De Europese Green Deal en EmpCo-Richtlijn
De Europese Commissie heeft in het kader van de Europese Green Deal wetgeving ontwikkeld die ertoe strekt consumenten beter te beschermen tegen misleidende handelspraktijken op het gebied van duurzaamheid. Daarbij bestaat bijzondere aandacht voor greenwashing, waarbij ondernemingen misleidende of onvoldoende onderbouwde duurzaamheidsclaims doen. Een belangrijk initiatief in dit kader is Richtlijn 2024/825/EU, ook wel aangeduid als de EmpCo-Richtlijn. De verplichtingen daaruit gelden vanaf 27 september 2026.
Voortbouwen op de Richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken
De EmpCo-Richtlijn bouwt voort op een reeds bestaand wettelijk kader en leidt op enkele punten tot wijziging en verscherping van Richtlijnen 2005/29/EG (Richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken, hierna: OHP) en 2011/83/EU (Richtlijn Consumentenrechten). De OHP is in de Nederlandse wet geïmplementeerd in artikel 6:193a e.v. BW. In deze regeling zijn ook de specifieke verplichtingen opgenomen die voor ondernemingen voortvloeien uit de EmpCo-Richtlijn.
Het doel van deze verplichtingen is consumenten weloverwogen aankoopbeslissingen te laten maken. Daarvoor is duidelijke, relevante en betrouwbare informatieverstrekking door ondernemingen van belang. Milieuclaims moeten daarom aantoonbaar eerlijk, begrijpelijk en betrouwbaar zijn. Dit betekent dus dat ondernemingen die duurzaamheidsclaims doen, denk hierbij aan ‘milieubewust’, ‘eco’ of ‘groen’, te maken krijgen met strengere regelgeving.
Voor wie geldt de EmpCo-Richtlijn?
De Richtlijn is van toepassing op (1) ondernemers die producten of diensten verkopen aan consumenten (B2C), (2) webshops en retailers en (3) bedrijven die duurzaamheidsclaims gebruiken in reclame of marketing. De Richtlijn heeft een breed toepassingsbereik en ziet op uiteenlopende vormen van duurzaamheidscommunicatie. Te denken valt aan verpakkingen, productlabels, websites, webshops, reclame, maar ook tekstuele én visuele uitingen zoals merknamen, handelsnamen, keurmerken, logo’s en afbeeldingen.
De belangrijkste wijzigingen
De belangrijkste wijzigingen in regelgeving als gevolg van de EmpCo-Richtlijn zijn de volgende:
- Uitbreiding van artikel 6:193c eerste lid BW: dit artikel bepaalt dat een handelspraktijk misleidend is doordat onjuiste of misleidende informatie wordt verstrekt over onder meer de kenmerken van een product. De niet-limitatieve lijst van productkenmerken die daarbij relevant kunnen zijn wordt uitgebreid met ‘milieu- of sociale kenmerken’ én ‘circulariteitsaspecten zoals duurzaamheid, repareerbaarheid of recyclebaarheid’.
- Uitbreiding van artikel 6:193c tweede lid BW: milieuclaims die zien op toekomstige milieuprestaties zijn alleen toegestaan wanneer er een uitvoerig en realistisch uitvoeringsplan aanwezig waarin duidelijke, objectieve, openbaar toegankelijke en verifieerbare verplichtingen zijn uiteengezet, met meetbare en tijdsgebonden doelen en andere relevante elementen die noodzakelijk zijn om dat plan te helpen verwezenlijken, zoals de toewijzing van middelen, en dat regelmatig wordt geverifieerd door een onafhankelijke externe deskundige, wiens bevindingen ter beschikking van de consumenten worden gesteld.
- Uitbreiding van artikel 6:193e BW: als ‘essentiële informatie’ voor de gemiddelde consument wordt nu ook gekwalificeerd informatie wanneer producten met elkaar worden vergeleken en aan consumenten informatie wordt verschaft over milieu- of sociale kenmerken of circulariteitsaspecten, zoals duurzaamheid, repareerbaarheid of recyclebaarheid van de producten of leveranciers van die producten.
- Aanvulling van de ‘zwarte lijst’ van art. 6:193g BW: aan de zwarte lijst worden twaalf nieuwe handelingen toegevoegd, die onder alle omstandigheden misleidend zijn.
- Geen duurzaamheidskenmerk weergeven zonder certificeringsregeling of overheidsinstantie;
- Geen generieke milieuclaims zonder aantoonbare onderbouwing van de ‘erkende voortreffelijke milieuprestaties’;
- Geen milieuclaim voor een heel product/bedrijfsactiviteiten als die slechts op een aspect ziet;
- Geen klimaatneutraliteitsclaims gebaseerd op (uitsluitend) CO₂-compensatie indien dit niet gebaseerd is op het feitelijke levenscycluseffect van het product;
- Geen wettelijke verplichte producteigenschappen voorstellen als onderscheidend kenmerk;
- Geen verzwijgen van negatieve gevolgen van software-updates;
- Geen software-updates als noodzakelijk presenteren indien zij alleen functionaliteiten verbeteren;
- Geen producten op de markt brengen met bewust ingebouwde levensduurbeperkingen;
- Geen onjuiste claims over de levensduur van een product;
- Geen product als repareerbaar presenteren als dat niet zo is;
- Geen aanzetten tot voortijdige vervanging van verbruiksgoederen; en
- Geen informatie achterhouden van functionaliteitsverlies bij gebruik van niet-originele onderdelen, accessoires of verbruiksgoederen.
- Precontractuele informatieverplichtingen van artikel 6:230l en 6:230m BW bij software: handelaren moeten voorafgaand aan de aankoop meer informatie verstrekken aan de consument over duurzaamheid, repareerbaarheid en beschikbaarheid van software-updates. Daarbij is onder andere van belang dat de handelaar gehouden is de consument te informeren over de looptijd van de fabrieksgarantie. Ook moet de wettelijke conformiteitsgarantie en repareerbaarheidsscore van het product duidelijk en kenbaar worden gepresenteerd aan de consument.
- Duurzaamheidskeurmerken: zogenoemde duurzaamheidskeurmerken moeten zijn gebaseerd op en voldaan aan certificeringsregelingen of door overheidsinstanties zijn ingesteld. Voordat een dergelijk keurmerk door handelaren weergegeven mag worden, moet het voldoen aan de daarvoor geldende voorwaarden inzake transparantie en geloofwaardigheid. Een derde, onafhankelijke en bekwame partij moet toezien op de naleving daarvan.
Wettelijk toezicht, sancties en handhaving
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) is de bevoegde autoriteit voor toezicht en handhaving van de nieuwe regelgeving. Zij hanteert een ex-post benadering, waarbij opgetreden wordt naar aanleiding van een duurzaamheidsclaim door een onderneming. De Europese Commissie heeft aangegeven een pragmatische aanpak te wensen, zodat toezichthouders rekening kunnen houden met de omstandigheden van het geval en prioriteit kunnen geven aan de belangrijkste overtredingen. De ACM zal ook kijken naar of de onderneming redelijke en evenredige inspanningen verricht om te voldoen aan de regelgeving, ook ten aanzien van producten die zich al in de distributieketen bevinden. Documentatie van de reeds genomen en nog te nemen stappen is hierbij voor ondernemingen van groot belang.
In het geval dat de ACM een inbreuk vaststelt, kan een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom worden opgelegd. De boetes kunnen oplopen tot €900.000 of, indien hoger, 1% van de jaaromzet. Voor overtredingen van de zwarte lijst kunnen boetes oplopen tot 10% van de jaaromzet.
Wat betekent dit voor uw onderneming?
De EmpCo-Richtlijn bevat géén overgangstermijn. Reeds bestaande duurzaamheidsclaims vallen óók onder het nieuwe regime. Ondernemingen zullen hun huidige claims daarom tijdig in kaart moeten brengen, aan de nieuwe regels moeten toetsen, onderbouwen en waar nodig aanpassen.
De (nieuwe) verboden op de ‘zwarte lijst’ brengen het grootste risico met zich mee. Daarnaast ligt het voor de hand om prioriteit te geven aan duurzaamheidsclaims die relatief eenvoudig kunnen worden aangepast, zoals op websites.
Bij reeds bestaande verpakkingen kan mogelijk meer coulance worden verwacht, maar ook daar is aangewezen om aantoonbaar, tijdige en te goeder trouw inspanningen te verrichten om te voldoen aan de nieuwe regelgeving en dit vast te leggen.
Meer weten over duurzaamheidsclaims, milieureclame of greenwashing? Neem contact met ons op.
Gerelateerd
Innovatie
