Het bewijsbeslag is een middel dat je kunt inzetten beslag te leggen op bewijsmiddelen die in het bezit van een ander zijn, maar die je nodig hebt om een eigen vordering of claim te kunnen onderbouwen. Bewijsbeslag is met name belangrijk als er een reële kans is dat degene die de bewijsmiddelen beschikt deze zal vernietigen. Ik heb daar eerdere blogs over geschreven (blog 1, blog 2 en blog 3).
Bewijsbeslag leg je meestal op digitale bestanden, zoals correspondentie (e-mail, chats e.d.), tekstdocumenten (word- en pdf-bestanden) of (technische) ontwerp- of ontwikkeldocumentatie.
De wet schrijft voor dat je als beslaglegger voldoende bepaald moet omschrijven op welke bewijsmiddelen je beslag wil leggen. Doe je dat niet, dan wordt het verzoek om bewijsbeslag te mogen leggen afgewezen. Een effectieve methodes om het verzoek te specificeren is het gebruik van zoekwoorden. Komt een zoekwoord voor in een bestand, dan wordt het in beslag genomen.
Het kiezen van de juiste zoekwoorden kan soms een puzzel zijn: als beslaglegger wil je enerzijds graag verlof krijgen om beslag te leggen, maar het is niet altijd mogelijk om je verzoek zodanig te specificeren dat je (bijv.) één specifiek document aanwijst. Dus zoek je naar een balans. Het resultaat is meestal een lijst met zoekwoorden waarvan de beslaglegger meent dat deze voldoende specifiek zijn.
Het risico bestaat natuurlijk dat een zoekwoord in de ene context heel relevante resultaten oplevert, maar in een andere context wellicht tot ‘bijvangst’ leidt. De Hoge Raad heeft zich hierover recentelijk uitgelaten in een zaak over een lastercampagne. De zaak gaat over een onderneming die doelwit is van een lastercampagne. De onderneming verdenkt de verweerder van betrokkenheid en legt onder hem bewijsbeslag, waarbij op bepaalde zoekwoorden wordt geselecteerd. Vervolgens vragen eisers inzage in de in beslag genomen bestanden.
Het Gerechtshof kwam tot het oordeel dat op voorhand voldoende aannemelijk is dat verweerder inderdaad betrokken is bij de lastercampagne. Het Gerechtshof oordeelde echter dat de bij de beslaglegging gebruikte zoekwoorden te ruim en te algemeen zijn geformuleerd:
“In het beslagrekest zijn ook tamelijk algemene woorden als Iranian, criminal, oplichting en fraude opgenomen. Het hof is van oordeel dat deze selectie veel te ruim is. Datzelfde geldt voor minder algemene woorden als [appellanten] , maar die, als werkgever van [geïntimeerde] , ook ruim in zijn correspondentie/ gegevensverkeer voor kan komen zonder dat sprake is van enige relatie met de in aanmerking te nemen onrechtmatige daad.”
De lijst met zoekwoorden bevat immers algemene woorden zoals 'Iranian', 'criminal', 'fraude' en 'oplichting', die volgens het hof in te veel verschillende contexten zouden kunnen voorkomen. Er is dus een risico op bijvangst. Daarom wordt de inzage beperkt en moet er een nadere selectie gemaakt worden.
Eisers zijn het daar niet mee eens en klagen in cassatie bij de Hoge Raad dat het Gerechtshof ten onrechte de lijst met zoekwoorden heeft beperkt. De Hoge Raad volgt de redenering van eisers en vernietigt de uitspraak van het Gerechtshof. Redengevend is het feit dat de ‘te algemene’ zoekwoorden waren gebruikt in de lastercampagne. Het kunnen zoeken op die specifieke woorden is dus wel degelijk van belang voor de verkrijging van vermoedelijk aanwezig bewijs:
In het licht van hetgeen hiervoor in 3.1.2-3.1.3 is overwogen is hetzij onjuist, hetzij onbegrijpelijk het oordeel van het hof dat de door [eisers] opgegeven zoekwoorden (met uitzondering van de woorden ‘[A]’ of samenstellingen daarvan, ‘scam’ en ‘Quote’) veel te ruim of te algemeen zijn. Nu de door [eisers] opgegeven zoekwoorden (voornamelijk) zijn gebaseerd op bewoordingen die zijn gebruikt in de lastercampagne tegen [eisers] die aan de inzagevordering ten grondslag is gelegd (zie hiervoor in 3.1.3), valt niet zonder meer in te zien dat deze zoekwoorden in dit geval te ruim of te algemeen zijn en dat daarom (zoals het hof kennelijk heeft geoordeeld) de vordering tot inzage in de beslagen bescheiden waarin deze zoekwoorden voorkomen, niet voldoet aan de eis van bepaaldheid, als bedoeld in art. 843a Rv. Onderdeel 1 klaagt hierover terecht.
Deze zaak illustreert het belang van het juiste gebruik van zoekwoorden bij het verzoek om bewijsbeslag te mogen leggen (beslagrekest) en later bij de inzagevordering. De keuze van zoekwoorden moet worden afgestemd op de specifieke context van een zaak. Het is belangrijk om een evenwicht te vinden tussen het selecteren van zoekwoorden die specifiek genoeg zijn om relevant bewijs te verzamelen, maar die niet te breed of te algemeen zijn dat ze een allerlei irrelevante bijvangst opleveren. Hoewel dit meestal een puzzel zal zijn, meen ik uit het besproken arrest af te leiden dat de rechter niet te snel mag oordelen dat zoekwoorden te ruim of te algemeen geformuleerd zijn.
Gerelateerd
Intellectueel Eigendom
