Zoeken
  1. Herplaatsingsbeslissing en overplaatsing vóór bedrijfsoverdracht

Herplaatsingsbeslissing en overplaatsing vóór bedrijfsoverdracht

In de bedrijfspraktijk zijn arbeidsrechtelijke herstructureringsmaatregelen aan de orde van de dag. Met name vlak voor de verkoop van (onderdelen van) bedrijven worden de bedrijfsstructuren regelmatig aangepast. Ten behoeve van het realiseren van hun bedrijfsplannen gaan werkgevers jegens hun werknemers over tot herplaatsing op grond van directiebevoegdheid, overplaatsing, opheffingsovereenkomsten of ontslag op grond van veranderingen of bedrijfsomstandigheden. Wat zijn echter de juridische g...
Auteur artikelSusanne Hermsen-Pfeiffer
Gepubliceerd28 mei 2014
Laatst gewijzigd28 mei 2014
Leestijd 
In de bedrijfspraktijk zijn arbeidsrechtelijke herstructureringsmaatregelen aan de orde van de dag. Met name vlak voor de verkoop van (onderdelen van) bedrijven worden de bedrijfsstructuren regelmatig aangepast. Ten behoeve van het realiseren van hun bedrijfsplannen gaan werkgevers jegens hun werknemers over tot herplaatsing op grond van directiebevoegdheid, overplaatsing, opheffingsovereenkomsten of ontslag op grond van veranderingen of bedrijfsomstandigheden. Wat zijn echter de juridische grenzen die in geval van bedrijfsoverdracht gelden voor deze herstructureringsmaatregelen? Oftewel: wanneer dienen dergelijke maatregelen te worden getoetst aan de eisen die worden gesteld aan een bedrijfsoverdracht?

I. Probleem
Het is algemeen bekend dat werknemers doorgaans alleen rechten kunnen ontlenen aan een bedrijfsoverdracht indien zij behoren tot het bedrijfsonderdeel dat wordt overgedragen. Hoe zit dat echter indien de werkplek van een werknemer vlak voor een bedrijfsoverdracht door middel van een herplaatsingsbeslissing of overplaatsing door de werkgever wordt gewijzigd, en een werknemer hierdoor terechtkomt bij een bedrijf of bedrijfsonderdeel dat niet wordt overgedragen? Zijn de regelingen met betrekking tot een bedrijfsoverdracht in dat geval tevens van toepassing op deze werknemer? In extreme gevallen kan een bevestigend antwoord op deze vraag tot gevolg hebben dat de betrekking behouden blijft, en een ontkennend antwoord dat de betrekking vervalt. Indien overplaatsingen en herplaatsingen op grond van directiebevoegdheid die hebben plaatsgevonden vóór een bedrijfsoverdracht ongeldig blijken te zijn, kan dit tot gevolg hebben dat dienstverbanden die niet in de koopovereenkomst zijn voorzien overgaan op de koper.

II. Stand van zaken
De hoogste Duitse rechtbank voor arbeidszaken (BAG) heeft onlangs geoordeeld dat herplaatsingsbeslissingen van een werkgever met betrekking tot de werkplek van afzonderlijke werknemers vlak voor een bedrijfsoverdracht dienen te worden getoetst aan het ontslagverbod als bedoeld in § 613 a lid IV sub 1 van het Duitse Burgerlijk Wetboek (BGB), dat in geval van bedrijfsoverdracht geldt voor de werkgever. Herplaatsingen op grond van directiebevoegdheid c.q. overplaatsingen naar een nieuw bedrijf of bedrijfsonderdeel zijn ongeldig indien zij plaatsvinden in verband met een bedrijfsoverdracht. De stelplicht en de bewijslast in een proces draagt in dit verband de werknemer. In afwijking hiervan is een her- of overplaatsing vanuit juridisch oogpunt, op grond van het recht dat van toepassing is op bedrijfsoverdrachten, doorgaans wel geldig indien de her- of overplaatsing plaatsvindt op een tijdstip waarop de bedrijfsoverdracht nog geen tastbare vormen heeft aangenomen, en de feiten die hieraan ten grondslag liggen nog niet vaststaan.

III. Toelaatbaarheid van herplaatsingsbeslissingen of overplaatsingen vóór bedrijfsoverdracht
Herplaatsing van een werknemer door de werkgever op grond van directiebevoegdheid c.q. overplaatsing is doorgaans toegestaan indien de werkgever kan aantonen dat ten tijde van de desbetreffende beslissing nog geen sprake was van een eventuele bedrijfsoverdracht. Om deze reden dient aan werkgevers te worden geadviseerd her- en overplaatsingen van werknemers naar nieuwe bedrijven of bedrijfsonderdelen alsmede de motieven die hieraan ten grondslag liggen altijd schriftelijk te documenteren. Hetzelfde geldt voor het tijdstip waarop sprake is van de eerste verkoopplannen alsmede de onderhandelingen die worden gevoerd met betrekking tot het bedrijf of bepaalde bedrijfsonderdelen.

Eveneens toegestaan lijkt her- c.q. overplaatsing door de verkoper “op grond van een concept van koper” indien er sprake is van een saneringsscenario. Dit geldt in ieder geval indien er sprake is van een bindend concept of een saneringsplan van de koper, en de uitvoering daarvan ten tijde van de ontvangst van de herplaatsingsbeslissing c.q. overplaatsing op grond van bedrijfsomstandigheden reeds tastbare vormen heeft aangenomen.Indien de her- c.q. overplaatsing in dit geval niet geldig zou zijn, zou de werknemer worden getroffen door een nog zwaarder rechtsgevolg, namelijk ontslag. In dit geval vindt de her- c.q. overplaatsing niet plaats in verband met de bedrijfsoverdracht, maar in het kader van een algemene bedrijfsregeling, namelijk het saneringsconcept van de koper.

IV. Ontoelaatbaarheid van herplaatsingsbeslissingen of overplaatsingen vóór bedrijfsoverdracht
In afwijking hiervan is her- c.q. overplaatsing doorgaans niet toegestaan indien de werknemer in verband met en vlak voor een bedrijfsoverdracht wordt geplaatst bij een ander bedrijf of bedrijfsonderdeel dat niet wordt overgedragen. Daarbij vormt het feit dat dit gebeurt vlak voor een bedrijfsoverdracht de grondslag voor het vermoeden dat de motivatie van de maatregel verband houdt met de bedrijfsoverdracht. Indien de werkgever zich bij zijn herplaatsingsbeslissing bijvoorbeeld uitdrukkelijk baseert op de bedrijfsoverdracht, is de herplaatsing niet geldig. Hetzelfde geldt indien afzonderlijke werknemers (bijv. de secretaresse van de huidige eigenaar) worden geplaatst bij een nieuw bedrijf of bedrijfsonderdeel, omdat de koper van een bedrijf waar geen behoefte bestaat aan sanering uitdrukkelijk, ondanks het feit dat hiervoor geen beweegredenen aanwezig zijn, niet bereid is om hen verder tewerk te stellen. Zulks geldt zelfs indien de gegadigde de koop afhankelijk maakt van de her- c.q. overplaatsing van deze werknemers (zgn. her- c.q. overplaatsing onder druk).