De ontwikkelingen rond het coronavirus, COVID-19, gaan razendsnel. In ons kennisportal over het coronavirus vindt u onze juridische artikelen en andere relevante content. Bekijk het kennisportal

  1. Home
  2. Kennis
  3. Artikelen
  4. Hoe ga je om met rechtmatigheidscontroles binnen het sociaal domein (deel I)?

Hoe ga je om met rechtmatigheidscontroles binnen het sociaal domein (deel I)?

Steeds vaker controleren gemeenten zorgaanbieders die op de grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) en de Jeugdwet zorg leveren. Die controle kan zien op de kwaliteit van de door een zorgaanbieder geleverde zorg.
Leestijd 
Auteur artikel Ralph Tak
Gepubliceerd 16 juni 2020
Laatst gewijzigd 16 juni 2020
 

Steeds vaker controleren gemeenten zorgaanbieders die op de grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) en de Jeugdwet zorg leveren. Die controle kan zien op de kwaliteit van de door een zorgaanbieder geleverde zorg. Ook kunnen gemeenten de rechtmatigheid van de geleverde voorzieningen controleren. Meer specifiek wordt dan gekeken naar hoe de zorgaanbieder het door de gemeente beschikbaar gestelde zorggeld heeft besteed en of dit doelmatig is geweest. Dit onderzoek heet een materiele controle. Verder kunnen gemeenten ook fraudeonderzoeken laten uitvoeren wanneer zij vermoeden dat opzettelijk en structureel misbruik is gemaakt van zorggelden. Welke regels gelden er op het moment dat een gemeente bij een zorgaanbieder een materiele controle uitvoert? Waar dienen partijen rekening mee te houden? In deze blogreeks vindt u meer informatie hierover.

  • deel I: wie voert namens de gemeente het rechtmatigheidsonderzoek uit?
  • deel II: welke grenzen stelt het recht aan de uitoefening van bevoegdheden door toezichthouders?
  • deel III: in hoeverre mogen toezichthouders medische gegevens inzien?
  • deel IV: geheimhouding en territoriale restricties bij de uitoefening van bevoegdheden
  • deel V: welke juridische mogelijkheden heeft de gemeente geld terug te vorderen?

 

Wie doet het onderzoek?

Toezichthouders

Allereerst is het van belang om te realiseren dat niet iedere ambtenaar werkzaam bij een gemeente controles mag uitvoeren bij zorgaanbieders. Alleen die ambtenaren die bij besluit van de gemeente als toezichthouders zoals bedoeld in de Algemene wet bestuursrecht zijn aangewezen, mogen de wettelijke bevoegdheden uitoefenen die bij een materiele controle horen. In de contracten die gemeenten afsluiten met zorgaanbieders in het kader van maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg staat soms een bepaling op basis waarvan de gemeente een deel van het onderzoek mag laten uitvoeren door een derde, zoals een accountant of een medisch adviseur. Deze personen hebben geen toezichthoudende bevoegdheden zoals opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht. Zij kunnen dus niet bijvoorbeeld documenten of bescheiden vorderen van een zorgaanbieder, althans, een zorgaanbieder is niet gehouden daar haar medewerking aan te verlenen.

 

BOA’s

Een gemeente kan ook gebruik maken van de inzet van bijzondere opsporingsambtenaren (BOA’s). Deze BOA’s zijn belast met de strafrechtelijke handhaving op het terrein van werk, inkomen, belastingen en sociale zaken. Hieronder valt onder meer de Wmo en de Jeugdwet. Deze opsporingsambtenaren houden zich dus binnen het sociaal domein bezig met de opsporing van strafbare feiten, zoals fraude. Anders dan het geval is bij de inzet van ‘gewone’ ambtelijke toezichthouders kan de inzet van een BOA leiden tot een (gevangenis)straf of geldboete. Een regulier toezichttraject ingezet door gewone toezichthouders daarentegen, mondt uit (voor zover onregelmatigheden in de declaraties worden geconstateerd) in een financiële afwikkeling, meestal in de vorm van een terugvordering.

 

Conclusie

De mogelijkheden en bevoegdheden die iemand heeft om onderzoek te doen of vragen te stellen over de rechtmatigheid van geleverde voorzieningen, verschilt al naar gelang sprake is van een BOA of een toezichthouder als bedoeld in de Awb (of zelfs een derde die helemaal geen wettelijke bevoegdheden heeft). Van belang is dat een verplichting om mee te werken alleen geldt bij onderzoeken door formele toezichthouders of BOA’s. Deze zijn verplicht zich desgevraagd te legitimeren zodat inzichtelijk wordt voor de betrokken zorgaanbieder wie zij zijn en welke bevoegdheden zij hebben. BOA’s kunnen (en worden met name) ingezet op het moment dat er een verdenking bestaat van fraude. BOA’s zijn daarbij verplicht de betrokken (bestuurders van de) zorgaanbieder te wijzen op het zwijgrecht alvorens te starten met hun onderzoek.

Mogen BOA’s en toezichthouders van de gemeente eigenlijk informatie delen met elkaar? En welke grenzen gelden bij de inzet van de bevoegdheden? Daarover meer in de volgende delen van deze blogreeks. 

Heeft u vragen over (de rechtmatigheid en implicaties van) materiële controles binnen het sociaal domein? Neemt u dan gerust contact met ons op met Ralph Tak, Marloes Hulshof of een van onze andere specialisten van de sectie Gezondheidszorg. Wij helpen u graag verder.