De ontwikkelingen rond het coronavirus, COVID-19, gaan razendsnel. In ons kennisportal over het coronavirus vindt u onze juridische artikelen en andere relevante content. Bekijk het kennisportal

  1. Home
  2. Kennis
  3. Artikelen
  4. Kan een kunstwerk als merk worden geregistreerd?

Kan een kunstwerk als merk worden geregistreerd?

Eén van Banksy's bekendste kunstwerken, the Flower Thrower, wordt ongeldig verklaard op grond van kwade trouw. Hoe werkt deze merkregistratie uit?
Auteur artikelJoost Becker
Gepubliceerd16 september 2020
Laatst gewijzigd17 september 2020
Leestijd 

Merkregistratie

Registratie van een merk is mogelijk als teken ter onderscheiding van waren of diensten. In beginsel kunnen alle tekens, ook 3D-vormen en 2D-afbeeldingen, net als logo’s, als merk geregistreerd worden. Hoe zit dat met kunstwerken?

Kunstwerk als merk

Ook kunstwerken kunnen, mits zij onderscheidend vermogen hebben, als merk geregistreerd worden. Er zijn evenwel diverse mogelijke uitsluitingsgronden van toepassing, zoals strijd met de openbare orde of goede zeden of misleiding. Daarnaast kan een merkregistratie ‘te kwader trouw’ zijn.

Banksy

Het geregistreerde merk is één van Banksy's meest iconische kunstwerken. Het is voorheen alleen als kunstwerk gereproduceerd door Banksy, en hij zou het werk ook nooit als merk gebruikt hebben, aldus de partij die de ongeldigheid van het merk heeft aangevraagd wegens kade trouw. Bovendien is het kunstwerk in kwestie graffiti. Banksy zou ook hebben gezegd: "copyright is for losers". De aanvrager leidt daaruit af dat Banksy nu merkenrechtelijke bescherming zoekt om te voorkomen dat zijn rechten onder het auteursrecht worden beschermd, waardoor hij zijn anonimiteit zou verliezen.

Namens Banksy('s onderneming) wordt gesteld dat het anderen vrijstaat om het werk voor niet-commerciële doeleinden te gebruiken, en hij bijvoorbeeld niet de vrijheid van meningsuiting kan blokkeren.

Kwade trouw

Een merk kan volgens de wettekst nietig verklaard worden wanneer de aanvraag om inschrijving van het merk te kader trouw is. Iedere rechtspersoon kan een vordering daartoe instellen.

Er moet hiervoor gekeken worden naar alle omstandigheden van het geval:

‘Bad faith is a subjective state based on the applicant’s intentions when filing a European Union trade mark. As a general rule, intentions on their own are not subject to legal consequences. For a finding of bad faith there must be, first, some action by the EUTM proprietor which clearly reflects a dishonest intention and, second, an objective standard against which such action can be measured and subsequently qualified as constituting bad faith. There is bad faith when the conduct of the applicant for a European Union trade mark departs from accepted principles of ethical behavior or honest commercial and business practices, which can be identified by assessing the objective facts of each case against the standards’

Banksy heeft ervoor gekozen anoniem te blijven en graffiti zonder toestemming op andermans eigendom te spuiten, in plaats van op canvas. Ook kijkt hij volgens de uitspraak neer op intellectuele eigendomsrechten, ook die vanzelf ontstaan, zoals auteursrechten, en die door reeds verkregen zijn. Het oordeel luidt:

‘The contested EUTM was filed in order for Banksy to have legal rights over the sign as he could not rely on copyright rights, but that is not a function of a trade mark. Therefore, the filing of a trade mark cannot be used to uphold these rights which may not exist, or at least may not exist for the person claiming to own them.

Moreover, (…) it is clear that Banksy did not have any intention to use the EUTM in relation to the contested goods and services at the time of filing of the EUTM which is the relevant time period to be taken into consideration. He only began using the sign after the filing of the present application for a declaration of invalidity and stated that the use was only to overcome EU laws regarding the issue of non-use in relation to a trade mark dispute which shows that his intention was not to use the mark as a trade mark to commercialise goods and carve out a portion of the relevant market, but only to circumvent the law. These actions are inconsistent with honest practices. They show that his intention was to obtain, without even targeting a specific third party, an exclusive right for purposes other than those falling within the functions of a trade mark.

In 2019, na de datum van aanvraag voor ongeldigheid van het merk, had Banksy een online shop gelanceerd (Gross domestic Product) waar men online producten zou kunnen aanschaffen. Dit zou Banksy hebben gedaan voor ‘”possibly the least poetic reason to even make some art” – a trademark dispute". Dit leidt er ook mede toe dat kwade trouw wordt aangenomen.

Conclusies

Oneerlijk handelen kan ertoe leiden dat sprake is van een merkregistratie te kwade trouw. Er kan sprake zijn van kwade trouw wanneer de merkhouder niet de intentie heeft om een merk te gebruiken of eerlijk te concurreren. Indien vastgesteld wordt dat belangen van derden worden ondermijnd, of met de bedoeling om een exclusief recht te verkrijgen voor andere doeleinden dan die welke onder de functie van een merk vallen, met name de wezenlijke functie van herkomstaanduiding, kan ook sprake zijn van kwade trouw.

Banksy kan nog in hoger beroep.

Joost Becker, advocaat merkenrecht