Unie belemmerende maatregelen en praktijken – doel van de IIO-maatregel
Het Instrument Internationale Overheidsopdrachten (IIO) is een handelsinstrument van de Europese Commissie dat op 29 augustus 2022 in werking is getreden. Met dit instrument kan de Commissie aan derde landen (zoals China) handelsrestricties kan opleggen. Voor het eerst heeft de Europese Commissie nu een dergelijke maatregel opgelegd. Ze heeft na onderzoek vastgesteld dat China structureel maatregelen en praktijken hanteert waardoor de aankoop van Chinese medische hulpmiddelen wordt bevorderd en de aankoop van ingevoerde medische hulpmiddelen wordt beperkt. Daardoor wordt de toegang van Europese ondernemers, goederen en diensten tot de Chinese markt voor medische hulpmiddelen belemmerd. Met het invoeren van de IIO-maatregel beoogt de Europese Commissie China ertoe te bewegen een einde te maken aan de discriminatie van EU-bedrijven.
De Europese Commissie verwacht van China dat het wederkerigheid borgt door EU-ondernemers dezelfde toegang tot de Chinese markt te bieden als de Europese Unie met Chinese ondernemers en producten doet. De vraag rijst of de maatregel China daadwerkelijk in beweging zal brengen. Tot op heden heeft China zich in ieder geval niet bereid getoond de maatregelen en praktijken te beperken.
De gevolgen van de maatregel
Concreet heeft de IIO-maatregel tot gevolg dat bij de aanbesteding van medische hulpmiddelen met een waarde van ten minste € 5.000.000, Chinese bedrijven als uitgangspunt moeten worden uitgesloten. Dat geldt ook voor (bijvoorbeeld Europese) inschrijvers die medische hulpmiddelen aanbieden die qua waarde voor meer dan 50% uit China afkomstig zijn. De IIO-maatregel is enkel van toepassing op aanbestedingen die op of na 30 juni 2025 zijn gestart.
Indien er voor een hulpmiddel geen alternatieve leveranciers zijn, kan er van uitsluiting worden afgezien. De Europese Commissie acht de kans dat er van de maatregel moet worden afgezien overigens niet groot, omdat de markt voor medische hulpmiddelen zeer concurrerend zou zijn.
De IIO-maatregel heeft impact op aanbestedingen van – bijvoorbeeld – universitaire ziekenhuizen die medische hulpmiddelen inkopen. Zij moeten zich immers aan de IIO-maatregel houden. Het is goed denkbaar dat de IIO-maatregel óók voor het inkoopbeleid van niet-aanbestedende diensten die medische hulpmiddelen inkopen (zoals perifere ziekenhuizen) inspiratie biedt om Chinese ondernemingen al dan niet uit te sluiten. Hoewel zij niet aan de IIO-maatregel zijn gebonden, biedt de maatregel wel een objectieve grondslag voor de ongelijke behandeling van Chinese ondernemers.
