Casus
In een recente uitspraak van de rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2018:3682) gaat het om een vereniging van rijschoolhouders. De vereniging heeft ter doel het behartigen en bundelen van de belangen van beroeps-autorijschoolhouders, alsmede het bevorderen van een juiste uitoefening van hun werkzaamheden. Het bestuur van de vereniging verzendt een royementsbrief aan een rijschool, waarbij het bestuur de rijschool zonder opgaaf van redenen royeert van het lidmaatschap. Na het royementsbesluit heeft de rijschool de betaalde contributie teruggevraagd. In een latere brief zegt het bestuur voorts het lidmaatschap van de rijschool op.
Bijeenroepen algemene vergadering
De vereniging lijkt niet veel te voelen voor het bijeenroepen van een algemene vergadering en probeert - tevergeefs - de bal bij het lid te leggen. Terecht maakt de rechter hier korte metten mee: Als een lid opkomt tegen een royementsbesluit dient het bestuur ervoor te zorgen dat de algemene vergadering wordt bijeengeroepen. Deze taak ligt niet bij het lid zelf.
Voor de volledigheid merk ik op dat leden ook zelf bevoegd zijn om een algemene vergadering bijeen te roepen, indien zij (gezamenlijk) ten minste tien procent van de stemmen kunnen uitbrengen. De statuten kunnen dit quorum ook lager vaststellen. Bij een royement kan het bestuur geen aansluiting zoeken bij dit quorum: een lid zou dan immers niet in beroep kunnen gaan tegen zijn eigen royement omdat hij niet ten minste tien procent van de stemmen heeft. Zijn recht om in beroep te gaan bij de algemene vergadering zou zo immers gefrustreerd kunnen worden. Ook dit lijkt mij terecht.
Voorts geeft de rechter, mijns inziens weer geheel terecht, aan dat het bestuur de algemene vergadering tijdig bijeen dient te roepen. Het bestuur is hier gehouden aan de eisen van de redelijkheid en billijkheid. De eisen van redelijkheid en billijkheid kunnen met zich brengen dat de algemene vergadering op een zo kort mogelijke termijn bijeenkomt.
Lidmaatschap / contributie
In deze zaak speelt terzijde de vraag wie precies lid is van de vereniging. De rijschoolhouder exploiteerde zijn rijschool door middel van een vennootschap onder firma (“VOF”). Het bestuur heeft de royementsbrief ook aan de VOF gericht. Ook was het voor de rijschoolhouder zelf niet duidelijk wie aangemerkt diende te worden als lid. Wie als lid aangemerkt moet worden, blijkt uit de statuten.
In casu werd de vordering daarom ingesteld door zowel de VOF als de vennoten achter de VOF. Geheel de schoonheidsprijs verdient dit niet. Eén van de vennoten wordt hier aangemerkt als lid van de vereniging, de rechter verklaart de VOF en de andere vennoot niet-ontvankelijk.
Voor wat betreft de teruggevraagde contributie wordt aangegeven dat de rijschoolhouder dusdanig geëmotioneerd was dat hij de contributie heeft teruggevraagd. Dit wordt ook door de vereniging erkent. De vereniging kan daarom niet concluderen dat de rijschoolhouder geen aanspraak meer maakte op het lidmaatschap en afstand van zijn recht op beroep tegen het royementsbesluit in de algemene vergadering had gedaan.
Onjuiste betekening?
Men kan zich overigens nog afvragen hoe het door het bestuur verzonden royementsbrief zich verhoudt met de conclusie dat niet de VOF maar de persoon zelf aangemerkt diende te worden als lid. Immers, de royementsbrief was formeel niet aan het lid zelf gericht. Wellicht had het lid met succes kunnen stellen dat hij nooit geroyeerd was, omdat de brief niet aan hem was gericht. Het antwoord op deze vraag blijft in casu helaas uit.
Het verdient daarom aanbeveling om in de statuten helder op te nemen wie als lid wordt aangemerkt, zodat hier geen misverstanden over kunnen bestaan.
Motivering
Zoals gemeld, heeft het bestuur het royement niet gemotiveerd. Er wordt ook geen enkel verwijt aan de rijschool kenbaar gemaakt. Het motiveren van een royement is wettelijk verplicht. Ook vereist de wet dat een lid slechts kan worden geroyeerd wanneer het lid in strijd met de statuten, reglementen of besluiten der vereniging handelt, of de vereniging op onredelijke wijze benadeelt. Omdat de rijschool geen enkel verwijt wordt gemaakt acht de rechtbank het besluit vernietigbaar. Het besluit tot opzegging treft hetzelfde lot.
Conclusie
Het bestuur van een vereniging dient een royementsbesluit goed te motiveren. Als een lid door het bestuur wordt geroyeerd, dient het lid door het bestuur in de gelegenheid te worden gesteld om beroep tegen het royementsbesluit op de algemene vergadering in te stellen. Het terugvragen van de reeds betaalde contributie schort deze rechten van het lid niet op. Het bestuur is gehouden om de algemene vergadering tijdig bijeen te roepen. Het verdient aanbeveling om in de statuten duidelijk op te nemen wie als lid kan worden aangemerkt.
