De ontwikkelingen rond het coronavirus, COVID-19, gaan razendsnel. In ons kennisportal over het coronavirus vindt u onze juridische artikelen en andere relevante content. Bekijk het kennisportal

  1. Home
  2. Kennis
  3. Artikelen
  4. De (financiële) gevolgen van het Corona-virus op een afgesloten pakketreis: deel 1

De (financiële) gevolgen van het Corona-virus op een afgesloten pakketreis: deel 1

De verspreiding van het Corona-virus heeft grote (financiële) gevolgen, zo ook op de reisbranche. Reisorganisaties en reizigers zien zich voorafgaand aan een reis geconfronteerd met een (al dan niet gedwongen) annulering van hun pakketreis en de financiële gevolgen daarvan.
Auteur artikelEvelien Boonzaaijer
Gepubliceerd30 maart 2020
Laatst gewijzigd09 april 2020
Leestijd 

Verder is het mogelijk dat reizigers tijdens de pakketreis (financieel) worden getroffen door de verspreiding van het Corona-virus, bijvoorbeeld omdat zij door een reisbeperking zijn genoodzaakt om langer op de reisbestemming te blijven. Ook dat veroorzaakt extra kosten. In dit artikel ga ik in op de vraag of de reisorganisator in die gevallen verplicht is dergelijke kosten te vergoeden. Eerst sta ik stil bij het juridisch kader rondom een pakketreisovereenkomst; hoe zit het ook alweer?

Een pakketreisovereenkomst

De pakketreisovereenkomst is naar Nederlands recht geregeld in de wetsartikelen 7:500 BW e.v. Een pakketreis is een reis waarin twee verschillende soorten reisdiensten worden gecombineerd. Het kan dan gaan om een combinatie van een vlucht of andersoortig personenvervoer, de accommodatie of het (ver)huren van een auto. Het gaat dan in ieder geval om een reis die een periode van meer dan 24 uur beslaat, tenzij een overnachting onderdeel is van de pakketreis.

Er kunnen verschillende (rechts)personen betrokken zijn bij het aanbieden van een pakketreis. De (rechts)persoon die in de pakketreisovereenkomsten handelt wordt aangemerkt als handelaar. Als deze handelaar ook de verschillende onderdelen van een pakketreis samenstelt, wordt deze (rechts)persoon aangemerkt als reisorganisator.

Aansprakelijkheid reisorganisator?

Artikel 7:510 lid 1 BW bepaalt dat de reisorganisator verantwoordelijk is voor de uitvoering van de reisdiensten waarop de pakketreisovereenkomst betrekking heeft, ongeacht of deze diensten door de organisator of door andere reisdienstverleners worden verricht. De wet legt dus de verantwoordelijkheid voor de (uitvoering van de) gehele reis uitdrukkelijk bij de reisorganisator.


De reisorganisator is in beginsel aansprakelijk als sprake is van non-conformiteit in de uitvoering van de pakketreis. De wet spreekt van non- conformiteit als de reisdiensten “niet of niet goed” worden uitgevoerd. Als sprake is van non-conformiteit, dan is de reisorganisator verplicht de non-conformiteit (voor zover nog mogelijk) te verhelpen (artikel 7:510 lid 3 BW).

Ook is de reisorganisator verplicht om alle schade te vergoeden die de reiziger mogelijk lijdt als gevolg van de non-conformiteit (artikel 7:511 lid 2 BW). De te betalen schadevergoeding bestaat dan uit (1) het terugbetalen van het deel van de reissom voor de periode dat sprake was van non-conformiteit (de periode waarin het beoogde reisgenot niet of niet geheel is verkregen) en (2) uit het vergoeden van de schade die als gevolg van de non-conformiteit is geleden.

De reiziger heeft echter géén recht op schadevergoeding als de reisorganisator kan aantonen dat de non-conformiteit te wijten is aan:

  • de reiziger;
  • een derde die niet bij de uitvoering van de in de pakketreisovereenkomst begrepen reisdiensten is betrokken, terwijl de non-conformiteit niet kon worden voorzien of voorkomen; of
  • onvermijdbare en buitengewone omstandigheden.


Ten aanzien van de verspreiding van het Corona-virus is die laatste uitzondering mogelijk van toepassing. Er is volgens de wet van een onvermijdbaar en buitengewone omstandigheid sprake als zich onafhankelijk van de wil van de partij die zich daarop beroept een situatie voordoet, waarvan de gevolgen ondanks alle redelijke voorzorgsmaatregelen niet te vermijden waren.

In de toelichting van de regering op deze wetsbepaling zijn verschillende voorbeelden van onvermijdbare en buitengewone omstandigheden genoemd. Het kan gaan om een oorlog of andere ernstige veiligheidsproblemen, zoals terrorisme, natuurrampen of grote gevaren voor de menselijke gezondheid zoals de uitbraak van een ernstige ziekte op de reisbestemming (MvT, Kamerstukken II 2016/17, 34688, 3, p. 9).

Gezien de grote impact van het Corona-virus op de menselijke gezondheid, zal de verspreiding van het Corona-virus naar alle waarschijnlijkheid aangemerkt worden als een onvermijdbare en buitengewone omstandigheid.

In een recent verschenen leidraad van het directoraat-generaal Justitie van de Europese Commissie (verantwoordelijk voor EU-beleid op het gebied van justitie, consumentenrechten en gendergelijkheid) is de verspreiding van het Corona-virus reeds aangemerkt als onvermijdbare en buitengewone omstandigheid.

Recht op schadevergoeding door de verspreiding van het Corona-virus?

Een reiziger lijdt als gevolg van het Corona-virus mogelijk schade, omdat zij bijvoorbeeld langer op de reisbestemming moet verblijven. De pakketreis kan dan niet uitgevoerd worden zoals het had gemoeten (de reiziger had immers eerder terug moeten reizen) en daarmee is sprake van non-conformiteit van de pakketreis. Zoals hiervoor werd toegelicht, is de reisorganisator dan in beginsel verplicht om de non-conformiteit voor zover mogelijk te verhelpen én verplicht de schade te vergoeden die de reiziger lijdt als gevolg van die non-conformiteit. Het gaat dan bijvoorbeeld om de extra verblijfskosten en de kosten van de nieuwe vlucht.

In dit geval is echter goed verdedigbaar dat de reisorganisator geen schadevergoeding hoeft te betalen. Zoals hiervoor werd toegelicht is de verspreiding en de aanwezigheid van het Corona-virus op de reisbestemming immers waarschijnlijk aan te merken als onvermijdbare en buitengewone omstandigheid.
De reiziger zal dan ook zelf moeten opkomen voor de eventuele extra kosten. Mogelijk zijn deze kosten, of een deel daarvan, wel gedekt onder een door de reiziger afgesloten reis/annuleringsverzekering.

Toch is het niet zo dat een reiziger voor alle kosten zelf op moet komen. Een gedeelte van de extra kosten wordt namelijk wél door de reisorganisator vergoed. Als sprake is van onvermijdbare en buitengewone omstandigheden waardoor de reiziger niet kan terugkeren van de reis zoals dat in de pakketreisovereenkomst was afgesproken, dan betaalt de reisorganisator de kosten van de nodige accommodatie voor maximaal drie nachten per reiziger (zie artikel 7:510 lid 9 BW). Deze beperking tot drie nachten geldt niet voor mensen met een beperkte mobiliteit en de personen die hen begeleiden, op zwangere vrouwen, op alleenreizende minderjarigen en op personen die specifieke medische bijstand behoeven, mits de reisorganisator ten minste achtenveertig uur voor het begin van de pakketreis in kennis is gesteld van hun bijzondere behoeften (7:510 lid 11 BW). Overigens, als een specifieke Europese regeling voor vervoerders in een langere termijn (dan drie nachten) voorziet, dan geldt die langere termijn ook voor reisorganisaties (7:510 lid 10 BW).

Tot slot

Als gevolg van de verspreiding van het Corona-virus kunnen reizigers gedurende de afgenomen pakketreis geconfronteerd worden met extra kosten. Een groot gedeelte van die kosten komt echter niet voor rekening van de reisorganisator. Voor dat gedeelte zal de reiziger aanspraak moeten maken op zijn eventuele reis- en/of annuleringsverzekering. In een artikel dat binnenkort verschijnt ga ik in op de vraag in hoeverre dergelijke kosten onder de reis- en/of annuleringsverzekering zijn gedekt.

Overigens kunnen reizigers niet alleen gedurende de pakketreis, maar ook daaraan voorafgaand geconfronteerd worden met de gevolgen van de verspreiding van het Corona-virus. Mijn kantoorgenoot Joanne Houwers schreef eerder al een artikel over het recht op terugbetaling van vliegtickets die geen onderdeel uitmaken van een pakketreis.

In een artikel dat eveneens binnenkort verschijnt ga ik in op de mogelijkheden om een pakketreis te annuleren en op de financiële gevolgen daarvan.