De ontwikkelingen rond het coronavirus, COVID-19, gaan razendsnel. In ons kennisportal over het coronavirus vindt u onze juridische artikelen en andere relevante content. Bekijk het kennisportal

  1. Home
  2. Kennis
  3. Artikelen
  4. Aandachtspunten bij samenwerkingsverbanden in de zorg: medezeggenschap patiënten/cliënten

Aandachtspunten bij samenwerkingsverbanden in de zorg: medezeggenschap patiënten/cliënten

Ontwikkelingen in het zorglandschap, zoals de veranderende zorgvraag en meervoudige zorgbehoeften, noodzaken zorgaanbieders om meer en efficiënter samen te werken. Bij het vormgeven en inrichten van een samenwerkingsverband worden de samenwerkingspartners voor tal van uitdagingen en vraagstukken gesteld. Niet alleen moet er een geschikte samenwerkingsvorm (contractueel samenwerkingsverband of een gezamenlijke juridische entiteit) worden gekozen, ook ten aanzien van de positie van patiënten/cliënten, medewerkers, privacy en intellectueel eigendom moeten er keuzes worden gemaakt. Dit artikel van de artikelenreeks ‘Aandachtspunten bij samenwerkingsverbanden in de zorg’ gaat over de medezeggenschap van patiënten/cliënten van een samenwerkingsverband.
Leestijd 
Auteur artikel Marieke van Dongen
Gepubliceerd 22 mei 2021
Laatst gewijzigd 22 mei 2021
 

Cliëntenraad

De medezeggenschap van patiënten/cliënten van zorginstellingen is geregeld in de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (Wmcz 2018). Onder het regime van de Wmcz 2018 moet een instelling als bedoeld in artikel 1 lid 1 van de Wet kwaliteit klachten geschillen zorg (Wkkgz) een cliëntenraad instellen indien bij de instelling in de regel meer dan tien natuurlijke personen zorg als bedoeld bij of krachtens de Wkkgz verlenen.

Instelling

Onder een ‘instelling’ als bedoeld in de Wkkgz wordt verstaan: (i) een rechtspersoon die bedrijfsmatig zorg verleent, (ii) een organisatorisch verband van natuurlijke personen die bedrijfsmatig zorg verlenen of doen verlenen, alsmede (iii) een natuurlijke persoon die bedrijfsmatig zorg doet verlenen. Ook instellingen die binnen het kader van de binnen een andere instelling verleende zorg een deel van die zorg verlenen (onderaannemers) vallen onder de reikwijdte van de Wmcz 2018 (maar niet onder de reikwijdte van de Wkkgz).

Zorg

Onder ‘zorg’ als bedoeld in de Wkkgz wordt verstaan: (i) Wlz-zorg, (ii) Zvw-zorg en (iii) andere zorg (d.w.z. handelingen op het gebied van de individuele gezondheidszorg als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, niet zijnde Wlz-zorg of Zvw-zorg, alsmede handelingen met een ander doel dan het bevorderen of bewaken van de gezondheid van de patiënt/cliënt). Als zorg in de zin van de Wkkgz wordt tevens aangemerkt zorg en andere diensten, voor de kosten waarvan een subsidie wordt verstrekt op grond van de artikelen 3.3.3, 10.1.4, of 11.1.5, eerste lid, van de Wlz.

Uitzonderingen

Op de hoofdregel dat een instelling als bedoeld in de Wkkgz een cliëntenraad moet instellen indien bij die instelling in de regel meer dan tien natuurlijke personen zorg als bedoeld bij of krachtens de Wkkgz verlenen, bestaan twee uitzonderingen. Deze uitzonderingen zijn neergelegd in het Besluit Wmcz 2018. Ten eerste is de Wmcz 2018 niet van toepassing op de in artikel 2 van het Besluit Wmcz 2018 genoemde instellingen. Ten tweede hoeven instellingen waarin cliënten niet gedurende ten minste een etmaal kunnen verblijven (ambulante instellingen) én die geen zorg door medisch specialisten of persoonlijke verzorging, begeleiding en/of verpleging verlenen pas een cliëntenraad in te stellen indien bij die instelling in de regel meer dan vijfentwintig natuurlijke personen zorg verlenen. Verleent een ambulante instelling zorg door medisch specialisten of persoonlijke verzorging, begeleiding en/of verpleging, dan geldt de lagere drempel van meer dan tien personen die zorg verlenen.

Rechten

De Wmcz 2018 kent aan de cliëntenraad verschillende rechten toe, zoals het recht op informatie, het recht op overleg, adviesrecht (zoals over een fusie, duurzame samenwerking, overdracht van zeggenschap over de zorg en de profielschets voor de benoeming van de leden van het toezichthoudend orgaan en de leden van het bestuur van de instelling), instemmingsrecht (zoals over het algemene beleid ter zake van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne), enquêterecht bij wanbeleid en het recht om ten minste één persoon bindend voor te dragen voor de benoeming als lid van het toezichthoudend orgaan.

 

Samenwerkingsverband

Op het moment dat het samenwerkingsverband kwalificeert als een instelling in de zin van de Wkkgz waar in de regel meer dan tien natuurlijke personen zorg als bedoeld bij of krachtens de Wkkgz verlenen, moet het samenwerkingsverband een cliëntenraad instellen, tenzij het samenwerkingsverband valt onder een van de uitzonderingscategorieën die zijn genoemd in het Besluit Wmcz 2018. 

De leden van de cliëntenraad van het samenwerkingsverband moeten representatief zijn voor de patiënten/cliënten van het samenwerkingsverband en in staat zijn om de gemeenschappelijke belangen van de patiënten/cliënten van het samenwerkingsverband te behartigen.

Gerelateerde artikelen

Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid

De positie van medewerkers

Intellectuele eigendom op inbreng en onderzoeksresultaten

 

Contact

Wilt u meer weten over het vormgeven van samenwerkingsverbanden in de zorgsector? Neem dan gerust contact op met Marieke van Dongen.