Wijzigen van concessieovereenkomst: Duitse snelwegzaak (2025)
In Duitsland werd een concessieovereenkomst uit het verleden gewijzigd om laadinfrastructuur langs snelwegen toe te voegen. Een concurrent maakte bezwaar vanwege de oorspronkelijke (mogelijk onrechtmatige) gunning. Het Hof van Justitie oordeelde echter dat bij een wijziging alleen gekeken wordt naar de wijziging zelf, en niet naar de rechtmatigheid van de oorspronkelijke overeenkomst.
Praktische les
De oorsprong van een concessieovereenkomst is niet bepalend bij latere wijzigingen. Alleen als de wijziging zelf een nieuwe opdracht vormt, moet opnieuw worden aanbesteed.
Herstel van onvolledige inschrijving: Arnhem-zaak (2025)
Een inschrijver werd ongeldig verklaard omdat een essentieel document ontbrak. De rechter oordeelde echter dat herstel alsnog mogelijk was, omdat in de aanbestedingsstukken niet expliciet was opgenomen dat dit document op straffe van uitsluiting moest worden bijgevoegd.
Praktische les
Als de leidraad niet duidelijk vermeldt dat een document verplicht is op straffe van uitsluiting, moet de aanbestedende dienst herstel toestaan bij eenvoudige gebreken.
Gebruik oud prijsblad: Hogeschool Haaglanden (2025)
Bij een aanbesteding voor marketingdiensten gebruikten meerdere inschrijvers het oude prijsblad in plaats van de herziene versie. Hoewel in de leidraad was vermeld dat het nieuwe blad moest worden gebruikt, stond nergens expliciet dat gebruik van het oude blad tot uitsluiting zou leiden. De rechter oordeelde dat de aanbestedende dienst het prijsblad mocht laten corrigeren.
Praktische les
Als onduidelijk is of een fout leidt tot uitsluiting, moet de aanbestedende dienst ruimte bieden voor herstel bij kennelijke vergissingen.
Intrekking na verbod: Gemeente Oudewater (2025)
De gemeente Oudewater trok een eerder verboden aanbesteding opnieuw in, met gewijzigde motieven. De rechter oordeelde dat de nieuwe motieven niet steekhoudend en deels feitelijk onjuist waren. De intrekking hield daardoor opnieuw geen stand.
Praktische les
Een aanbesteding mag worden ingetrokken, maar de motivering wordt volledig getoetst. Zwakke of tegenstrijdige motieven maken de intrekking ondeugdelijk.
Intrekking vanwege onduidelijk gunningscriterium: Alphen aan den Rijn (2025)
Bij een aanbesteding voor een ontwikkelproject besloot de gemeente Alphen aan den Rijn de procedure in te trekken vanwege een onduidelijk geformuleerd gunningscriterium. De rechter oordeelde dat deze motivering gegrond was en erkende de intrekking als rechtmatig.
Praktische les
Als een beoordelingscriterium onvoldoende helder is, kan dit een valide reden zijn om de aanbesteding in te trekken, mits tijdig en gemotiveerd.
Massale uitsluiting inschrijvers: Provincie Utrecht (2025)
De provincie Utrecht sloot vier van zes inschrijvers uit omdat zij het prijzenblad onjuist hadden ingevuld. De rechter oordeelde dat het invulformulier onvoldoende duidelijk was geformuleerd en dat uitsluiting in strijd was met het gelijkheidsbeginsel.
Praktische les
Als meerdere inschrijvers dezelfde fout maken, is vaak de leidraad zelf het probleem. Zorg voor duidelijke instructies en pas bij twijfel terughoudendheid toe met uitsluiting.
Evaluatiegesprek en gelijke behandeling: COA – Arcadis (2025)
Nadat een verliezend inschrijver een evaluatiegesprek kreeg en er een herbeoordeling volgde, zakte de oorspronkelijke winnaar in de ranglijst. Die kreeg echter geen gelegenheid tot gesprek of uitleg. De rechter oordeelde dat dit in strijd was met het gelijkheidsbeginsel.
Praktische les
Als je één partij toegang geeft tot nadere toelichting of herstel, moet je dat ook aan andere betrokken partijen bieden. Gelijke behandeling geldt ook in de communicatiefase.
Irreële inschrijving betwist: BAM vs. Deventer (2025)
BAM stelde dat de winnende partij in een aanbesteding voor een warmtenet irreëel laag had ingeschreven. De rechter vond dat BAM onvoldoende bewijs leverde en oordeelde dat de aanbestedende dienst ruime beoordelingsvrijheid had bij het accepteren van het prijsniveau.
Praktische les
Een beroep op een irreële of abnormaal lage inschrijving slaagt alleen als overtuigend wordt aangetoond dat sprake is van wanprestatie of onuitvoerbaarheid.
Onderhands gunnen onder de drempel: Eiser / Gemeente Arnhem (2025)
Gemeente Arnhem gunde een opdracht van circa €450.000 enkelvoudig onderhands, waarop een afgewezen partij bezwaar maakte. De rechter oordeelde dat de gemeente binnen haar inkoopbeleid correct had gehandeld en dat de overeenkomst niet vernietigbaar was.
Praktische les
Ook onder de aanbestedingsdrempel gelden zorgvuldigheidseisen. Een gemotiveerde afwijking binnen het inkoopbeleid biedt doorgaans voldoende dekking tegen vernietiging.
Hoofd- en onderaanneming: Mercedes-Benz / VDL (2025)
Na ontbinding van een overeenkomst met Defensie, weigerde Mercedes-Benz de onderliggende bestelling bij VDL af te nemen. De rechter oordeelde dat VDL geen zelfstandige aanspraak had: het contract tussen Mercedes en VDL was afhankelijk van de hoofdovereenkomst en kende geen aparte beëindigingsregeling.
Praktische les
Zorg in onderaannemings-contracten voor een duidelijke regeling bij beëindiging van de hoofdovereenkomst. Afhankelijkheid zonder vangnet betekent risico voor de onderaannemer.
Beoordeling plan van aanpak zittende leverancier: BBN Beveiliging / Gemeente Nieuwegein (2025)
Een zittende leverancier kreeg aftrek op zijn plan van aanpak omdat hij geen evaluatie gaf van eerdere prestaties. Andere inschrijvers hoefden dat niet. De rechter oordeelde dat sprake was van ongelijke behandeling.
Praktische les
Zittende leveranciers mogen niet zwaarder worden beoordeeld dan nieuwe inschrijvers. Aanvullende eisen moeten vooraf helder en objectief in de beoordelingssystematiek staan.
Verwerking van rechten bij laattijdig bezwaar: Gemeente Altena (2025)
In een meervoudig onderhandse procedure voor drukwerk stelde een inschrijver pas na de voorlopige gunning vragen over de interpretatie van de duurzaamheidseisen. De rechter oordeelde dat de partij haar rechten had verwerkt: bezwaren tegen onduidelijkheden hadden vóór inschrijving of uiterlijk bij nota van inlichtingen moeten worden geuit.
Praktische les
Wie vermoedt dat een voorwaarde onduidelijk of te beperkend is, moet dat tijdig melden. Stilzitten kan leiden tot verlies van het recht op bezwaar, zelfs als het bezwaar op inhoud terecht lijkt.
Verdeling percelen en heraanbesteding: Leerlingenvervoer (2025)
Bij een meerjarige overeenkomst voor leerlingenvervoer koos de gemeente ervoor om sommige percelen te verlengen en andere opnieuw aan te besteden. Een inschrijver stelde dat dit in strijd was met de oorspronkelijke verdeling, waarbij een maximum aantal percelen per partij gold. De rechter oordeelde echter dat bij een nieuwe aanbesteding geen gebondenheid bestaat aan eerdere perceelbeperkingen.
Praktische les
Bij een heraanbesteding mag de gemeente nieuwe kaders stellen, ook als deze afwijken van eerdere perceelbeperkingen. Voorwaarden uit een oude aanbesteding binden niet automatisch bij een nieuwe procedure.
Conclusie en aanbevelingen
Deze uitspraken benadrukken hoe belangrijk het is dat aanbestedende diensten hun motieven goed motiveren en hun documenten helder en expliciet opstellen. Herstelmogelijkheden worden vaker toegestaan, tenzij een uitsluiting expliciet en juridisch houdbaar is gemotiveerd. Tegelijk blijft het beginsel van gelijke behandeling leidend bij communicatie, beoordeling en herstel.
Ook blijkt dat onder de drempelbedragen wel degelijk toetsing plaatsvindt op zorgvuldigheid en proportionaliteit. En dat inschrijvers die onrealistisch lage prijzen bestrijden, met overtuigend bewijs moeten komen.
Belangrijkste takeaways
- Benoem expliciet in de leidraad wat op straffe van uitsluiting vereist is.
- Onderbouw een intrekking feitelijk én consistent.
- Beoordeel alle inschrijvers volgens gelijke maatstaven.
- Zorg voor toetsbare en concrete beoordelingscriteria.
- Wees alert op impliciete afhankelijkheid in contractrelaties.
- Sta herstel toe bij herstelbare fouten, tenzij expliciet uitgesloten.
Elk kwartaal organiseert Dirkzwager een gratis webinar waarin wij de belangrijkste ontwikkelingen binnen het aanbestedingsrecht bespreken. Wilt u meer verdieping bij de meest recente uitspraken binnen het vak samen met praktische tips uit de rechtspraak? Meld u dan aan voor onze Kwartaalupdate Aanbestedingsrecht Q3 2025.
De inhoud van dit artikel is informatief en bedoeld als eerste duiding van recente ontwikkelingen. Een inhoudelijke toetsing van uw situatie door een van onze specialisten kan wenselijk zijn voordat u de conclusies toepast in de praktijk.
Gerelateerd
Aanbesteding
