Naar Onderwijs

Governance en digitale veiligheid

Bestuurders van onderwijsinstellingen maken keuzes op uiteenlopende terreinen. Van intern toezicht tot het inrichten van samenwerking en van medezeggenschap tot databescherming. Een goed besluit op de inhoud houdt stand als ook de juridische randvoorwaarden zijn ingericht.

Kom in contact

Onze specialisten

Bekijk iedereen

Marieke van Dongen

Advocaat - Partner

Zorg & Sociaal domein

Bekijk

Charlotte Perquin-Deelen

Advocaat - Senior

Zorg & Sociaal domein

Bekijk

Marèl Baak

Toegevoegd notaris - Counsel

Corporate & M&A

Bekijk

Mark Jansen

Advocaat - Associate Partner

IT & Privacy

Bekijk

Dieuwertje Bouchier

Advocaat

IE & Innovatie

Bekijk

Bestuur en toezicht in het onderwijs

De eisen die onderwijswetgeving en rechtspraak stellen aan bestuurders en toezichthouders nemen toe, juridisch én maatschappelijk. Goede afspraken in statuten, beleid en reglementen helpen om die rolopvatting scherp te houden. Een aantal thema's verdient daarbij extra aandacht:

Onafhankelijk opereren en belangenverstrengeling vroeg herkennen.
Integer besluiten nemen en handelen.
Conflicten binnen bestuur en raad van toezicht hanteerbaar maken.
De WNT-verantwoording op orde houden, waaronder de jaarlijks geïndexeerde bezoldigingsmaxima, de fiscale afwikkeling van onverschuldigde betalingen en publicatie in het jaarverslag.
Fiscale governance inrichten, zoals een tax control framework en eventuele afspraken met de Belastingdienst over horizontaal toezicht.

Samenwerkingsvormen en joint ventures in het onderwijs

Onderwijsinstellingen werken steeds vaker samen met andere instellingen, zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten en provincies. De vraag is dan welke juridische vorm bij die samenwerking past.

Voor dat ontwerp zijn er meerdere routes. Bij een lichte samenwerking met beperkte aansprakelijkheid kan een bestuurlijke afspraak zonder aparte rechtsvorm voldoende zijn. Wordt de samenwerking intensiever, dan ligt een aparte entiteit zoals een stichting, vereniging of coöperatie meer voor de hand. Elke samenwerkingsvorm heeft eigen gevolgen voor bestuur, toezicht en medezeggenschap.

Ook de geldende governance codes vragen aandacht. De ‘code goed bestuur universiteiten’ bevat een apart principe dat ingaat op samenwerkingen en verbindingen. Bestuurders van hogescholen moeten de principes uit de ‘Branchecode goed bestuur en toezicht in het hbo’ in acht nemen bij het aangaan van samenwerkingen.

Het loont om aan de voorkant goed na te denken over de juridische vorm. Dat voorkomt dat een waardevolle samenwerking later alsnog herzien moet worden.

Medezeggenschap en extern toezicht

Medezeggenschapsorganen hebben in Medezeggenschapsorganen hebben in het onderwijs een stevige positie. De wet geeft adviesrecht op onder meer de aanstelling of ontslag van het management en de leden van het bestuur, instemmingsrecht op de vaststelling van het schoolplan, de examenregeling en klachtenregeling. Hoe ga je daar als onderwijsinstelling mee om? Een proactieve samenwerking maakt besluiten steviger en voorkomt dat trajecten later vertraging oplopen of opnieuw moeten worden doorlopen.

Ook kijken de Onderwijsinspectie, het ministerie van OCW en de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) mee, elk met een eigen rol. De Onderwijsinspectie op de kwaliteit, de financiële rechtmatigheid en continuïteit, het ministerie op stelsel en bekostiging en de NVAO op de accreditatie van opleidingen.

De manier waarop het contact met deze instanties wordt aangaan kan het verschil maken. Vroeg het gesprek aangaan, eigen afwegingen helder maken en zichtbaar opvolging geven aan signalen levert op de lange termijn meer ruimte op.

AVG, NIS2 en cyberveiligheid voor onderwijsinstellingen

Onderwijsinstellingen werken met grote hoeveelheden gegevens van studenten en medewerkers. Rond die gegevens staat een juridisch kader met strenge meldtermijnen en overlappende regimes. De AVG geldt al jaren en met de Europese NIS2-richtlijn komen er via de Cyberbeveiligingswet mogelijk aanvullende eisen aan beveiliging, crisisplannen en het melden van incidenten.

Een belangrijke vraag is waar de data eigenlijk staat. Opslag bij clouddiensten buiten de EU blijft kwetsbaar terrein, met directe gevolgen voor reputatie en vertrouwen bij een datalek of cyberincident. In de praktijk draait het om deze kernthema's:

Dataopslag helder beleggen, met extra aandacht voor Amerikaanse clouddiensten buiten de EU.
Crisisplannen en meldroutes inrichten die de geldende meldtermijnen halen.
Contracten met (cloud)leveranciers opstellen die de positie van de onderwijsinstelling borgen.
Een datalek of cyberincident juridisch afwikkelen met oog voor continuïteit en reputatie.

De eerste 24 uur na een incident bepalen vaak hoe het verder loopt. Daarvoor moeten de juridische, technische en bestuurlijke lijnen al klaarliggen.

Robuuste bestuurlijke inrichting

Statuten, reglementen en rolverdeling die helderheid geven in elke situatie.

Het zeggenschapsveld vroeg meegenomen

Medezeggenschap, RvT en toezichthouders vroeg betrokken, zodat discussies achteraf worden voorkomen en trajecten soepel verlopen.

Anticiperen in plaats van repareren

Draaiboeken die klaarliggen zodat men weet wat te doen op het moment dat het er echt toe doet.

Direct contact met een van onze specialisten?

Onze advocaten, notarissen en fiscalisten werken nauw met elkaar en met u samen. Vanuit een brede blik, leveren we deskundig advies en concrete oplossingen die écht verder helpen.