Zoeken
  1. Welk recht is van toepassing op de nalatenschap?

Welk recht is van toepassing op de nalatenschap?

Een belangrijke vraag bij de afwikkeling van een nalatenschap: welk recht is van toepassing?
Artikel | 01 juni 2018 | Annick Schenkenberg van Mierop

Een belangrijke vraag bij de afwikkeling van een nalatenschap: welk recht is van toepassing?
De aanname “De overledene had de Nederlandse nationaliteit, dus Nederlands recht is van toepassing op de nalatenschap”, is te kort door de bocht.
Als iemand overlijdt zonder het maken van een rechtskeuze in een testament, dan bepaalt de laatste gewone verblijfplaats van die persoon het toepasselijke recht. Dit betekent dat er niet wordt gekeken naar de nationaliteit, maar naar het land waarmee het sociale en maatschappelijke leven van de overledene het meest is verbonden.
Het maken van een testament mét rechtskeuze voor Nederlands recht is derhalve ontzettend belangrijk voor Nederlanders die (permanent) wonen in een ander land of dit in de toekomst van plan zijn. Ontbreekt de rechtskeuze, dan moet gekeken worden naar de regels die gelden in het land van de gewone verblijfplaats.
Daarbij zijn de volgende mogelijkheden, de overledene had:
i) bij het overlijden de laatste gewone verblijfplaats in een lidstaat;
ii) bij het overlijden de laatste gewone verblijfplaats buiten een lidstaat.

Laatste gewone verblijfplaats in een lidstaat

Voor alle lidstaten van de Europese Unie, met uitzondering van Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk, geldt de Europese Erfrechtverordening. Dit betekent dat dezelfde regels toepasbaar zijn als die gelden in Nederland, met betrekking tot het bepalen van het toepasselijk recht. Het recht van de laatste gewone verblijfplaats is in dat geval van toepassing op vererving en afwikkeling van de nalatenschap.

Laatste gewone verblijfplaats buiten een lidstaat

Buiten de Europese Unie, alsmede in Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk, kunnen andere regels van toepassing zijn. Dit betekent dat per land moet worden onderzocht welke regels worden gehanteerd bij het vaststellen van het toepasselijk recht. Er kan bijvoorbeeld worden aangeknoopt bij de verblijfplaats van de overledene, maar ook bij de ligging van het vermogen (situsbeginsel).
Door de regels van het andere land te volgen kan het zo zijn dat uiteindelijk toch terugverwezen naar het recht van een lidstaat (renvoi).

Voorbeeld

Een man met de Nederlandse nationaliteit overlijdt met als laatste gewone verblijfplaats Australië, zonder het maken van een rechtskeuze in een testament. Hij bezit onder andere een woning in Nederland en in Frankrijk. Volgens de Nederlandse regels is het recht van zijn gewone verblijfplaats van toepassing. De betreffende staat in Australië kent echter het situsbeginsel, waardoor er wordt terugverwezen naar het recht van het land waar het vermogen gelegen is. Voor wat betreft de in Nederland gelegen woning is in dit geval het Nederlandse recht van toepassing, voor wat betreft de in Frankrijk gelegen woning is het Franse recht van toepassing.

Advies

Graag adviseren wij u over het opstellen van testamenten of over de afwikkeling van een nalatenschap, met internationale aspecten.