De ontwikkelingen rond het coronavirus, COVID-19, gaan razendsnel. In ons kennisportal over het coronavirus vindt u onze juridische artikelen en andere relevante content. Bekijk het kennisportal

  1. Home
  2. Kennis
  3. Artikelen
  4. Aansprakelijkheidsbeperkingen niet snel onaanvaardbaar

Aansprakelijkheidsbeperkingen niet snel onaanvaardbaar

Vergaande aansprakelijkheidsbeperkingen tussen leverancier en afnemer zijn niet snel onaanvaardbaar. Dat betekent dat in B2B-relaties veel contractsvrijheid bestaat om aansprakelijkheid te beperken.
Auteur artikelKoen Christianen
Gepubliceerd08 mei 2020
Laatst gewijzigd11 mei 2020
Leestijd 

Dat rechters exoneratieclausules – bepalingen die aansprakelijkheid uitsluiten en/of beperken – niet snel onaanvaardbaar achten, blijkt ook uit deze uitspraak van het Gerechtshof Den Haag. Deze situatie ging weliswaar niet over een IT-kwestie, maar het juridische leerstuk (exoneratieclausules) is wel van toepassing op IT-overeenkomsten tussen leverancier en afnemer.

Eurogrit levert met asbest vervuild straalgrit aan GSB

Eurogrit is leverancier van straalgrit. Dit wordt als straalmiddel gebruikt om voorwerpen onder hoge druk schoon te maken. De grondstof voor straalgrit (smeltslakken, restproduct van kolencentrales) importeerde Eurogrit uit Oekraïne. Eurogrit leverde dit straalgrit vervolgens aan GSB. GSB gebruikte dit voor het stralen en conserveren van stalen werken. Eurogrit trof eind 2017 asbest aan in haar straalgrit. Daarop informeerde Eurogrit per brief haar afnemers. GSB leed door deze asbestvervuiling schade en vordert daarom schadevergoeding van Eurogrit.

Beperking aansprakelijkheid Eurogrit in haar algemene voorwaarden

In de procedure bij het gerechtshof Den Haag beroept Eurogrit zich op de aansprakelijkheidsbeperking (exoneratiebeding) in haar algemene voorwaarden. GSB stelt dat deze beperking naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.

Beperking aansprakelijkheid onaanvaardbaar?

Het hof stelt voorop dat moet worden getoetst of het beroep van Eurogrit op het exoneratiebeding in haar algemene voorwaarden in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Dit is een terughoudende toetsing. Dit betekent dat niet snel sprake zal zijn van een onaanvaardbare beperking van aansprakelijkheid (hoge juridische drempel). Dat heeft te maken met het feit dat twee professionele partijen (B2B-verhouding) in Nederland een ruime contractsvrijheid hebben.

Wanneer is een exoneratiebeding onaanvaardbaar?

Het hof neemt de volgende punten in aanmerking om te bepalen of het exoneratiebeding van Eurogrit onaanvaardbaar is:

  1. Een beroep op een exoneratiebeding is in het algemeen naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar, indien de schade is te wijten aan opzet of bewuste roekeloosheid. Bewuste roekeloosheid omvat ook gedrag waarvan men zich bewust is dat daardoor schade zou kunnen ontstaan, waarbij die kans bewust is aanvaard. 
  2. Verder zijn alle omstandigheden van het geval van belang, waaronder de: aard en de verdere inhoud van de overeenkomst waarin het beding voorkomt; maatschappelijke positie en onderlinge verhouding van partijen; wijze waarop het beding tot stand is gekomen; mate waarin de wederpartij zich de strekking van het beding bewust is geweest.
  3. De aansprakelijkheid mag aanzienlijk beperkt worden, want dat is namelijk de kern van een exoneratiebeding.

Ad 1: Het hof oordeelt dat uit de feiten niet blijkt dat Eurogrit op de mogelijke aanwezigheid van asbest en de daarmee samenhangende schade bedacht moest zijn.

Ad 2: Het hof oordeelt dat:

  • Het in dit geval gaat om twee professionele partijen die zaken met elkaar hebben gedaan. Dit brengt mee dat – anders dan bij een consumentenovereenkomst – minder snel de onaaanvaardbaarheid van een beroep op algemene voorwaarden wordt aangenomen.
  • Algemene voorwaarden in de aannemingsbranche gebruikelijk zijn, en dat GSB er dus op bedacht had moeten zijn dat Eurogrit gebruik zou maken van een exoneratiebeding.
  • Het feit dat asbest een gezondheidsrisico schept, biedt onvoldoende grondslag om een beroep op het exoneratiebeding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar te achten. Inmiddels is immers gebleken dat de concentratie van het asbest binnen een veilig geachte norm is gebleven.

Ad 3: Het hof oordeelt dat een professionele partij als GSB erop bedacht had moeten zijn dat Eurogrit gebruik zou maken van een dergelijk exoneratiebeding. Het hof geeft tegelijkertijd toe dat de exoneratie in de algemene voorwaarden van Eurogrit haar aansprakelijkheid voor schade vergaand uitsluit, omdat bij schade door wanprestatie van Eurogrit de aansprakelijkheid is beperkt tot het terugontvangen van het factuurbedrag van een relatief goedkoop product (in dit geval nog geen EUR 20.000,-), terwijl de gevolgschade een veelvoud van dit factuurbedrag is (in dit geval werd als voorschot al bijna EUR 1.500.000,- gevorderd). Maar het hof overweegt dat dat nu juist de reden is voor Eurogrit om haar aansprakelijkheid te beperken.

Conclusie: beroep Eurogrit op haar vergaande aansprakelijkheidsbeperking slaagt

Het hof concludeert dat er geen gronden zijn om het beroep van Eurogrit op het exoneratiebeding in haar algemene voorwaarden buitenspel te zetten. Het hof wijst de vorderingen van GSB daarom af.