Wat zegt de wet over nepreviews en online reviews?
Artikel 6:193g BW bevat een lijst van handelspraktijken die onder alle omstandigheden als
misleidend - en daarmee oneerlijk - jegens consumenten worden aangemerkt.
Onderdeel aa van dat artikel merkt "het plaatsen of doen plaatsen van valse beoordelingen of aanbevelingen van consumenten of op misleidende wijze voorstellen van consumentenbeoordelingen of sociale media-aanbevelingen, teneinde producten te promoten" uitdrukkelijk aan als een dergelijke, onder alle omstandigheden misleidende handelspraktijk.
Deze wetgeving komt voort uit de gedachte dat een concurrent die zich met neprecensies een oneerlijke voorsprong verschaft, onrechtmatig handelt. Dit betekent ook dat recensies die onrechtmatig zijn, kunnen worden verboden.
Wat oordeelde het Hof Amsterdam over deze reviews?
In de recente uitspraak van het Hof Amsterdam – tussen twee concurrenten; Fixit Legal en Bonnetje – wordt het volgende geoordeeld over de plaatsing van nepreviews:
“Niet in geschil is dat op de bonnetje.app site reviews zijn geplaatst die geen echte reactie op dienstverlening van Bonnetje waren. Zoals Bonnetje c.s. zelf ook stellen was de Bonnetje app in de periode voorafgaand aan de lancering op 31 maart 2023 nog niet ‘live’. Daarbij ging het om reviews geplaatst door onder meer de indirect bestuurder van Bonnetje, De Kiewit, Amine A, Jennie Richards en Tom Roberts, zonder vermelding dat het hier om niet op werkelijke ervaringen gebaseerde voorbeelden ging. Opvallend is voorts dat van Jennie Richards en Tom Roberts kort na de lancering van de websites en app opnieuw reviews zijn geplaatst, waarmee de waarachtigheid daarvan op zijn minst twijfelachtig is. Het ligt voor de hand dat met het plaatsen van reviews op bonnetje.app werd beoogd om de onderneming voor geïnteresseerden op aantrekkelijkere wijze te presenteren.”
Het hof acht het op deze oneigenlijke wijze creëren van een voorsprong als handelspraktijk oneerlijk en daarmee jegens Fixiq Legal onrechtmatig.
Moet u schade aantonen om op te treden tegen nepreviews?
Uit het arrest volgt ook – en dat is voor het aanspreken van concurrenten belangrijk – dat degene die nadeel ondervindt van nepreviews, niet hoeft te bewijzen dat daadwerkelijk sprake is van schade.
Het Hof gaat voorbij aan de stelling dat artikel 6:193 g BW alleen maar zou gelden als er door de reviews schade wordt geleden of concurrenten daar anderszins (aantoonbaar) last van ondervindt. Het Hof oordeelt dat dit onjuist is, want het “gaat hier om een handelspraktijk die onder alle omstandigheden jegens consumenten misleidend is en waaraan de mogelijkheid van benadeling van concurrenten inherent is. Dat concurrenten belang hebben bij een level playingfield waarbij niet de ene concurrent zich boven anderen een voordeel verschaft door zich anders dan die anderen van nep reviews te bedienen ligt ook zondermeer in de rede. Het verbod op misleidende handelspraktijken strekt ook tot bescherming van een dergelijk belang, dat concurrenten aantonen daadwerkelijk schade te ondervinden is geen vereiste voor het honoreren van een beroep daarop.”
Hierbij speelt mee dat nadat een mogelijke samenwerking tussen partijen was stukgelopen, Bonnetje een eigen website lanceerde waarop op de (test)website reviews zijn geplaatst die aldus niet op echte gebruikerservaringen waren gebaseerd.
Het Hof kiest hiermee voor de meest praktische benadering, waarmee een concurrent zich ook reeds tegen nepreviews kan verzetten bij de openbaarmaking daarvan, zónder te hoeven aantonen dat hij daardoor schade lijdt of daar anderszins aantoonbaar last van heeft.
Kan de rechter een dwangsom opleggen bij nepreviews?
Dat de betreffende reviews inmiddels alweer waren verwijderd, stond niet in de weg aan toewijzing van een verbod om dergelijke nepuitingen in de toekomst verwijderd te houden, op straffe van een dwangsom.
Goed om te weten is dat er ook rechtspraak is waarin schadevergoeding wordt toegekend wegens valse reviews.
Wat betekent dit voor u als ondernemer?
Deze uitspraak verlaagt de drempel voor ondernemers om op te treden tegen een concurrent die zich van nepreviews bedient. U hoeft niet eerst een omzetdaling, negatieve publiciteit of ander aantoonbaar nadeel te bewijzen. Voldoende is dat vaststaat dat de reviews niet op echte gebruikerservaringen zijn gebaseerd een gunstiger beeld van de onderneming wordt geschetst dan de werkelijkheid rechtvaardigt.
Praktisch gezien betekent dit dat u de volgende stappen kunt overwegen wanneer u vermoedt dat een concurrent nepreviews gebruikt:
1. Verzamel bewijs. Leg vast welke reviews verdacht zijn (bijvoorbeeld: geplaatst vóór de
daadwerkelijke lancering van een dienst, afkomstig van niet-traceerbare of gelieerde personen of met opvallend gelijkende patronen) en documenteer dit zorgvuldig, bijvoorbeeld met screenshots en tijdstempels.
2. Spreek de concurrent of het platform aan. Net als bij onrechtmatige negatieve recensies kunt u de plaatser en/of het platform sommeren om de reviews te verwijderen. Een deugdelijk
onderbouwde brief heeft vaak al effect.
3. Vraag zo nodig een rechterlijk verbod. Blijft de tegenpartij in gebreke, dan kunt u de rechter vragen om een verwijderingsverzoek en een verbod, op straffe van een dwangsom. Een kort geding procedure is hiertoe vaak de aangewezen route.
Twijfelt u of de reviews van uw concurrent (of, omgekeerd, een recensie over
uw eigen onderneming) de grens van het toelaatbare overschrijden? Neem dan tijdig juridisch advies in, want met reviews is snelheid vaak geboden.
