Horizonbepaling
De Wet Markt & Overheid heeft op dit moment nog een tijdelijk karakter. Na diverse verlengingen bij algemene maatregel van bestuur is de huidige einddatum met een horizonbepaling vastgesteld op 1 juli 2027. Door de wetswijziging krijgt de Wet Markt & Overheid een permanent karakter.
Hoe wordt de algemeenbelanguitzondering aangescherpt?
De Wet Markt & Overheid bevat vier gedragsregels voor overheden, waaronder de verplichting om de integrale kosten door te berekenen aan afnemers van de overheid. Die vier gedragsregels zijn niet van toepassing bij een geslaagd beroep op de algemeenbelanguitzondering. Het Wetsvoorstel scherpt de algemeenbelanguitzondering op drie punten aan.
Ten eerste komen er bij algemene maatregel van bestuur (‘AMvB’) nadere motiveringseisen. De Memorie van Toelichting op het Wetsvoorstel neemt een voorschot op deze AMvB. Overheden moeten per activiteit gaan beschrijven welk algemeen belang wordt gediend, waarom uitzondering op de gedragsregels noodzakelijk is en wat de gevolgen voor ondernemers zijn. Deze motiveringseisen zijn een codificatie van rechtspraak van (in hoogste instantie) het CBb. Een aangenomen amendement op het Wetsvoorstel maakt het voor overheden wel mogelijk om vergelijkbare activiteiten gezamenlijk te beoordelen, mits aard, algemeen belang en marktomstandigheden voldoende overeenkomen.
Ten tweede moeten overheden voorafgaand aan elk nieuw algemeenbelangbesluit een openbare consultatie organiseren waarin ondernemers en andere geïnteresseerden zich kunnen uitspreken over het voorgenomen beroep op de algemeenbelanguitzondering. Een aangenomen amendement sluit de exploitatie van sportaccommodaties van deze consultatieplicht uit, met uitzondering van commerciële nevenactiviteiten zoals horeca die daarnaast vanuit die accommodatie worden verricht.
Ten derde voorzag het oorspronkelijke Wetsvoorstel in een verplichting om elk algemeenbelangbesluit iedere vijf jaar te herbeoordelen en in een nieuw besluit tot handhaving, aanpassing of intrekking te laten uitmonden. Een aangenomen amendement heeft die automatische herbeoordelingsplicht vervangen door een verplichte vijfjaarlijkse consultatie. Alleen wanneer die consultatie nieuwe feiten of omstandigheden oplevert die van invloed kunnen zijn op de doeltreffendheid of de effecten van het besluit, moeten overheden het algemeenbelangbesluit opnieuw inhoudelijk beoordelen. Voor algemeenbelangbesluiten die onder het oude regime zijn genomen voorziet het Wetsvoorstel in een overgangsregeling: deze besluiten worden binnen vijf jaar na inwerkingtreding voor het eerst geconsulteerd.
Wat betekent de uitzondering voor open-sourcesoftware?
Overheden laten steeds vaker software ontwikkelen in open source. De broncode van door de overheid ontwikkelde software komt dan in beginsel vrij beschikbaar. De verplichting tot doorberekening van de integrale kostprijs uit de Wet Markt & Overheid (artikel 25i Mededingingswet) stond daaraan echter in de weg. Het Wetsvoorstel maakt daarom een uitzondering op artikel 25i voor het kosteloos en non-discriminatoir vrijgeven van de broncode van software waarover het bestuursorgaan beschikt in het kader van de uitoefening van zijn publiekrechtelijke bevoegdheden.
Onderling verkeer tussen bestuursorganen
Artikel 25h, tweede lid, Mededingingswet zondert aanbieden van goederen of diensten door overheden onderling uit van de gedragsregels, voor zover deze goederen of diensten zijn bestemd voor de uitvoering van een publiekrechtelijke taak. Het Wetsvoorstel breidt deze uitzondering uit tot overheden van de Caribische delen van het Koninkrijk en aan overheden van andere staten. Aanleiding voor deze verruiming is rechtspraak over door Nederlandse overheden geleverde ondersteuning aan buitenlandse overheden.
Toegenomen motiveringsverplichting voor overheden
Het Wetsvoorstel maakt de Wet Markt & Overheid permanent en beoogt de positie te versterken van ondernemers die concurreren met ondernemingsactiviteiten van overheden. Voor overheden betekent het Wetsvoorstel hogere (motiverings- en voorbereiding)lasten bij toepassing van de algemeenbelanguitzondering.
