De ontwikkelingen rond het coronavirus, COVID-19, gaan razendsnel. In ons kennisportal over het coronavirus vindt u onze juridische artikelen en andere relevante content. Bekijk het kennisportal

  1. Home
  2. Kennis
  3. Artikelen
  4. Het wetsvoorstel tot registratie UBO’s van trusts en soortgelijke juridische constructies

Het wetsvoorstel tot registratie UBO’s van trusts en soortgelijke juridische constructies

Op 23 april 2021 heeft de Minister van Financiën het wetsvoorstel ten behoeve van het UBO-register voor trusts en soortgelijke juridische constructies ingediend bij de Tweede Kamer (het ‘Trustregister’). Het wetsvoorstel regelt de implementatie van de verplichting tot het bijhouden en centraal registreren van informatie over de uiteindelijke belanghebbende (de ‘UBO’) van trusts en soortgelijke juridische constructies. Deze registratieverplichting komt voort uit de gewijzigde vierde anti-witwasrichtlijn, Richtlijn EU 2018/843.
Leestijd 
Auteur artikel Thomas Massee
Gepubliceerd 03 juni 2021
Laatst gewijzigd 03 juni 2021
 

In het eerder door Lex van Noordenburg & Deline Kruitbosch geschreven artikel van 27 april 2020 is het concept wetsvoorstel tot registratie UBO’s van trusts en soortgelijke juridische constructies besproken. Belangstellenden konden tot 15 mei 2020 reageren op het conceptvoorstel. Het resultaat van de consultatiebehandeling op het conceptwetsvoorstel heeft geleid tot het daadwerkelijke wetsvoorstel dat hierna op hoofdlijnen wordt behandeld.

Welke rechtsfiguren vallen onder de reikwijdte van het wetsvoorstel?

Op grond van het wetsvoorstel is het Trustregister van toepassing op (i) trusts en (ii) soortgelijke juridische constructies.

Onder trusts wordt het volgende verstaan:

  • De trust is afkomstig uit het Angelsaksische recht en is een rechtsvorm die gebruikt wordt om vermogen te beheren. Het Nederlandse recht kent geen eigen definitie van de trustfiguur. Volgens de toelichting op het wetsvoorstel is de trust een juridische constructie waarbij goederen door de insteller worden toevertrouwd aan een beheerder (trustee) die deze vermogensbestanddelen overeenkomstig een trustakte aanwendt voor één of meerdere begunstigden. Trusts kunnen worden gebruikt in de zakelijke, familiaire, culturele en charitatieve sfeer. Een bijzonder kenmerk van de trust is dat de goederen een afgescheiden vermogen vormen en geen deel uitmaken van het vermogen van de trustee. Wel heeft de trustee doorgaans ruime bevoegdheden ten aanzien van het bestuur, het beheer en de beschikking over het trustvermogen.

Onder soortgelijke juridische constructies wordt verstaan:

  • Volgens de toelichting op het wetsvoorstel gaat het bij soortgelijke juridische constructies om bij overeenkomst of samenstel van overeenkomsten tot stand gebrachte fondsen zonder rechtspersoonlijkheid, niet zijnde een onderneming of rechtspersoon als bedoeld in de Handelsregisterwet 2007, waarin deelnemers vermogen bijeenbrengen dat voor gezamenlijke rekening wordt belegd of anderszins wordt aangewend ten behoeve van de uiteindelijke belanghebbende van dat fonds. Onder deze definitie vallen in ieder geval open[1] en besloten fondsen[2] voor gemene rekening.

Welke trusts en soortgelijke juridische constructies zijn registratieplichtig?

Niet elke trust of soortgelijke juridische constructies is verplicht om gegevens in het Trustregister te registreren. Het moet gaan om een trust of soortgelijke juridische constructie waarvan de trustee:

  • in Nederland woonachtig of gevestigd is; of
  • woonachtig of gevestigd is buiten de Europese Unie, en namens de trust of soortgelijke juridische constructie in Nederland onroerend goed verwerft of in Nederland een zakelijke relatie aangaat. Een zakelijke relatie is bijvoorbeeld een zakelijke of commerciële relatie met een Wwft-instelling zoals een bank, accountant, advocaat, notaris of belastingadviseur.

Verder zijn trusts of soortgelijke juridische constructies niet verplicht tot registratie in het Nederlandse Trustregister als zij al zijn geregistreerd in het trustregister van een andere lidstaat van de Europese Unie. Indien de trustee van een trust of soortgelijke juridische constructie die in een andere lidstaat is geregistreerd in Nederland een zakelijke relatie wenst aan te gaan, dan zal de desbetreffende Wwft-instelling een bewijs van registratie dienen op te vragen.

Welke informatie moet er geregistreerd worden?

Indien we te maken hebben met een trust of soortgelijke juridische constructie die op grond van het wetsvoorstel registratieplichtig is, moet er bij de Kamer van Koophandel informatie over de trust of soortgelijke juridische constructie en de uiteindelijk belanghebbende worden geregistreerd. De volgende informatie moet in het register worden opgenomen:

Van de trust of soortgelijke juridische constructie zelf:

  1. naam en type;
  2. datum en plaats van totstandkoming;
  3. doel van totstandkoming; en
  4. afschriften van documenten waaruit de bovenstaande gegevens blijken.

Van de uiteindelijk belanghebbende:

  1. naam, geboortemaand, geboortejaar, woonstaat en de nationaliteit alsmede afschrift(en), van documenten op grond waarvan deze gegevens zijn geverifieerd;
  2. Burgerservicenummer / buitenlands fiscaal identificatienummer (TIN), indien de UBO niet in Nederland woont;
  3. geboortedag, geboorteplaats, geboorteland en woonadres;
  4. e-mailadres;
  5. aard en omvang van het gehouden economisch belang van de UBO;
  6. afschriften van documenten waaruit de bovenstaande gegevens blijken.

Indien een UBO geen economisch belang heeft bij de trust, maar bijvoorbeeld slechts zeggenschapsrechten heeft, dan kan dit worden aangegeven bij de registratie. Het registratiesysteem zal hierop zijn ingesteld. 

In de gevallen waarbij de omvang van het economisch belang van de UBO nog onduidelijk of onzeker is, zal de trustee per geval moeten bezien of er voldoende informatie voorhanden is om te kunnen aangeven binnen welke bandbreedte het economisch belang valt. Als het niet mogelijk is, dan kan worden volstaan met de melding dat het economisch belang niet nader kan worden bepaald.

Uit de toelichting blijkt dat er aandacht is besteed aan de verplichtingen in het kader van de bescherming van persoonsgegevens. De bewaartermijn van de verplicht te registreren informatie in het Trustregister is minimaal vijf en maximaal tien jaar vanaf het moment dat de grond voor registratie is vervallen.

Wie is registratieplichtig?

De verplichting tot registratie en het actueel houden van gegevens in het Trustregister wordt in het wetsvoorstel neergelegd bij de trustee van een trust of degene die een soortgelijke positie vervult bij een soortgelijke juridische constructie. Ingeval van een fonds voor gemene rekening zal de beheerder van het fonds normaliter als ‘trustee’ worden aangemerkt.
De UBO’s zijn verplicht de trustee van alle informatie te voorziening die daarvoor nodig is.

Wie kwalificeert als uiteindelijk belanghebbende (‘UBO’)?

Uit artikel 3 lid 1 aanhef en onderdeel e van het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 (‘het uitvoeringsbesluit) volgt dat de volgende categorieën in ieder geval moeten worden aangemerkt als UBO van een trust of soortgelijke juridische constructie:

  1. de oprichter(s);
  2. de trustee(s);
  3. de protector(s), voor zover van toepassing;
  4. de begunstigden, of voor zover afzonderlijke begunstigden niet kunnen worden bepaald, de groep van personen in wier belang de trust hoofdzakelijk is opgericht of werkzaam is; en
  5. elk ander natuurlijke persoon die door direct of indirect eigendom of via andere middelen uiteindelijke zeggenschap over de trust uitoefent.

Voor de kwalificatie als UBO van een trust of soortgelijke juridische constructie is - in tegenstelling tot het ‘reguliere’ UBO-register - geen indicatief minimumpercentage opgenomen. Het is dus niet noodzakelijk dat sprake is van een (eigendoms)belang van meer dan 25 procent zoals bijvoorbeeld bij een B.V. of N.V.; ook bij een kleiner belang is al sprake van een UBO.

Als de afzonderlijke personen die begunstigden zijn (nog) niet kunnen worden bepaald, bijvoorbeeld omdat de begunstigden pas in de toekomst worden bepaald, dan wordt uitgegaan van de groep van personen in wier belang de trust is opgericht of werkzaam is. Hierbij wordt zo nauwkeurig mogelijk een beschrijving opgenomen van kenmerken of categorieën zodat de individuele begunstigden later kunnen worden achterhaald.

Wie heeft toegang tot informatie uit het Trustregister?

Het Trust-register is voor iedereen toegankelijk via het internet. Bij raadpleging van het register is een kostendekkende administratieve vergoeding verschuldigd zijn.

Een deel van de te registreren informatie is openbaar toegankelijk. Een ander deel van de UBO-informatie is uitsluitend toegankelijk voor bevoegde autoriteiten en de Financiële Inlichtingen Eenheid.

Publiek toegankelijke informatie:

  • ter zake van de trust:
    • naam en type; en
    • datum en plaats van totstandkoming.
  • ter zake van elke UBO
    • voor- en achternaam;
    • geboortemaand en -jaar;
    • nationaliteit;
    • woonstaat; en
    • aard en omvang van het gehouden economisch belang van de UBO.

Niet-publiek toegankelijke informatie:

  • ter zake van de trust:
    • afschrift van documenten waaruit de over de trust opgenomen gegevens blijken.
  • ter zake van elke UBO:
    • Burgerservicenummer / buitenlands fiscaal identificatienummer;
    • geboortedag;
    • geboorteland- en plaats;
    • woonadres;
    • e-mailadres;
    • afschrift van geldig identiteitsdocument;
    • afschrift van document(ten) waarmee wordt onderbouwd waarom een persoon de status van UBO heeft én waaruit de aard en omvang van het door de UBO gehouden economisch belang blijkt; en
    • afschrift van documenten waaruit de over de UBO opgenomen gegevens blijken.

Kan de informatie uit het Trustregister over de UBO worden afgeschermd?

Op grond van de Richtlijn hebben lidstaten de vrijheid om te bepalen in welke gevallen publiekelijk toegankelijke informatie wordt afgeschermd. Volgens het wetsvoorstel kan de informatie worden afgeschermd indien de UBO minderjarig is of handelingsonbekwaam, of als de UBO door publicatie van UBO-informatie zou worden blootgesteld aan een onevenredig risico van fraude, ontvoering, chantage, afpersing, pesterijen, geweld of intimidatie, conform de regelgeving van het reguliere UBO-register zoals dit onder andere geldt voor besloten vennootschappen en personenvennootschappen. De informatie wordt door de Kamer van Koophandel direct bij ontvangst afgeschermd zodat de informatie niet openbaar is gedurende de behandeltermijn van het verzoek.

In Nederland wordt de UBO-informatie van een minderjarige of handelingsonbekwame persoon op verzoek van de UBO afgeschermd. In andere gevallen kan de UBO-informatie slechts worden afgeschermd indien de UBO door het Openbaar Ministerie of de Nationaal Coördinator voor Terrorismebestrijding en Veiligheid wordt beveiligd. Bij afscherming geldt dat de aard en omvang van het economische belang van de (afgeschermde) UBO wel zichtbaar blijft.

Wanneer treedt het Trustregister in werking?

Op basis van de (gewijzigde) vierde EU-antiwitwasrichtlijn had de implementatie van het Trustregister op 10 maart 2020 moeten zijn gerealiseerd. Nederland heeft deze implementatiedeadline niet gehaald. Het is nog niet duidelijk wanneer het Trustregister in werking treedt. Dit is mede afhankelijk van het wetgevingsproces.

Na inwerkingtreding hebben trustees 3 maanden de tijd om de UBO's van trusts te registreren. Na het verstrijken van deze overgangsperiode dient een trustee binnen één week aan de registratieplicht te voldoen en dienen wijzigingen eveneens binnen één week te worden doorgegeven.

Sancties & Overige informatie

  • Overtreding van de in het wetsvoorstel beschreven verplichtingen wordt beschouwd als een economisch delict en kan op basis van het wetsvoorstel zowel met strafrechtelijke als bestuursrechtelijke sancties worden gehandhaafd. Ook wordt het mogelijk om een last onder dwangsom op te leggen als een ‘herstelsanctie’. Indien de overtreding opzettelijk is begaan kan dit leiden tot een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren, een taakstraf of een geldboete.
    Bij lichte overtredingen kan de Minister van Financiën volstaan met het opleggen van een bestuursrechtelijk boete van maximaal EUR 21.750. Strafrechtelijke sancties zijn mogelijk bij verzwarende omstandighede
  • Voor bevoegde autoriteiten en Wwft-instellingen geldt een terugmeldplicht. Deze terugmeldplicht houdt in dat zij verplicht zijn om iedere discrepantie die zij aantreffen tussen de informatie in het Trustregister en de UBO-informatie waarover zij beschikken te melden bij de Kamer van Koophandel. Bevoegde autoriteiten hoeven daarbij slechts een terugmelding te doen indien passend en voor zover dit vereiste hun taken niet onnodig doorkruist.
  • Met betrekking tot de terugmeldplicht van Wwft-instellingen krijgen de Wwft-toezichthouders de bevoegdheid om hun handhavingsinstrumentarium in te zetten wanneer zij een overtreding van deze terugmeldplicht door een onder hun toezicht staande Wwft-instelling constateren. Dat instrumentarium bestaat uit het opleggen van een bestuurlijke boete of last onder dwangsom of het geven van een aanwijzing.

 

 

[1] Zelfstandig belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting

[2] Niet-zelfstandig belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (“fiscaal transparant”)