Wat valt onder milieu-informatie volgens de Wet open overheid?
Volgens artikel 2.1 van de Woo, in samenhang met artikel 19.1a van de Wet milieubeheer, valt onder milieu-informatie alle informatie over de toestand van het milieu en het vrijkomen van emissies. Dit begrip is gebaseerd op het Verdrag van Aarhus, dat burgers het recht geeft op toegang tot milieu-informatie. De reikwijdte van milieu-informatie is breed en wordt in de jurisprudentie ruim uitgelegd (ECLI:EU:C:2003:371). Zelfs documenten die indirect verband houden met milieugegevens kunnen hieronder vallen. Onderstaand noemen we enkele voorbeelden:
-
Informatie over het fosfaatrechtenstelsel en het melkquotum (ECLI:NL:RBAMS:2022:1078).
-
Prijzen van geleverde biomassa aan een partij zijn geen milieu-informatie, omdat dit geen informatie betreft die invloed heeft op het milieu (ECLI:NL:RBGEL:2024:594).
-
Kosten- en batenanalyses op het terrein van milieu (ECLI:NL:RBOVE:2019:856).
-
Stukken waarin slechts planologische en economische overwegingen staan zijn milieu-informatie, mits daar niets in staat over bijvoorbeeld geluidsbelasting, bodemvervuiling, emissies naar boden lucht of water (ECLI:NL:RBALK:2008:BC5877).
-
Onderzoek over de invloed van luchtverontreiniging op de gezondheid van inwoners (Kamerstukken II 2002/03, 28835, nr. 3, p. 23).
-
Namen van bollenrassen, herkomstnummers en keuringsresultaten van contracttelers, omdat uit deze resultaten o.a. zien op het vrij zijn van bepaalde schadelijke organismen (ECLI:NL:RVS:2019:3490).
Wat zijn emissiegegevens onder de Wet open overheid?
Binnen de Woo vallen emissiegegevens onder het bredere begrip milieu-informatie. Emissies omvatten stoffen, trillingen, warmte of geluid die direct of indirect worden uitgestoten in lucht, water of bodem (artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer). Enkele voorbeelden uit jurisprudentie:
-
Onderzoeksgegevens over trillingen in de bodem (ECLI:NL:RVS:2023:1926).
-
Locatiegegevens van een emissiebron (ECLI:NL:RVS:2021:153).
-
Dieraantallen en huisvestingsplaatsen (ECLI:NL:RBGEL:2018:1659).
-
Informatie die nodig is om uitstoot en de milieueffecten daarvan te controleren (ECLI:EU:C:2016:890).
-
Gegevens over hoe een gevaarlijke stof zoals asbest wordt verwijderd, vallen niet onder emissiegegevens (ECLI:NL:RVS:2019:4422).
Openbaarmaking van milieu-informatie en emissiegegevens: wat is verplicht en wat niet?
De Woo gaat uit van openbaarheid: alle informatie die bij de overheid berust, moet in principe openbaar worden gemaakt, tenzij een uitzonderingsgrond geldt (artikel 5.1 Woo).
Emissiegegevens zijn altijd openbaar
Voor emissiegegevens gelden geen uitzonderingsgronden. Dit betekent dat een Woo-verzoek om deze informatie vrijwel altijd leidt tot openbaarmaking. Dit is vastgelegd in artikel 5.1 lid 7 Woo.
Milieu-informatie: belangenafweging vereist
Voor overige milieu-informatie ligt dit anders. Hier kan openbaarmaking worden geweigerd als een bedrijf aannemelijk maakt dat de openbaarmaking ernstige schade toebrengt aan bedrijfsbelangen. De bewijslast ligt bij het bedrijf, dat vaak via een zienswijze moet onderbouwen waarom bepaalde informatie niet openbaar mag worden gemaakt. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigde dit in een uitspraak van 16 oktober 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:2490):
“Nu de gegevens waar Pacavon om heeft verzocht onder het begrip milieu-informatie vallen, blijft verstrekking daarvan gelet op artikel 10, eerste lid, aanhef en onder c, en het vierde lid, van de Wob uitsluitend achterwege voor zover het belang van openbaarmaking niet opweegt tegen het belang van geheimhouding van de bedrijfs- en fabricagegegevens. Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen (uitspraak van 15 december 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BO7333 dient dit laatste belang restrictief te worden uitgelegd: openbaarheid van milieu-informatie is het uitgangspunt. Dit brengt met zich dat aannemelijk moet zijn dat openbaarmaking van de betreffende milieu-informatie daadwerkelijk schade toebrengt aan het met geheimhouding gediende belang.”
Er geldt dus een verzwaarde motiveringsplicht voor het weglakken van milieu-informatie. De praktijk leert dat deze drempel lastig te halen is. De uitzondering van onevenredige benadeling (artikel 5.1 lid 5 Woo) is bovendien helemaal niet van toepassing op milieu-informatie.
De verzwaarde motiveringsplicht komt overigens ook terug in artikel 5.1 lid 2 onder b, dat de relatieve uitzonderingsgrond economische of financiële belangen van de staat regelt. De overheid kan slechts een beroep op deze uitzonderingsgrond doen indien de informatie betrekking heeft op handelingen met een vertrouwelijk karakter.
Hoe om te gaan met Woo-verzoeken over milieugegevens?
Als een Woo-verzoek betrekking heeft op milieu- en emissiegegevens, dan is openbaarmaking vaak verplicht. Voor emissiegegevens geldt dit zonder uitzondering. Voor andere milieu-informatie kan openbaarmaking alleen worden geweigerd als er een concreet en zwaarwegend belang is. Dit betekent dat bedrijven en overheden met een sterke en goed onderbouwde motivatie moeten komen om bepaalde informatie af te schermen.
Heeft u vragen over dit onderwerp of over Woo-verzoeken in het algemeen? Neem dan gerust contact met mij op.
