De ontwikkelingen rond het coronavirus, COVID-19, gaan razendsnel. In ons kennisportal over het coronavirus vindt u onze juridische artikelen en andere relevante content. Bekijk het kennisportal

  1. Home
  2. Kennis
  3. Artikelen
  4. Tegelen-jurisprudentie geldt niet bij omgevingsvergunning afwijking bestemmingsplan

Tegelen-jurisprudentie geldt niet bij omgevingsvergunning afwijking bestemmingsplan

De zogenoemde ‘Tegelen-jurisprudentie’ mag niet worden toegepast bij een omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan (ofwel: een c-activiteit). Zo oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak van de van de Raad van State in haar uitspraak van 21 januari 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:92).Wat houdt de Tegelen-jurisprudentie in?De Tegelen-jurisprudentie geldt sinds 1999 (ECLI:NL:RVS:1999:AA4296). Die jurisprudentie ziet op de volgende situatie.U vraagt een omgevingsvergunning aan voor de act...
Leestijd 
Auteur artikel Kristy Tilleman (uit dienst)
Gepubliceerd01 mei 2015
Laatst gewijzigd16 april 2018
 
De zogenoemde ‘Tegelen-jurisprudentie’ mag niet worden toegepast bij een omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan (ofwel: een c-activiteit). Zo oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak van de van de Raad van State in haar uitspraak van 21 januari 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:92).

Wat houdt de Tegelen-jurisprudentie in?
De Tegelen-jurisprudentie geldt sinds 1999 (ECLI:NL:RVS:1999:AA4296). Die jurisprudentie ziet op de volgende situatie.

U vraagt een omgevingsvergunning aan voor de activiteit bouwen (zoals bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder a Wabo), op basis van een nieuw vastgesteld – maar nog niet onherroepelijk geworden – bestemmingsplan. De omgevingsvergunning voor bouwen wordt verleend. Derdebelanghebbenden zijn het niet eens met de verlening van de omgevingsvergunning en maken daartegen bezwaar. Bij de beslissing op bezwaar laat het bestuursorgaan de omgevingsvergunning in stand. Vervolgens wordt het bestemmingsplan, op basis waarvan de omgevingsvergunning is verleend, vernietigd. Heeft deze vernietiging van het bestemmingsplan tot gevolg dat u dan ook niets meer heeft aan de al verleende omgevingsvergunning voor bouwen? Nee. Deze omgevingsvergunning mag u gewoon gebruiken. Als er door de derdebelanghebbenden toch beroep wordt ingesteld tegen de (beslissing op bezwaar over de) omgevingsvergunning, dan moet de omgevingsvergunning worden getoetst aan het – vernietigde – bestemmingsplan. Dat is de relevantie van de Tegelen-jurisprudentie.

In de Tegelen-jurisprudentie wordt een uitzondering gemaakt op de hoofdregel. De hoofdregel houdt in dat de vernietiging van een besluit, vernietiging van de rechtsgevolgen van dat besluit meebrengt (artikel 8:72 lid 2 Awb). Ten aanzien van de gevolgen van de vernietiging van het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan voor de op basis daarvan verleende omgevingsvergunning voor bouwen (a-vergunningen) heeft de Raad van State (vanwege de rechtszekerheid van de aanvrager van de vergunning) dus in de Tegelen-jurisprudentie een uitzondering geformuleerd.

Anders gezegd. Wanneer een beslissing op bezwaar inzake een omgevingsvergunning voor bouwen onder vigeur van het nieuwe bestemmingsplan is genomen, omdat dat plan ten tijde van het nemen van de beslissing op bezwaar in werking was, dan moet de bestuursrechter in beroep en hoger beroep bij de toetsing van de beslissing op bezwaar uitgaan van het nieuwe bestemmingsplan, ook als dat bestemmingsplan na het nemen van de beslissing op bezwaar is vernietigd.

Oordeel Raad van State op 21 januari 2015
In de situatie van de uitspraak van de Raad van State van 21 januari 2015 gaat het niet om een omgevingsvergunning voor bouwen (a-activiteit), maar om een omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan (zoals bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c Wabo, een zogenaamde c-activiteit).

Meer in het bijzonder gaat het om een omgevingsvergunning die is verleend met een binnenplanse afwijking voor het gebruik van een bedrijfswoning als (burger)woning. Na verlening van die omgevingsvergunning is het bestemmingsplan, op basis waarvan de omgevingsvergunning is verleend, vernietigd. Volgens de Raad van State betekent dit dat de verleende omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan ook moet worden vernietigd indien beroep is ingediend tegen de (beslissing op bezwaar over de) omgevingsvergunning. De rechtszekerheid van de aanvrager van de vergunning strekt niet zover dat ook in dit geval een uitzondering moet worden gemaakt op de hoofdregel en dat de Tegelen-jusprudentie moet worden toegepast, aldus de Raad van State.

Uit de uitspraak van de Raad van State van 21 januari 2015 volgt dus dat de Tegelen-jurisprudentie wel geldt bij omgevingsvergunningen voor bouwen, maar niet bij omgevingsvergunningen voor afwijking van het bestemmingsplan.

Waarom maakt de Raad van State dit onderscheid?
De Raad van State legt in de uitspraak niet uit waarom zij dit onderscheid maakt. De verklaring zou kunnen liggen in het zogenoemde limitatief-imperatieve stelsel dat wel geldt bij een omgevingsvergunning voor ‘bouwen’, maar niet bij een omgevingsvergunning voor ‘afwijking van het bestemmingsplan’. Het limitatief-imperatieve stelsel houdt in dat de omgevingsvergunning moet worden verleend als er geen sprake is van een wettelijke weigeringsgrond. Bij de omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan is daar geen sprake van. Daar gaat juist om een discretionaire/vrije bevoegdheid.

Daarnaast ging het in de situatie van de uitspraak van 21 januari 2015 om een binnenplanse afwijkingsbevoegdheid (artikel 2.12 lid 1 sub a onder 1 Wabo). De bevoegdheid om af te wijken was dus in het nieuwe bestemmingsplan zelf gegeven. Door vernietiging van het bestemmingsplan wordt het bestemmingsplan – en de daarin gegeven afwijkingsbevoegdheid –geacht nooit te hebben bestaan.

Conclusie
Als een bestemmingsplan wordt vernietigd, dan moet de op basis daarvan verleende omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan ook worden vernietigd als daartegen beroep is gesteld. Voor een omgevingsvergunning voor bouwen ligt dat anders. Dan geldt de Tegelen-jurisprudentie.

Indien u vragen heeft over het voorgaande, dan kunt u contact opnemen met Jasper Molenaar of Kristy Tilleman, advocaten omgevingsrecht op de sectie Overheid & Vastgoed.