De Staatssecretaris van Financiën, Hans Vijlbrief heeft in een brief van 4 februari 2020 aangekondigd dat de Belastingdienst een sectorbenadering gaat toepassen voor het toezicht op arbeidsrelaties. De sectoren die in eerste instantie extra gecontroleerd gaan worden zijn: Zorg (ziekenhuizen en zelfstandige klinieken), grote bouwprojecten en bemiddelingsbureaus en intermediaire partijen in deze sectoren.
De Wet Deregulering Arbeidsrelaties (DBA) heeft vanaf het begin geleid tot grote onzekerheid of een zelfstandige nu echt zelfstandig is of dat sprake is van schijnzelfstandigheid. De maatschappelijke onrust heeft regelmatig tot Kamervragen geleid. Al snel werd geconcludeerd dat de wet DBA niet echt de oplossing is voor het probleem of een opdrachtnemer in dienstbetrekking staat tot de opdrachtgever of toch als zelfstandige zijn werkzaamheden verricht. Diverse commissies zijn benoemd en hebben een rapport uitgebracht. De meest recente is de commissie Borstlap die op 23 januari jongstleden haar rapport heeft gepresenteerd.
In de zoektocht naar een adequate oplossing is er een internetconsultatie geweest over de Wet minimumbeloning zelfstandigen. In dit wetsvoorstel wordt voor zelfstandigen een minimumtarief van € 16 per uur gehanteerd. Hierbij gelden een aanzienlijk aantal administratieve voorwaarden. Zo moet de zakelijke opdrachtgever aan de hand van offertes beoordelen of het aantal geoffreerde uren wel in redelijkheid is vastgesteld. Mocht achteraf het aantal uren worden overschreden, dan is de opdrachtgever ook een vergoeding verschuldigd over de extra uren. Daarnaast werd een systeem voorgesteld waarbij een opdrachtnemer die € 75 per uur of meer in rekening brengt bij een opdracht met een looptijd van maximaal één jaar, kan opteren om de werkzaamheden niet in dienstbetrekking te verrichten. Hiervoor wordt een zelfstandigenverklaring geïntroduceerd. Onbekend is in hoeverre deze plannen zullen leiden tot wetgeving. De planning daarvoor is overigens 1 januari 2021.
In de tussentijd wordt nu nog gewerkt met de wet DBA. De Belastingdienst heeft in overleg met vakorganisaties zoals VNO-NCW en MKB Nederland allerlei modelovereenkomsten opgesteld die in de praktijk kunnen worden gebruikt. Probleem hierbij is dat volgens de afspraken in de modelovereenkomst moet worden gewerkt. Mocht in de praktijk de werkwijze hiervan afwijken, dan kan nog steeds sprake zijn van een dienstbetrekking en niet van een overeenkomst van opdracht met een zelfstandige. Naast het bestaan van de algemene modelovereenkomsten zijn er ook een aantal sectorale modelovereenkomsten gepubliceerd zoals voor de gezondheidszorg.
De handhaving van de wet DBA is een aantal malen opgeschort tot recentelijk 1 januari 2021. Deze opschorting gold niet voor kwaadwillenden. Vanaf 1 oktober 2019 is de Belastingdienst gestart met bedrijfsbezoeken die kunnen uitmonden in een boekenonderzoek. De Belastingdienst kan van mening zijn dat toch sprake is van een dienstbetrekking en hierover aanwijzingen geven aan de opdrachtgever. De opdrachtgever moet de gegeven aanwijzing van de Belastingdienst binnen redelijke termijn opvolgen. Doet de opdrachtgever dat niet, dan kan de Belastingdienst handhavend optreden. Inmiddels heeft de Belastingdienst de controlecapaciteit verhoogd van 30 fte per 1 oktober 2019 naar 60 fte en in 2020 naar 80 fte.
De keuze om nu gericht te gaan controleren bij de in de aanhef genoemde sectoren is gebaseerd op:
- De zelfstandige problematiek speelt breed in de sector;
- In de sector komen de problemen vaak op soortgelijke wijze voor;
- Bedrijven hebben de problemen zelf gemeld;
- Signalen die de Belastingdienst heeft gekregen uit bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken.
Nadat ervaringen zijn opgedaan, zal naar verwachting in de tweede helft van 2020 de aanpak van de sectoren worden verbreed naar de sectoren onderwijs, ICT, horeca en detailhandel. Mogelijk dat ook andere sectoren worden betrokken.
Wordt u ook betrokken in het onderzoek dan is het belangrijk dat u goed uw rechten en plichten kent. Zie ook de blog van Esther Patty over de controle loonheffingen van 14 januari 2020 [link] Uiteraard kunnen wij u begeleiden bij een controle door de Belastingdienst. U kunt contact met Esther of mij opnemen of met uw aanspreekpunt bij Dirkzwager.
René Sueters
Gerelateerd
Loonheffing en sociale zekerheid
