In 2021 boete van 6 ton wegens wifitracking
Hoe zat het ook alweer? In 2021 legde de Autoriteit Persoonsgegevens een boete van 6 ton op omdat de gemeente was gestart met wifitracking in de binnenstad. Over die boete schreven wij al uitgebreid in een eerder kennisartikel. Daarin signaleerden wij dat er het nodige leek af te dingen op het AP-besluit.
Waarom vernietigde de rechtbank de boete van de AP?
De rechtbank oordeelde in 2024 dat de boete onterecht was. De rechtbank stelde, kort samengevat, vast dat de AP te veel uitging van aannames en onvoldoende feitelijk had onderzocht hoe reëel het risico op identificatie nu in de praktijk was. Dit terwijl de bewijslast bij een bestuurlijke boete bij de AP ligt. De boete werd dus vernietigd.
Hoger beroep bij de ABRvS
De Autoriteit Persoonsgegevens ging in hoger beroep. En daar gebeurt iets opmerkelijks. De AP erkent allereerst dat zij inderdaad destijds bij het opleggen van de boete niet heeft bewezen dat Enschede de wet heeft overtreden. Zij betoogt echter dat de rechtbank ten onrechte een in beroep naar voren gebracht nieuw, niet in het oorspronkelijke besluit ingenomen, standpunt niet heeft meegenomen.
Een lesje boeterecht: bewijslast ligt bij de AP
De Afdeling geeft vervolgens een fijn lesje boeterecht:
Bij een bestuursrechtelijk boetebesluit geldt volgens vaste jurisprudentie van de Afdeling als uitgangspunt dat het bestuursorgaan het dragend bewijs van een overtreding bij de voltooiing van de bestuurlijke besluitvorming dient te leveren. Dit mede in het licht van de rechtszekerheid waarop de vermeende overtreder aanspraak kan maken en van zijn mogelijkheden om in rechte tijdig en adequaat verweer te voeren tegen de beschuldiging. Vergelijk de uitspraken van 30 december 2015, ECLI:NL:RVS:2015:4034, onder 6.2, en van 5 juli 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1819, onder 5.1.
Kort gezegd: de bewijslast ligt bij het bestuursorgaan ten tijde van het opleggen van de boete.
De AP kan niet achteraf repareren
Dat criterium wordt vervolgens toegepast:
De Afdeling ziet niet in waarom het voor de AP niet in redelijkheid mogelijk was om al in de besluitvorming zich op het standpunt te stellen en te bewijzen dat sprake is van (een onrechtmatige verwerking van) persoonsgegevens alleen al omdat het voor het college op basis van het MAC-adres en de locatiegegevens mogelijk was om unieke bezoekers in de binnenstad te tellen en daardoor natuurlijke personen direct zouden zijn geïdentificeerd. Aangezien de rechtbank de besluitvorming hoort te toetsen aan de hand van de aangevoerde beroepsgronden en een bestuursorgaan in beginsel niet pas in beroep kan stellen en onderbouwen waarom nu precies sprake is van een beboetbare overtreding, verwijt de AP de rechtbank, mede gelet op wat hiervoor is overwogen, ten onrechte dat zij haar in beroep naar voren gebrachte standpunt niet heeft getoetst. Ook de Afdeling zal om deze reden dit standpunt niet toetsen en buiten beschouwing laten. Dit betekent, nu de AP het oordeel van de rechtbank verder niet inhoudelijk heeft bestreden, dat de vernietiging van het boetebesluit in stand blijft.
Wat betekent deze uitspraak voor het aanvechten van AP-boetes?
De boete is nu dus definitief van tafel. Een boete die vanaf dag 1 al behoorlijk ‘wiebelig’ was.
De AP staat er bij boetezaken niet sterk voor. Ook in eerdere kwesties ging de AP al nat. Gewezen kan worden op:
- Het verlagen van de boete aan DPG Media (Uitspraak 202305954/1/A3 | Raad van State);
- Het verlagen van de boete aan een curator (ECLI:NL:RBGEL:2025:6547, Rechtbank Gelderland, AWB-22_4633);
- Het vernietigen van de boete aan VoetbalTV (Uitspraak 202100045/1/A3 | Raad van State)
- Het schikken van de kwestie met de KNLTB terwijl eerder een hele forse boete was opgelegd (https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/actueel/ap-en-knltb-beeindigen-zaak-rond-boete).
Deze en andere kwesties laten zien dat het aanvechten van boetes zeker de moeite waard kan zijn. Maatschappelijk gezien is echter wel de vraag of het wenselijk is dat er zoveel tijd en energie gaat zitten in (procedures over) boetes en of het niet nuttiger is dat de AP meer in dialoog treedt. We gaan zien hoe dit zich ontwikkelt onder de nieuwe AP-voorzitter.
Vragen over privacyrecht?
Heeft u vragen over het privacyrecht? Staat de AP op de stoep? Neem gerust contact op.
