Op 8 april 2022 heeft de Raad van de Europese Unie sancties tegen Rusland ingesteld die gevolgen hebben voor overheidsaanbestedingen. Kort samengevat verbiedt de Europese Unie aanbestedende diensten en speciale sectorbedrijven om aanbestedingen aan Russische partijen te gunnen. Ook moeten reeds aan Russische partijen gegunde opdrachten uiterlijk vóór 10 oktober 2022 worden stopgezet. Voor een uitleg over deze sancties en een toelichting welke actie aanbestedende diensten en speciale sectorbedrijven moeten ondernemen, verwijs ik naar een eerdere blog over dit onderwerp.
De EU-sancties bepalen dat de bevoegde nationale autoriteiten toestemming kunnen verlenen voor het gunnen en voortzetten van overeenkomsten voor bepaalde categorieën producten en diensten (zoals het invoeren van aardgas en aardolie). In de recent gepubliceerde beleidsregel hebben de betrokken Nederlandse ministers vastgelegd hoe zij omgaan met hun bevoegdheid om ontheffingen te verlenen.
Ontheffingen worden door de ministers terughoudend verleend, onder meer om te voorkomen dat de sancties tegen Rusland worden ondergraven. Bij de beoordeling van een ontheffingsaanvraag wordt meegewogen of:
- het om een essentieel product of essentiële dienst gaat;
- er geen alternatieven zijn; en
- of een aanbestedingsprocedure geen potentiële inschrijvers heeft opgeleverd die het product of de dienst tegen acceptabele voorwaarden kunnen aanbieden.
Voor sommige categorieën producten en diensten (zoals de invoer van aardgas en aardolie) worden aanvullende omstandigheden bij de beoordeling van een ontheffingsaanvraag betrokken. Uit de beleidsregel volgt dat ontheffingsaanvragen voor fossiele brandstoffen sowieso worden afgewezen.
Het uitgangspunt is dat wanneer een ontheffing wordt verleend, dit voor maximaal 1 jaar is. Ook als een ontheffing wordt verleend, moet de aanvrager een maximale inspanning leveren om op zoek te gaan naar alternatieven.
De beleidsregel biedt duidelijkheid voor aanbestedende diensten en speciale sectorbedrijven die echt niet om Russische partijen heen kunnen. Zij kunnen een goed gemotiveerde, digitale ontheffingsaanvraag bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) indienen. Wordt de aanvraag afgewezen, dan staat daartegen bezwaar en beroep open.
Voor vragen over de (on)mogelijkheden om een ontheffing aan te vragen en de concrete invulling van een ontheffingsaanvraag kunt u contact opnemen met Mathijs Jonkers of een van de andere advocaten uit het aanbestedingsteam van Dirkzwager.
Gerelateerd
Aanbesteding
