wil je geluk?’. Onze wens is na het gesprek tot een door de partijen zelf gevonden oplossing te komen die recht doet aan alle belangen. Lukt dat niet, dan is het wenselijk om tot een vorm van bindend advies te komen. Een eindoplossing voor één onderwerp, zonder allerlei mogelijkheden van hoger beroep.”

Doorzettingsmacht Ineke Meuwese: “Voordeel is dat de rechter bevoegd is daar een klap op te geven, een notaris, advocaat of mediator is dat niet. Stel je zit om de tafel met een stel dat de boedel moet verdelen. De één zegt: ik krijg nog geld van jou, want ik heb mijn erfenis in ons huis gestopt. De ander is het

daar niet mee eens. Dan begint het gebakkelei en lopen de onderhande- lingen vast. Als de rechter dat punt snel oplost, kunnen de partijen weer verder.” Frans: “Wij stellen meestal geen slim- mere vragen dan advocaten, notaris- sen of mediators. Maar als rechter heb je die doorzettingsmacht en dat

maakt het verschil. Dan komen we in de rol van beslisser soms toch tot een bemiddeling die zij niet hebben kunnen bewerkstelligen.”

Eigen verhaal Frans : “We proberen eerst tot een schikking te komen. Pas als dat niet lukt, gaan wij over tot beslis- sen. Binnen twee weken vindt het gesprek plaats. Als we er niet uitkomen, hebben we na één week de beslissing over het besproken punt geformuleerd. Dat betekent een maximum van drie weken. Tenzij de rechter nog meer informatie vraagt.” Bij de rechter gaat het erom dat partijen zelf hun verhaal vertellen. “Bij een normale zitting schrijven advo- caten namens de partijen uitgebreid hun standpunt op. Dat is nu niet de bedoeling. De partijen mogen alleen een kernachtige samenvat- ting geven van het punt dat ze aan de rechter gaan voorleggen. Wij rechters willen niet vooraf al een beeld van de zaak hebben, maar er zo open mogelijk instaan en ervoor

Innovatieve rechtspraak Ineke: “ik denk dat notarissen, advo- caten en mediators al heel veel zaken hebben die zich voor een deelgeschil lenen, maar nog niet weten dat deze pilot bestaat. Dirkzwager denkt graag mee en wil helpen om deze pilot voor het voetlicht te brengen. Wat vooral mooi is aan dit project, is dat het de innovatieve kracht van de rechts- spraak toont. Rechtbank Gelderland durft van de gebaande paden af te wij- ken, zodat de rechtspraak meer aan- sluit op de behoeften van de burgers.” Frans: “Het was bijzonder te merken dat de Raad van de Rechtspraak al budget voor dit project had, nog vóórdat de randvoorwaarden wist. De Raad stimuleert laagdrempelige recht- spraak. Daarvoor hebben we ook de Experimenteerwet. Tegelijkertijd moe- ten we onze positie als rechtsspraak natuurlijk in de gaten blijven houden, vandaar die juridische combinatie van deels werken als kantonrechter en deels als familierechter.”

Meer informatie?

Advocaten, notarissen en medi- ators (alleen MfN-leden) kunnen samen met hun cliënten een aan- vraag indienen via een speciaal formulier. Een brochure ‘Deelge- schillenrechter in familiezaken’ en een uitgebreide toelichting zijn te vinden op www.rechtspraak.nl van rechtbank Gelderland. Scan daarvoor bijgaande QR Code. Samenspraak • september 2021

Samenspraak • september 2021 Bij cable pooling delen eigenaren van zonneparken en wind- turbines een netwerkaansluiting en dat verbetert de door- stroom op het elektrische ‘wegennet’. Zonneparken en wind- turbines die dicht bij elkaar staan, maken hiervoor gebruik van dezelfde aansluiting op het elektriciteitsnet. Dat zorgt dus voor een betere benutting van het elektriciteitsnet. Daarnaast bespaart het de producenten van duurzame energie geld.

Cable pooling

Slimme oplossing voor knelpunten elektriciteitsnet

De afgelopen jaren zijn in rap tempo vele zonneparken gerealiseerd en grote aantallen windturbines geplaatst. Een goede ontwikkeling voor de transitie naar duurzame energie, maar het zorgt op veel plekken ook voor knelpunten op het elektriciteitsnet. Naarstig wordt gezocht naar slimme oplossin- gen om dit probleem te ondervangen. “Cable pooling is een van de innovatieve manieren om het elektriciteitsnet zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Voor eigenaren van duurzame productie-installa- ties kan cable pooling erg interessant zijn,” vertellen advocaat energierecht Maarten Kole en notaris Anouk Bisseling, gespecialiseerd in overdracht en registratie van netwerken.

C

WIND ZON

able pooling, een woord- speling op carpooling, is in feite op hetzelfde principe gebaseerd: deel je een vervoersmiddel, dan leidt dat tot minder drukte op de wegen en tot een betere door- stroming. Bij cable pooling delen eigenaren van zonneparken en windturbines een netwerkaansluiting en dat verbetert de doorstroom op het elektrische ‘wegennet’. Maarten Kole: “Wind én zon is daar- voor een ideale combinatie. Als het hard waait schijnt de zon meestal niet, en als de zon schijnt staat er vaak niet veel wind. Dus kan de een het netwerk benutten als de ander

het niet zo hard nodig heeft. Zonne- parken en windturbines die dicht bij elkaar staan, maken hiervoor heel praktisch gebruik van dezelfde aan- sluiting op het elektriciteitsnet. Dat zorgt dus voor een betere benutting van het elektriciteitsnet. Daarnaast bespaart het de producenten van duurzame energie ook geld.”

Uitzondering windparken Om dit alles juridisch mogelijk te maken, is op 9 juli 2020 de Elek- triciteitswet gewijzigd. Sindsdien kunnen verschillende eigenaren van duurzame opwekinstallaties geza- menlijk de netbeheerder verzoeken om dezelfde aansluiting te mogen

Samenspraak • september 2021 Slimme projecten

De energiespecialisten van Dirkzwager staan diverse cliënten bij in hun wens om cable pooling te realiseren. Vaak is er sprake van een samenwerking van diverse partijen zoals gemeenten, netbeheerder, energieprodu- centen en grootverbruikers van duurzame energie. Twee voorbeelden. In de Koegorspolder bij Ter- neuzen komt een nieuw zon- nepark met een totaalvermo- gen van 40 megawatt. Vlakbij is een groot windmolenpark met 22 turbines en er komt nog een tweede zonnepark van 30 megawatt. Daarnaast is een grootzakelijke afnemer gevestigd. De aansluiting voor de zon- en windparken én een batterij-opslag voor peak shaving (opslag in daluren, inzet op piekuren), waarbij het tweede zonne- park direct gekoppeld wordt aan de afnemer. Windpark Nijmegen-Betuwe bij Nijmegen krijgt eveneens een duurzame impuls. Onder de vier windturbines wordt het Zonnepark De Grift aan- gelegd, dat met het windpark één aansluiting gaat delen. Een snelle en efficiënte oplossing.

gebruiken. Dat heet in de energie- wereld een MLOEA: meerdere ener- gieleveranciers op één aansluiting. Samen een aansluiting delen was al wel eerder mogelijk, maar onder beperkende voorwaarden. Netbe- heerders mochten met meerdere leveranciers een contract afsluiten, maar alleen als alle afzonderlijke productinstallaties zich op de- zelfde onroerende zaak – grond of vastgoed – bevonden. Daarbij gold één uitzondering: windturbines die samen een windpark vormen en niet op dezelfde onroerende zaak ston- den, mochten al wel gebruik maken van dezelfde aansluiting.

Zon én wind Windparken en zonneparken van verschillende eigenaren bevinden zich per definitie op verschillende onroerende zaken. Dus mochten wind- en zonne-energieprodu- centen volgens de voorgaande wetgeving niet samen een aan- sluiting delen. Die regels zijn met de wijziging in de Elektriciteitswet dus aangepast. Wind- en zon- neparken die in elkaars nabijheid liggen en verschillende eigenaren hebben, kunnen voortaan ook een netbeheerder verzoeken om een aansluiting te delen. Voorwaarde daarbij is wel dat aansluitcapaciteit meer dan 2 mega-volt-ampère moet bedragen. Maarten Kole: “In dat geval worden het windpark en het zonnepark voor de toepassing van de Elektri- citeitswet als één onroerende zaak beschouwd. Op die manier kun- nen zij gebruik maken van dezelfde aansluiting, een MLOEA. Ieder krijgt een eigen allocatiepunt toegewezen met een eigen EAN-code en een eigen meetinrichting.”

Cable Pooling Overeenkomst Maarten: “Steeds meer producen- ten van duurzame energie die wij adviseren, kiezen inmiddels voor deze nieuwe mogelijkheid. Op die manier kan hun project toch nog worden gerealiseerd. Of het verbe- tert het rendement van het project. Meestal gaat het bij een dergelijk verzoek om een combinatie van windparken en zonneparken. Maar ook wel om andere combi- naties, bijvoorbeeld een wind- of zonnepark samen met een batterij- opslag.” Anouk: “De exploitant met het primaire allocatiepunt blijft verantwoordelijk voor de aansluiting

de onderlinge afspraken over het gezamenlijk gebruik van de aanslui- ting vast te leggen in een overeen- komst,” is het advies van beide juristen. “Dat kan in een zogenaam- de Cable Pooling Overeenkomst. In een dergelijke overeenkomst kan je afspraken vastleggen over onder andere de verdeling van de operati- onele kosten, de productieverliezen – wanneer een productie-installatie moet worden afgeschakeld, omdat er anders tijdelijk meer elektriciteit wordt geproduceerd dan het net aankan en de voorwaarden waaron- der de capaciteit van een productie- installatie mag worden uitgebreid.”

Aansluiting juridisch regelen Er zijn verschillende opties om de eigendoms- en beheerverhoudin- gen van de aansluitingen te regelen. Anouk: “Eén van de opties is om het beheer van de aansluiting onder te brengen in een vennootschap onder firma, met de producenten als ven-

noten. In dat geval blijft de juridisch eigendom van de aansluiting bij de producent die de economische eigendom daarvan inbrengt. Dat zouden dan ook de eigenaren van de verschillende productie-installa- ties gezamenlijk kunnen zijn.” Wind- en zonneparken hebben vaak een verschillende levensduur. Anouk: “Daarom is het van belang afspraken te maken zodat een pro- ject ook afzonderlijk aangesloten kan blijven, nadat de andere partij in de cable pool ermee stopt. Dit is onder te regelen door de vestiging van een recht van opstal en/of een recht van onderopstal.”

Bij cable pooling delen eigenaren van zonneparken en windturbines een netwerk- aansluiting en dat verbetert de doorstroom op het elektrische ‘wegennet’.

als geheel, dus inclusief de secun- daire allocatiepunten. De exploitant sluit de Aansluit- en Transportover- eenkomst (ATO) met de netbeheerder. De secundaire allocatiepunten maken onderdeel uit van dat contract.” “De producenten van duurzame energie die kiezen voor cable pooling doen er verstandig aan

Voor meer informatie of contact: zie onze kennispagina over cable pooling of scan de QR-code.

Cable pooling, efficiënt en duurzaam:

• Wind- en zonnepark hebben geen aparte aansluiting nodig op het elek- triciteitsnet, dat bespaart kosten zoals investeringskosten voor aansluitingen, aanpassingen aan het traditionele net en jaarlijkse kosten voor gebruik van het net. • De capaciteit van het elektriciteitsnet- werk wordt beter benut, waardoor er minder energie verloren gaat en de energievoorziening stabieler is. • Vergroot mogelijkheden om lokaal duurzame energie op te wekken en te gebruiken. • Verbetert de inpassing van zonne- parken in het landschap. Deze kun- nen dichter in de buurt van industrie, bedrijven en windparken worden aangelegd. • Nieuwe duurzame projecten zijn snel- ler te realiseren. • Vermindert de maatschappelijke investeringen in de energie-infra- structuur. Samenspraak • september 2021

Samenspraak • september 2021 Provincie Gelderland, gemeente Arnhem, HAN University of Applied Sciences en IPKW sloegen de handen ineen om het ondergesneeuwde energieprofiel van de stad nieuw leven in te blazen. In het project Connectr wordt gebruik gemaakt van de initiatieven die er al zijn. “Alles fysiek bij elkaar brengen leidt tot innoveren en versnellen.”

Connectr wil energietransitie versnellen

“Door partijen bij elkaar te brengen, laten we innovatie ontstaan”

Als we een klimaatneutraal Nederland willen in 2050, dan moeten we flink aan de bak. Dat kan niet zonder innovatie en de juiste samenwerking. Connectr brengt (startende) bedrijven en onderwijsinstellingen samen op het Arnhemse bedrijventerrein Industriepark Kleefse Waard (IPKW). Kwartiermaker Wouter van der Burg legt uit hoe Connectr de energietransitie wil versnellen.

“A Samenspraak • september 2021

ls we ons aan internati- onale afspraken willen houden, dan moeten we in 2050 klimaatneutraal zijn,” begint Wouter van der Burg. “Zo ver zijn we nog lang niet, dus er moet echt wat gebeuren.” Datzelfde vonden provincie Gel- derland, gemeente Arnhem, HAN University of Applied Sciences en IPKW. Circa vijf jaar geleden sloegen zij de handen ineen om het onderge- sneeuwde energieprofiel van de stad nieuw leven in te blazen. “Arnhem heeft een lange geschiedenis met energie, denk maar aan netbeheer- ders TenneT en Alliander. Maar ook het wereldwijd bekende test- en adviesbureau KEMA. Toch leek dit een beetje te zijn vergeten.”

Met ‘Energieke Stad’ als speerpunt op de economische agenda omarmt Arnhem het thema energie weer. Wouter: “Alle elementen waren aan- wezig, maar versnipperd en daar- door onzichtbaar. We maken gebruik van de initiatieven die er al zijn en door alles ook fysiek bij elkaar te brengen, kunnen we innoveren en versnellen.”

Drie speerpunten Om de plannen vorm te geven, werd Wouter ingevlogen. “Men zocht ie- mand die onafhankelijk is. En ik heb ervaring met cluster- en campusont- wikkeling in Brainport Eindhoven en de chipindustrie in Nijmegen.” Connectr kiest voor drie specifieke technologieën. “Als eerste richten

we ons op elektrificatie. We produ- ceren steeds meer elektriciteit op basis van natuurlijke bronnen en gebruiken ook steeds meer elektri- citeit. Dat heeft grote gevolgen voor het net. Hier spelen de aanwezige netbeheerders en KEMA een be- langrijke rol. Ten tweede moeten we die elektri- citeit kunnen opslaan. Soms wordt er meer energie opgewekt dan er op dat moment wordt verbruikt. Of is er andersom niet altijd voldoende zon of wind. Je hebt dus opslag nodig, zoals batterijen. Of je maakt van elektriciteit waterstof. Zo kun je energie gebruiken wanneer je het nodig hebt. Ons derde speerpunt zijn de duur- zame aandrijfsystemen. Elektrische

Samenspraak • september 2021 auto’s zijn er al, maar hoe zit het met elektrische vrachtwagens of schepen? Daar zijn ook motoren voor nodig. Bovendien kun je voor elektrisch rijden of varen niet zonder elektrische laadinfrastructuur, zoals laadpalen.”

“ Er is zelfs animo uit Zuid-Afrika. Buitenlandse bedrijven in de energiesector zien Arnhem als dé plek om van hieruit Europa te veroveren.”

vertelt Wouter. Bang voor concur- rentie hoeven ze niet te zijn: “Deze bedrijven werken vaak in een keten. KEMA test bijvoorbeeld wat de netbeheerder gaat uitvoeren. Het kan juist fijn zijn om projecten op neutraal terrein te organiseren.”

Hybride leerwerkomgeving Op IPKW is ook ruimte voor on- derwijsinstellingen. “Het is voor bedrijven in deze sector echt een hoofdpijndossier om goede mensen te vinden, of het nu gaat om mbo’ers die laadpalen plaatsen of hbo’ers die software programmeren. Daarom stellen bedrijven en onderwijsinstel- lingen samen lesprogramma’s op. Vanuit de Technische Universiteit Delft komen hoogleraren een deel van de week op IPKW lesgeven en de rest van de tijd onderzoek doen. Er lopen ook promovendi rond. Kortom, het hele onderwijsaanbod is vertegenwoordigd.” De hbo-studenten zijn al langere tijd op IPKW. Hier houden ze zich in een hybride leerwerkomgeving met projecten bezig die dicht tegen de praktijk aanzitten. Wouter: “Er zijn bijvoorbeeld tweedejaarsstudenten van de HAN bezig om een bakfiets te bouwen met waterstofaandrijving. Dat is handig voor de fietskoeriers

Generation-E helpt scale-ups om te groeien

van de Arnhemse Rijders. Het is een win-winsituatie: studenten leren meer over waterstofaandrijving en de koeriers kunnen straks gemak- kelijk over de Arnhemse heuvels crossen. Zo versterk je elkaar.”

Reëel beeld Studenten krijgen in de toekomst een mooie plek in het momenteel in aanbouw zijnde Innovatielab, waar onder meer een waterstoflab komt. Ook komt hier ruimte voor start-ups. “Het mooiste is als dit studenten zijn die tijdens hun studie een project opstarten, waarmee ze een eigen bedrijf oprichten en verder groeien in het Innovatielab. Daarna kunnen ze door naar een eigen plek op het terrein.” Niet alleen start-ups kunnen en willen zich op IPKW vestigen. Steeds meer bedrijven melden zich. “Er is zelfs animo uit Zuid-Afrika. Buitenlandse bedrijven in de ener- giesector zien Arnhem als dé plek om van hieruit Europa te veroveren.” Connectr zelf is ook nog bezig ver- der te groeien. In twee jaar tijd ver- anderde het initiatief in een stichting die volop draait. Wouter: “Zelf draag ik mijn operationele taken steeds meer over aan Jeroen Herremans, onze nieuwe directeur. Uiteindelijk is verbinding waar het bij ons om draait: partijen bij elkaar brengen. Allemaal voor dat hogere doel: het versnellen van de energietransitie.”

Op IPKW vind je al een aantal zeer interessante scale-ups op het gebied van duurzame ener- gie. In de toekomst worden dat er hopelijk nog meer. Zij kunnen een beroep doen op Generation-E. Dit is een samenwerkingsverband van diverse partners, waaronder Dirkzwager. Zij gebruiken hun expertise om scale-ups verder te helpen. Dirkzwager denkt bijvoorbeeld mee over de juridi- sche structuur, bescherming van ‘knowhow’ en contracten. Het sup- portprogramma van Generation-E biedt een planmatige aanpak om doelgericht te werken naar een groei- of industrialisatieplan. Zo’n plan vormt een handleiding op maat naar een succesvolle opscha- ling van productie én verkoop. “We brengen eerst in kaart op welke gebieden de scale-up hulp kan gebruiken. Op basis daarvan stellen we een team samen,” legt advocaat energierecht Maarten Kole uit. “Er zit vrijwel altijd een juridisch aspect bij, zodat wij vaak aangehaakt worden. We hanteren een vrij lage basisfee, zodat ieder- een gebruik kan maken van onze kennis. Voor ons is het een stukje maatschappelijk verantwoord ondernemen: het is gaaf om bij te dragen aan innovatieve oplos- singen. En het is een mooie kans om een relatie op te bouwen met ondernemers die heel succesvol kunnen worden.”

“ Verbinding is waar het om draait. Voor dat hogere doel: het versnellen van de energietransitie.”

Versterking door samenwerking ElaadNL is een vooraanstaand test- laboratorium, dat zich binnenkort op IPKW gaat vestigen. “Zij hebben nu een lab aan de andere kant van de stad, waar ze al jaren laadpalen tes- ten. Door naar IPKW te komen, kun- nen ze een enorme kwaliteitssprong maken. Hier hebben ze ruimte om grote voertuigen naar binnen te rijden. Vanuit heel Europa komen fabrikanten bij dit lab hun elektri- sche auto’s testen op alle mogelijke laadpalen. Daardoor komen er soms hele bijzondere voertuigen voorbij.” Het voorbeeld van ElaadNL toont de kracht van Connectr: “In het onderzoeks- en ontwikkellab testen bedrijven en onderwijsinstellingen prototypes, laadsystemen en voer- tuigen. Ze kunnen van elkaar leren en zo samen sneller en goedkoper oplossingen op de markt brengen,”

Vakgroep Energie

Bij nieuwe energiebronnen horen nieuwe vraagstukken. Daarom riep Dirk- zwager tien jaar geleden de vakgroep Energie in het leven. Deze bestaat uit circa twintig juristen: advocaten, (kandidaat-)notarissen en fiscalisten, die actief zijn in de energiebranche. Voor Connectr dachten zij bijvoorbeeld mee over het opzetten van de juridische structuur, de toets van staatssteun en het opstellen van statuten. Maarten Kole geeft leiding aan de vakgroep: “Zeker de laatste vijf jaar zijn we enorm gegroeid. Het aantal duurzame energieprojecten nam fors toe. Deze snelle groei maakt de vragen ook complexer. Hoe ga je bijvoorbeeld om met de beperkte capaciteit op het net? En hoe vergroot je het draagvlak? Onze samenleving zit in een heel belangrijke transitie. Het is erg interessant om dat van dichtbij te mogen meemaken.”

Zie voor meer informatie: ipkw.nl en generation-e.nl Samenspraak • september 2021

Samenspraak • september 2021 Business Case

Besprekingen met een verlanglijstje

“Niet alleen het geld moet kloppen, maar vooral ook de voorwaarden”

Na 35 jaar ondernemen is Wessel van Alphen er klaar voor om zijn detacheringsbedrijf te verkopen. Het klikt al snel met de Zwitserse investeerder Axiom Partners. Zelfs wanneer Van Alphen zijn lijstje bijzondere voorwaarden tevoorschijn haalt...

“W

Wessel van Alphen heeft zijn bedrijf De Staffing Groep verkocht aan het Zwitserse Axiom Partners. Een bijzonder proces, niet alleen omdat het op afstand was vanwege corona, maar ook omdat Wessel volhield aan zijn soms ongebruikelijke voorwaarden.

e moeten nog even praten over het contract.” Wessel van Alphen drukt de telefoon beter tegen zijn oor en houdt zijn adem in. Niet vanwege de woorden van de beller, maar omdat hij op zijn hoofd staat. Ook tijdens zijn dagelijkse rek- en strekoefeningen kan Van Alphen zijn nieuwsgierig- heid niet bedwingen en neemt hij de telefoon op. “Een moment,” zegt de oprichter en eigenaar van De Staffing Groep terwijl hij weer rechtop gaat zitten op zijn matje op het Spaanse strand, waar hij en zijn echtgenote een groot

deel van het jaar wonen. Aan de andere kant van de lijn wacht Guus Franke geduldig af. Het is al vaker voorgekomen dat de CEO van het Zwitserse Axiom Partners Van Alp- hen midden in zijn yoga-sessie treft. De bedrijfsbestuurders spreken elkaar in de loop van 2020 geregeld, want Van Alphen is er klaar voor om zijn bedrijf – 80 medewerkers, 3.300 zelfstandige professionals en ruim 400 miljoen euro omzet – na 35 jaar te verkopen. En Axiom ziet een overname wel zitten. “Maar dat valt natuurlijk niet vanaf een matje op het strand in goede banen te leiden,” grapt Van Alphen. “Het is ongelofelijk hoeveel er bij

bedrijfsverkoop komt kijken,” vertelt hij, “en al helemaal als je een familie- bedrijf bent waarvoor je ook veel privézaken goed moet regelen. Het is complex en duur door betrok- kenheid van onze family office, de familieadvocaat, de bedrijfsmake- laar en de accountant. Toen we een Letter of Intent met Axiom gingen opstellen hebben we de specialisten van Dirkzwager erbij gehaald.” Een gouden greep, zal Van Alphen later in het gesprek zeggen.

Boot afgehouden Axiom Partners is corporate finance-adviseur en investeerder, die met de overname van De Staffing Samenspraak • september 2021

Samenspraak • september 2021 DONDERDAG 30 SEPTEMBER 2021 Webinar: Actualiteiten Onteigening

DINSDAG 5 OKTOBER 2021 webinar: Auteursrecht voor ondernemers

Groep zijn positie op de internatio- nale personeelsmarkt wil versterken. De Staffing Groep bestaat uit de labels IT-Staffing, KwiiK en People for Office, plus Dynahouse, aanbie- der van kantoren, vergaderzalen en lunchrooms. Wessel van Alphen (72) startte het bedrijf vanaf zijn spreek- woordelijke zolderkamer in 1986. Eerst in zijn eentje, later samen met zijn zoon en een groeiend aantal medewerkers. Leidraad is dat de zelfstandige professional een eigen positie op de arbeidsmarkt verdient. “Dat was in de beginjaren een heikel standpunt, want toen had je op de arbeidsmarkt twee smaken: je bent ondernemer of je bent werknemer,” herinnert Van Alphen zich. “En het is nog altijd een slepende discussie, maar ik sta nog altijd op datzelfde standpunt.”

“ Het is ongelofelijk hoeveel er komt kijken bij verkoop van een familiebedrijf waarvoor je ook veel privézaken goed moet regelen.”

Vandaar ook dat niet elke geïnteres- seerde koper die zich aandiende, goed genoeg was, geeft hij toe. “Ik heb altijd de boot afgehouden om- dat niet alleen het geld moest klop- pen, maar ook de voorwaarden.” En over het laatste heeft de onderne- mer dan ook goed nagedacht.

Niet verhuizen “Ik stond op een Duty of Care, waar- in mijn voorwaarden werden opge- nomen,” legt de ondernemer uit. “Ik wilde een buy and build-strategie, waarbij De Staffing Groep niet een van de vele werkmaatschappijen wordt van de koper. Daarnaast ook geen ontslagen en geen verpanding van debiteuren aan banken en finan- ciers.” Het bedrijf moet zich blijven inspannen voor een eigen rechtspo- sitie van de zelfstandige professio- nal op de arbeidsmarkt. De solva- biliteit van het bedrijf is altijd goed geweest en dat moet zo blijven. Het werkkapitaal mag nooit voor meer dan een derde uit vreemd vermogen bestaan. Van Alphen: “Axiom heeft voornamelijk uit eigen vermogen de overnamesom betaald.” Een andere voorwaarde was dat het kantoorpersoneel niet hoeft te verhuizen. “Dat heeft een finan- cieel voordeel voor mij omdat de bedrijfspanden van mij zijn. Maar ik wilde het de mensen ook niet aandoen dat ze ineens ver zouden moeten reizen voor hun werk.”

Belangrijk punt voor Van Alphen senior was ook dat zijn zoon werd aangesteld als statutair-directeur, in ieder geval voor een periode van vijf jaar. Vastgelegd is dat alleen de statutair-directeur vreemd vermogen kan aantrekken, en niet de aan- deelhouder. En zo had Wessel van Alphen nog meer voorwaarden op zijn verlanglijstje staan.

Niets op zijn beloop “Ik hoorde wel links en recht van experts dat ik uitzonderlijke voor- waarden op tafel legde,” vertelt Wessel Van Alpen. “En soms zei men: ‘Doe nu wat water bij de wijn’. Maar als iemand tegen mij zegt: ‘Dit is niet gebruikelijk’, dan denk ik: nou en? We kunnen er toch over praten?” Op dat soort momenten bewezen alle betrokken adviseurs nog eens hun meerwaarde. Van Alphen: “Bij dit soort contracten moet er heel precies worden gefor- muleerd; de tekst die je ondertekent, mag maar op één manier uitlegbaar zijn. Vertrouwen is heel belangrijk in zo’n proces. Want er waren ook wel kritische momenten waarop we samen nauwgezet moesten bekijken wat de andere partij nou bedoelde. Dat kun je nooit op zijn beloop laten.”Het pakte uiteindelijk goed uit. Al blijft Van Alphen er nuchter onder: “Natuurlijk zal de toekomst moeten leren of het ook echt een goede deal is geweest.”

Proosten via Teams Het feitelijke verkoopmoment was typerend voor de coronaperiode. Het eerste contact met Guus Franke van Axiom was al via LinkedIn ge- gaan. “Het lukte welgeteld één keer om met elkaar koffie te drinken”, herinnert Van Alphen zich, “Daarna maakte corona het reizen lastig. Dus ik heb het team van Axiom maar één keer in den lijve ontmoet, de rest is allemaal via telefoon, Zoom en Teams gegaan.” Het stond succesvolle onderhan- delingen niet in de weg en in april dit jaar was het zover. Corona bleef roet in het eten gooien. “Iedereen zat thuis voor de computer. Ik in Spanje in mijn korte broek en een net overhemd. Mijn vrouw en ik moesten nog één keer onze pas- poorten voor de camera houden ter controle door de notaris, en dat was het. Al hadden we natuur- lijk wel een flesje klaargezet.”

Zorgeloos op het yogamatje Een paar maanden later kijkt de ondernemer tevreden en misschien nog wel wat gelaten terug op de overname. “De nieuwe situatie is natuurlijk voor iedereen ontzettend wennen, merk ik. Ik heb er in ieder geval veel van geleerd. Ik dacht altijd dat je alles zelf kunt weten en boven de materie kan staan, maar dat is onmogelijk weet ik nu. En het is ook een emotioneel proces, zo’n ver- koop,” geeft de ondernemer toe. “Ik heb zelfs een traantje weggepinkt. Het is het definitief loslaten van iets waaraan ik jaren heb gebouwd.” Maar nu is de knop om, zegt hij. “Ik ben 72 jaar. Ik wil samen met mijn vrouw zorgeloos le- ven, niet de verantwoordelijk- heid meer voelen en lekker doen waar we zin in hebben.”

DONDERDAG 7 OKTOBER 2021 Zorg & Recht • Lezing: Toepassing nieuwe Wet Medezeggenschap Cliënten Zorginstellingen 2018

DINSDAG 12 OKTOBER 2021 Webinar: WHOA (Wet homologatie onderhands akkoord)

DINSDAG 12 OKTOBER 2021 Actualiteiten Huurrecht en Huurrecht en de coronacrisis najaar 2021 • Webinar en (indien mogelijk) tevens fysieke bijeenkomst, locatie: Robbers & van den Hoogen Arnhem

WOENSDAG 13 OKTOBER 2021 Webinar: Gegevensverwerking in publieke samenwerkingsverbanden

DONDERDAG 14 OKTOBER 2021 Webinar: Themamiddag de Digitale Overheid

DINSDAG 2 NOVEMBER 2021 Webinar: Verliesverrekening in de Vpb

DINSDAG 2 NOVEMBER 2021 Seminar: Themamiddag Netbeheerders Hotel van der Valk Nijmegen Lent

DONDERDAG 4 NOVEMBER 2021 Webinar: Actualiteiten IT-recht

DINSDAG 9 NOVEMBER 2021 Seminar en live stream: Corporate Litigation Robbers & van den Hoogen Arnhem

DINSDAG 16 NOVEMBER 2021 Webinar: Kwartaal update Q3 Aanbestedingsrecht

DINSDAG 16 NOVEMBER 2021 Seminar: Inkoop in sociaal domein Dirkzwager Arnhem

WOENSDAG 17 NOVEMBER 2021 Webinar: Cybersecurity: preventie verdiept

DONDERDAG 18 NOVEMBER 2021 Seminar: Actualiteiten Privacyrecht Hotel van der Valk Nijmegen Lent

MAANDAG 22 NOVEMBER 2021 Webinar: Actualiteiten Bouwrecht

DINSDAG 23 NOVEMBER 2021 Zorg & Recht Lezing: Wet zorg en dwang, Wet verplichte ggz en Wet forensische zorg: een update

WOENSDAG 24 NOVEMBER 2021 Webinar: Internationale gegevensuitwisseling

DONDERDAG 25 NOVEMBER 2021 Webinar: Handelsnamen, merken en adwords

DONDERDAG 30 NOVEMBER 2021 Webinar: Cybersecurity: incidentafhandeling verdiept

DONDERDAG 2 DECEMBER 2021 Seminar: Bedrijfsjuristen

DINSDAG 9 DECEMBER 2021 Zorg & Recht Lezing: Actualiteiten medische aansprakelijkheid 2021

DONDERDAG 16 DECEMBER 2021 Kwartaalupdate Q4, Aanbestedingsrecht

Zie voor meer informatie dirkzwager.nl/events.

Teamwerk werkt het beste

De verkoop van De Staffing Groep aan Axiom Partners betekende inten- sieve samenwerking tussen meerdere disciplines. Vanuit Dirkzwager na- men advocaten ondernemingsrecht Claudia van der Most en Valerie van Engelenburg-Sijberden de begelei- ding van het hele proces voor hun rekening (“Een geweldig tandem”, aldus Wessel van Alphen). Rob van Houts (advocaat banking & finance) en fiscalisten Robert de Vries en Thijs Visser adviseerden over de financiële en fiscale haken en ogen. Advocaat arbeidsrecht Cas Jacobs diende van advies op arbeidsrechte- lijk vlak – een thema waar de verko- pende partij veel belang aan hechtte. Tot slot deelden notaris Karen Verkerk en Kübra Sagincy (kandidaat-notaris) hun expertise. Samenspraak • september 2021

Zie voor meer informatie: axiompartners.eu en dirkzwager.nl (persbericht in Pers & Nieuws). Draag je verhaal

Mode als taal om jezelf te laten zien

Mirte Engelhard, modeontwerper, en Maaike Broos, filmmaker en organisatie-antropo- loog, produceren samen een documentaireserie: Draag je verhaal. Vier Arnhemse ar- tiesten vertellen hun verhaal en vertalen dat samen met Mirte in een uniek en persoonlijk kledingstuk. Naast de documentaire ontwikkelen zij een lespakket voor jongeren. “We hopen met dit project op verhalende wijze leerlingen en docenten een nieuw perspectief te geven op inclusie, diversiteit en identiteit.”

“A

“ A ls je opgroeit in een omgeving waarin jij ‘anders’ bent dan de rest, móet je wel op zoek naar wie je zelf bent.”

ls modeontwerper zie ik mode niet alleen als buitenkant. Mode is ook een taal om je verhaal te vertellen. Ik vind het mooi om via mijn mode anderen een podium te geven om hun verhaal te delen. Verhalen die belangrijker zijn dan mijn eigen verhaal.” Mirte Engel- hard is modeontwerper met een so- ciaal hart. “Ik wil kleding ontwerpen die de unieke persoonlijkheid van iemand laat zien. Op die manier kan kleding ook diversiteit bevorderen.” Maaike Broos is filmmaker en orga- nisatie-antropoloog: “Film is net als mode ook een taal om je te uiten. Ik gebruik film vaak binnen organisaties om mensen in gesprek te brengen, over een thema te laten nadenken of een spiegel voor te houden.”

In het project ‘Draag je verhaal’ hebben beide kunstenaars elkaar

gevonden: “We willen jongeren laten ontdekken dat ook kunst een taal is waarmee je verbinding kunt maken met de anderen.”

Vertaling Het project ‘Draag je verhaal’ is gebaseerd op workshops die Mirte al eerder verzorgde voor jongvolwas- senen in een begeleid wonen project. “Ik besprak met de jongeren wat hen bezighoudt en verwerkte dat in een kledingstuk. Met een jongen die gek is op het bouwen van computerpro- gramma’s, ontwierp ik een modulaire hoody in zwart-wit met afritsbare mouwen en zakken die je kunt ver- plaatsen. Met een jonge moeder die trots is op haar kind, verwerkten we een afbeelding van het kind in de capuchon; het kind zit altijd in haar hoofd. Op zo’n manier maak je dus de vertaling van verhaal naar kleding- stuk.”

Anders zijn Mirte en Maaike gaan dit idee nu verder uitwerken in de productie van een vierdelige documentaireserie met in elke aflevering een andere urban art-artiest uit Arnhem: Wensley Piqué (poppenspeler), Tim Lenders (spoken word), Ruben Chi (hip hop danser) en Adje van het Padje (rapper). “Deze keuze is gebaseerd op diversiteit. Deze street-artists voelen zich vanaf hun kindertijd anders dan de rest van hun omgeving door hun afkomst, uiterlijk of gedrag. De jongens passen niet in de rol die hun omgeving voor hen heeft bedacht. Hun levensverhaal over ‘anders zijn’ en de weg die ze hebben afgelegd, kan heel inspire- rend zijn voor jongeren die op zoek zijn naar hun identiteit en ook de kunst in willen gaan. De documen- taireserie is ook een ode aan andere talen die voortkomen uit de kunst: mode, hiphop, spoken word, theater, Samenspraak • september 2021

Maaike Broos en Mirte Engelhard

Samenspraak • september 2021 “ Het ambachtelijke maakproces zit in de film. Ik wil laten zien dat mode veel persoonlijker kan zijn. Hoe vertel je iets met je kleding?”

zoek gaan naar een taal om hun stem te laten horen. Mirte ontwerpt op basis van die verhalen een outfit als tweede huid en drager van hun verhaal.” Mirte: “Dat hele ambachtelijke maak- proces zit in de film. Ik wil laten zien dat mode veel persoonlijker kan zijn. Hoe vertel je iets met je kleding? En mode kan ook duurzamer. Voor de outfits in de films werk ik alleen met tweedehands materiaal. Bovendien, op een uniek kledingstuk ben je vanzelf zuiniger.”

Creatieve talen Naast de documentaire gaan ze een lespakket voor jongeren ontwikkelen: ‘Ik draag mijn verhaal’. Maaike: “Het zou mooi zijn als je in het onderwijs naast Nederlands en Engels als verplicht vak ook creatieve ‘talen’ leert spreken. Voor jongeren is het heel waardevol om daar al vroeg mee bezig te zijn. Het is goed voor je iden- titeitsvorming.” Mirte: “Je geeft jon- geren daarmee de kans hun creativi- teit te ontwikkelen; niet alle kinderen krijgen dat van huis uit mee.” Begin september 2021 is de produc- tie van de eerste documentaire be- gonnen. Elke drie maanden maken ze een nieuwe aflevering. Dat materiaal

gebruiken ze vervolgens voor pilots in het onderwijs. Zo betrekken ze de doelgroep direct in de ontwikkeling van het lespakket. Maaike: “We richten ons in eerste instantie op leerlingen vanaf de basisschool groep 8 tot en met de middelbare school, maar wie weet komt er straks een hele andere doel- groep uit.” Mirte: “Waarschijnlijk wordt het uiteindelijk niet ‘Draag je verhaal’ maar ‘Schets je verhaal’, want mode is nogal arbeidsintensief voor een workshop met veel leerlingen. Maar het schetsen is het mooiste moment; samen nadenken over het concept en tot een idee komen.”

Sfeervol en kunstzinnig De initiatiefnemers krijgen steun van alle kanten, onder meer van Rozet, stichting InDifferent, Wij zijn Arnhem, Theater aan de Rijn, Judith Herbrink (Pabo-student en beeldend kunstenaar), ROC’s en middelbare scholen. Gemeente Arnhem, Fonds ZOZ en Omroep Gelderland gaan het project financieel ondersteunen. Omroep Gelderland vertoont de vier afleveringen op hun onlinekanaal en een compilatie van 30 minuten op

televisie. Maaike: “Dankzij die samen- werkingen hebben we alle ruimte om pilots te doen op allerlei scholen en te onderzoeken hoe de doelroepen reageren.”

De documentaires zijn voor alle leeftijden interessant. De teaser met Wensley Piqué is kunstzinnig en veelbelovend. Interviews afgewis- seld met sfeervolle opnames van de poppenspeler met een popversie van zichzelf. Mirte aan het werk en als rode draad het snorren van haar naaimachine. “Dat mooie gelijkmatige ritme komt terug in elke film, als het continue geluid van een verhaal dat je creëert en vormt.” De eerste films zullen komende zomer in première gaan bij Theater aan de Rijn.

Workshop voor bedrijven

Dirkzwager, met diversiteit en inclusie zelf ook hoog op de agenda, onder- steunt dit mooie initiatief van Mirte Engelhard en Maaike Broos door voor hen de stichting Verhalendragers op te richten. “In het gesprek met Deline Kruitbosch en Thomas Massee van het notariaat kwam het idee op van een workshop ‘Draag je verhaal’ voor bedrijven. Dat past heel goed in het diversiteitsbeleid waarin veel orga- nisaties zoekende zijn. Daar gaan we zeker iets mee doen.”

rap. Die zijn niet alleen maar mooi; ze kunnen ook ingezet worden als mid- del om verbinding te maken met jezelf en je stem te laten horen.” Maaike: “Als je opgroeit in een omge- ving waarin jij ‘anders’ bent dan de rest, móet je wel op zoek naar wie je zelf bent. Het verhaal van de artiesten is een coming of age-verhaal waarin zij op

De teaser bekijken en het project volgen? Zie verhalendragers.nl. Hier houden de makers tijdens het hele proces een productiedagboek bij met foto’s en filmpjes. Samenspraak • september 2021

Samenspraak • september 2021 Voortzetting partnership cultuur

Deze zomer heeft Dirkzwager legal & tax de contracten met de vaste cultuurpartners weer voor vier jaar vastgelegd. Het kantoor heeft al bijna twintig jaar een prachtige sponsorsamenwerking met Introdans, Phion (Orkest van Gelderland & Overijssel) en Toneelgroep Oostpool. Bestuurder Iman Stratenus is blij deze relatie ook voor de komende vier jaar weer in een duurzaam partnership te kunnen voortzetten: “Waar sponsoring nog te vaak gaat over alleen het financieel ondersteunen van instanties zoeken wij echt naar mogelijkheden om wederzijds waar- de toe te voegen.” Dirkzwager hoopt van harte dat deze gezelschappen in dit nieuwe culturele seizoen weer vele prachtige live-voorstellingen kunnen realiseren en wenst hen veel creatief succes.

MT:1000, editie 2021

In Casu

Fotoproject Syrische vluchteling

Bernard de Graaf, directeur van Rupro Beheer en cliënt van Dirkzwager, is tevens professioneel fotograaf. In 2019 ontmoette hij Kamiran Rashid, een Koerdische jongen uit een klein Syrisch dorp die in 2018 als zestien- jarige helemaal alleen naar Nederland kwam. De Graaf werd buddy van de jongen en raakte ontroerd door zijn vluchtverhaal. Daarop besloot hij een boek te maken over zijn integratie in Nederland. Hij volgt Kamiran voor langere tijd met zijn camera en legt belangrijke momenten in zijn nieuwe leven vast. Het fotoboek ‘Kamiran - weg naar een nieuwe toe- komst’ verscheen april 2021. De opbrengst van het boek is gebruikt voor de aanschaf van een computer voor fotobewerking voor Kamiran, die na de zomer met de school voor fotografie is begonnen.

Dirkzwager duurzamer

Onlangs heeft onderzoeksbureau Eco- Vadis de prestaties van Dirkzwager op het gebied van duurzaamheid geëvalu- eerd en met een zilveren medaille be- loond. Het bureau beoordeelde onder meer het beleid ten aanzien van ethiek, milieu en duurzame inkoop. Een mooie waardering, maar Dirkzwager streeft naar een nog hogere score. De wens om meer aandacht te beste- den aan duurzaamheid is binnen kan- toor alom aanwezig. De facilitaire dienst van Dirkzwager heeft plannen ontwik- keld om afval te scheiden en waar mo- gelijk te recyclen. Junior-medewerkers hebben massaal het bestuur gevraagd om duurzaamheid hoger op de agenda te zetten. Klimaatverandering is niet meer te ontkennen. We moeten nu in ac- tie komen en Dirkzwager neemt daarin zijn verantwoordelijkheid. Onlangs is de werkgroep Dirkzwager Duurzaam in het leven geroepen. Eén van de eerste wapenfeiten is de samenwerking met de Arnhemse ondernemer Spijker- Zwam, die inmiddels oesterzwammen kweekt op koffiedik van Dirkzwager. Een mooi begin, maar de ambitie is om op veel meer fronten duurzaam actief te zijn en zo een bijdrage te leveren aan een wereld waarin het milieu, de mens en de maatschappelijke welvaart in harmonie zijn.

Mooie binnenkomst in MT 500

Iman Stratenus (bestuurder Dirkzwager) en Michiel Nannen (zakelijk directeur Oostpool). Foto: Wiel Coopmans

‘Reorganiseren anno 2021’

D

wingen de coronamaatregelen u onverhoopt tot een (grote of kleine) reorganisatie? Dan biedt het e-book ‘Reorganise- ren anno 2021’ van arbeidsrechtadvocaten Cas Jacobs en Mart van Braak praktische adviezen voor een doelmatig en competi- tief voortbestaan van uw onderneming. Fiscalisten René Sueters en José Niers maken het e-book compleet met tekst en uitleg van de fiscale aspecten van de reorganisatie. U kunt het e-book (gratis) downloaden op dirkzwager.nl.

Dirkzwager staat al vier jaar in de Top 3 van de MT1000, een ranking door klanten van de beste zakelijke dienst- verleners van Nederland. Vermelding in de MT500 – een ranking welke dienst- verleners de beste resultaten hebben volgens concurrerende kantoren – is helemaal nieuw. Dan mag je trots zijn, als je als kersverse binnenkomer direct naar de twaalfde plek doorstoot in de categorie Advocatuur, accountancy & management consultancy. Voor klantgerichtheid en productleiderschap scoort Dirkzwager 4 van de 5 sterren, voor excellente uitvoering zelfs de volle 5. Hopelijk is deze eerste vermelding het begin van een nieuwe reeks. De MT500 en de MT1000 zijn beide onderzoeken van MT/Sprout.

Meer lezen over dit fotoproject of het boek bestellen (20 euro)? Kijk op bernarddefotograaf.nl/ kamiran of scan de QR code. Samenspraak • september 2021

Samenspraak • september 2021 Cultuur vinden wij uit de kunst.

Dirkzwager deelt meer dan alleen kennis.

We willen meer zijn dan een goede juridische en fiscale dienstverlener. Wij geloven dat je moet investeren in de omgeving waar je woont en werkt en daarom nemen wij graag onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Deze ziet u terug in de sponsoring en partnerschappen die Dirkzwager heeft met verschillende culturele instellingen waaronder Toneelgroep Oostpool, Phion – orkest van Gelderland & Overijssel en Introdans. Meer weten over hoe Dirkzwager cultureel kennis deelt? Kijk op www.dirkzwager.nl