Planschadevergoeding in natura; let op de formulering van de planregels!

20 april 2018

Het onderwerp “compensatie in natura” kan (in de rechtspraak) op de nodige aandacht rekenen. In mijn eerdere blog legde ik al uit wat er precies onder compensatie in natura dient te worden verstaan en wanneer de schade geldt als “voldoende anderszins verzekerd”. Ook in de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) van 4 april jl. (ECLI:NL:RVS:2018:1135) staat het onderwerp “compensatie in natura” centraal. Meer specifiek gaat de deze uitspraak over (de formulering van) de planregels en de daarin geboden termijn voor het benutten van de onder het oude bestemmingsplan geldende bouw- en gebruiksmogelijkheden.

Hanna Zeilmaker
Hanna Zeilmaker
Advocaat - Partner
In dit artikel

Feiten

De feiten in deze zaak zijn als volgt. De raad van de gemeente Pekela heeft het bestemmingsplan “De Linten” vastgesteld, waarin aan het achterste gedeelte van het perceel van appellant een agrarische bestemming is toegekend. Op dit perceel rustte op grond van het vorige bestemmingsplan een bedrijfsbestemming. Appellant heeft naar aanleiding van het nieuwe bestemmingsplan “De Linten” een verzoek om tegemoetkoming in planschade ingediend. De planschadeadviseur van de gemeente heeft daarop geadviseerd om de planschade in natura te compenseren door herstel van de oude gebruiks- en bouwmogelijkheden via een planologische wijziging.

In het bestemmingsplan “De Linten” wordt de planschade in natura gecompenseerd. Dit bestemmingsplan bevat een aanvullende planregel, waarin aan het college van B&W een tijdelijke afwijkingsbevoegdheid wordt toegekend om enkele gebruiks- en bouwmogelijkheden uit het eerder geldende bestemmingsplan te herstellen. In de planregels is vermeld dat de genoemde afwijkingsbevoegdheden "tot uiterlijk 2 jaar na de onherroepelijke inwerkingtreding van deze partiële herziening" kunnen worden toegepast.

Appellant is het niet eens met deze termijn. Hij stelt in beroep dat zijn planschade niet in natura wordt gecompenseerd, omdat de termijn van twee jaar te kort is voor het daadwerkelijk realiseren van de bouw- en gebruiksmogelijkheden en er aldus geen volledig herstel van bouwmogelijkheden is. Bovendien zal volgens hem de waarde van zijn grond na twee jaar dalen.

Oordeel Afdeling

De Afdeling oordeelt met verwijzing naar eerdere jurisprudentie (onder meer de uitspraak van 27 april 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT4747) dat de tegemoetkoming in de schade in ieder geval anderszins is verzekerd indien de verzoeker om planschade gedurende twee jaar of langer na het onherroepelijk worden van het besluit waarbij de vervallen bouw- en/of gebruiksmogelijkheden worden hersteld, de mogelijkheid wordt gegeven om door middel van het indienen van een aanvraag gebruik te maken van die mogelijkheden.

Dit voorop gesteld hebbende, komt de Afdeling vervolgens tot het oordeel dat de termijn van twee jaar waarbinnen het bevoegd gezag een omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan kan verlenen, niet toereikend is. De termijn moet zien op de mogelijkheid om een aanvraag voor een dergelijke vergunning in te dienen. In dit geval vangt de termijn aan na “de onherroepelijke inwerkingtreding van deze partiële herziening". Hierdoor is volgens de Afdeling onduidelijk wanneer de termijn aanvangt; is dat immers het moment van inwerkingtreding van het plan of het moment van het onherroepelijk worden van het plan?

Ten slotte overweegt de Afdeling dat het besluit van het college niet met de vereiste zorgvuldigheid tot stand is gekomen omdat onvoldoende rekening is gehouden met de bijzondere omstandigheden aan de zijde van appellant (e.g. op het perceel stonden rijksmonumenten die in slechte conditie verkeerden). Bij het vaststellen van de lengte van de termijn had hier naar het oordeel van de Afdeling rekening mee moeten worden gehouden.

Conclusie

Deze uitspraak onderstreept het belang van een nauwkeurige formulering van de planregels. Daaruit moet duidelijk blijken binnen welke termijn de bevoegdheid tot het daadwerkelijk gebruik maken van de onder het oude bestemmingsplan geldende bouw- en gebruiksmogelijkheden moet worden benut en vanaf welk moment deze termijn begint te lopen. Bij het bepalen van de termijn dient bovendien rekening te worden gehouden met eventuele bijzondere omstandigheden aan de zijde van de persoon die om een tegemoetkoming in planschade verzoekt.

Heeft u vragen over compensatie in natura of planschade in het algemeen? Neem dan gerust contact op met Hanna Zeilmaker of Joske Hagelaars.

Gerelateerd

Wanneer is een vergunning vereist bij projectwijziging?

Voor het wijzigen van een project is niet in alle gevallen een nieuwe vergunning vereist. Wanneer een activiteit wordt aangemerkt als gewijzigde voortzetting...

Tussenuitspraak gedoogplicht in de Omgevingswet

De rechtbank Amsterdam heeft in een tussenuitspraak van 4 februari 2026 een interessant oordeel gegeven over de gedoogplichtregeling van artikel 10.11...

Afdeling kritisch op bevoegdheid burgemeester tot verwijdering van online berichten

Op 25 februari 2026 heeft de Afdeling advisering van de Raad van State een negatief advies uitgebracht over het initiatiefwetsvoorstel Wet online aangejaagde...
Afdeling bestuursrechtspraak bekrachtigt onteigeningsbeschikking onder de Omgevingswet in hoger beroep

Raad van State: eerste uitspraak in hoger beroep bekrachtiging onteigeningsbeschikking

Op 4 februari 2026 heeft de Afdeling voor het eerst in hoger beroep uitspraak gedaan in een procedure tot bekrachtiging van een onteigeningsbeschikking onder...

Gerechtshof Den Haag: Veevoerproducenten hebben geen recht op nadeelcompensatie voor omzetderving door uitkoop veehouderijen

In zijn arrest van 27 januari 2026 heeft het gerechtshof Den Haag geoordeeld dat twee veevoerproducenten geen recht hebben op nadeelcompensatie voor...

Novelle bij de Wet versterking regie volkshuisvesting: aanpassing regeling voorkeursrecht Omgevingswet

Op 13 januari 2026 heeft de regering een novelle bij het wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) ingediend bij de Tweede Kamer. De novelle...
No posts found
Events

Aankomende online en live events

We delen diepgaande kennis en pragmatische inzichten over actuele onderwerpen in het vakgebied en de maatschappelijke thema's waar we dichtbij staan.

21
april
2026
Webinar
Zorg & Sociaal domein
Kwaliteitsregistraties: nieuwe verplichtingen, aandachtspunten en kansen sinds 1 januari 2026

De Wkz verandert de manier waarop kwaliteitsregistraties in de zorg worden gebruikt om de kwaliteit van zorg te kunnen verbeteren. Een kwaliteitsregistratie verzamelt patiëntgegevens bij verschillende zorgaanbieders om de kwaliteit van zorg, bijvoorbeeld bij een bepaalde aandoening, te meten en te verbeteren. Deze wet introduceert een wettelijke plicht voor zorgaanbieders om patiëntgegevens aan te leveren aan de kwaliteitsregistratie. Dat biedt kansen: toestemming van de patiënt is niet langer het uitgangspunt, maar vraagt tegelijkertijd om herziening van het interne beleid, waarbij aandacht moet zijn voor de privacyrechtelijke implicaties van de wet (waaronder de inrichting van een opt-out).

Online
10.00 - 11.30
07
mei
2026
Webinar
Zorg & Sociaal domein
Zorginkoop: onderhandelingsruimte zorgaanbieders & kaders NZa (Zorgverzekeringswet)

Hoeveel ruimte heeft een zorgaanbieder binnen het kader van de Zorgverzekeringswet in de onderhandelingen met een zorgverzekeraar als de tarieven structureel onder druk staan? Welke regels stelt de NZa rond zorginkoop en kunnen zorgverzekeraars worden aangesproken voor het niet-naleven van de regels?

Aan de hand van concrete casus en recent gevoerde procedures geven we niet alleen een update van de laatste regelgeving en jurisprudentie, maar tevens een uniek kijkje achter de schermen.

Online
14.00 - 15.30
Liever een inhouse training op maat?

Wij organiseren ook events op maat. Van kleine tot grote groepen, we zorgen voor een inspirerende sessie afgestemd op uw wensen. Informeer naar de mogelijkheden.

Contact opnemen