Van verbod naar gedoogbeleid: hoe artikel 67 tijdelijk is versoepeld
Artikel 67 van de Geneesmiddelenwet verbiedt sinds 2007 het voorschrijven van geneesmiddelen via internet als de voorschrijver de patiënt nooit persoonlijk heeft ontmoet, als de voorschrijver de patiënt niet kent of als de voorschrijver geen toegang heeft tot de medicatiehistorie van de patiënt. De verbodsbepaling is destijds ingevoerd na enkele incidenten waarbij via internet op onverantwoorde geneesmiddelen werden verstrekt, waarbij de vrees bestond dat dit op grote schaal zou gaan geschieden. De verbodsbepaling moest de kwaliteit en veiligheid van geneesmiddelenzorg borgen.
Tijdens de COVID-19 pandemie besloot de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) het digitaal voorschrijven zonder voorafgaande persoonlijke ontmoeting met de patiënt uit veiligheidsoverwegingen te gedogen. In de praktijk bleek men zeer tevreden over het gedoogbeleid en paste het online voorschrijven na een ‘consult op afstand’ bij de bredere maatschappelijke ontwikkelingen en toenemende digitalisering in de zorg.
Om deze reden stelde de minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport in maart 2023 de ‘Beleidsregel voorschrijven via internet’ vast. Deze regel introduceert een gedoogbeleid in afwachting van een wetswijziging: er wordt door de IGJ niet opgetreden tegen overtreding van artikel 67 van de Geneesmiddelenwet als aan bepaalde voorwaarden is voldaan.
Voorwaarden voor online voorschrijven van UR-geneesmiddelen volgens het gedoogbeleid
Volgens het gedoogbeleid mogen voorschrijvers geneesmiddelen via internet voorschrijven als aan de volgende voorwaarden is voldaan:
- Er is sprake van voorschrijven via internet
Het gaat telkens om een situatie waarbij de voorschrijver op afstand zorg verleent aan de patiënt. Denk aan een video-met-audioverbinding, audioverbinding of via tekstberichten (chatberichten of e-mailverkeer). Andere vormen van communicatie zoals bellen of faxen vallen niet onder voorschrijven via internet. - De voorschrijver is BIG-geregistreerd
De mogelijkheid voor te schrijven via internet geldt alleen voor voorschrijvers die op grond van artikel 35 lid 14 van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg bevoegd zijn om geneesmiddelen die uitsluitend op recept verkrijgbaar zijn voor te schrijven. - Een fysiek consult of fysiek onderzoek is niet nodig
Online voorschrijven is alleen toegestaan als een fysiek consult of onderzoek niet nodig is om goede zorg te kunnen verlenen. - De medicatiehistorie van de patiënt is beschikbaar en wordt zo nodig geraadpleegd
De voorschrijver beschikt over de geactualiseerde medicatiehistorie van de patiënt en raadpleegt de medicatiehistorie voor zover nodig.
Als aan één van de voorwaarden niet wordt voldaan, kan de IGJ alsnog handhavend optreden en een bestuurlijke boete opleggen aan de overtreder. Alhoewel het de bedoeling is dat artikel 67 van de Geneesmiddelenwet in het geheel wordt herzien, is vooralsnog geen wetsvoorstel bekend.
Verantwoordelijkheden van de apotheek bij online voorgeschreven geneesmiddelen
Interessant is nog om te benoemen dat ook de apotheker die het geneesmiddel aan de patiënt ter hand stelt een belangrijke verantwoordelijkheid heeft, ook – of misschien zelfs juist – nadat een geneesmiddel online is voorgeschreven. De KNMP-richtlijnen schrijven voor dat apothekers altijd per patiënt moeten beoordelen of het veilig en verantwoord is om een voorgeschreven geneesmiddel te verstrekken – ook als het recept online is verkregen.
De apotheek moet in dit verband de identiteit van de patiënt vaststellen, het actuele geneesmiddelgebruik controleren en medicatiebewaking uitvoeren. Als een apotheker hierin tekortschiet, kan dat leiden tot tuchtrechtelijke aansprakelijkheid.1
1 Zie uitgebreid: F. Moss in T&C Gezondheidsrecht, commentaar op art. 67 Gnw.
