Noodzaak van regionale samenwerking en inkoop in de jeugdzorg
Ten aanzien van jeugdzorgvormen waarvoor inkoop op regionale schaal is aangewezen, zijn de afgelopen jaren verschillende stappen gezet. Zo is bijvoorbeeld afgesproken dat gemeenten gaan werken vanuit stabiele regio’s met een duidelijk bestuurlijk en ambtelijk aanspreekpunt voor jeugdhulpaanbieders en bovenregionale partijen. In juni 2020 heeft de VNG een Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) uitgewerkt. Op basis daarvan dienen individuele gemeenten een visie op te stellen over de organisatie van jeugdzorg in de regio. Uit analyse van de Jeugdautoriteit (2022) volgt dat in slechts 24 van de 42 regio’s een regiovisie is opgesteld. De inhoud van deze regiovisies verschilt bovendien in intensiteit, reikwijdte en kwaliteit. Daarnaast blijkt dat slechts in 14 regio’s wordt samengewerkt op basis van een gemeenschappelijke regeling in de zin van de Wet gemeenschappelijke regeling. De regering acht een meer verplichtende aanpak om te komen tot regionale samenwerking dan ook noodzakelijk.
Van Jeugdwet naar wettelijke verplichting voor regionale samenwerking
Op grond van artikel 2.8 huidige Jeugdwet zijn gemeenten verplicht samen te werken indien dat voor een doeltreffende en doelmatige uitvoering van de Jeugdwet aangewezen is. Het artikel gaat uit van een gebiedsgerichte aanpak, waarbij een verplichting tot samenwerking kan worden opgelegd indien de noodzakelijke samenwerking in een gebied ontbreekt en reeds een op overeenstemming gericht overleg is gevoerd met de colleges van de betrokken gemeenten. Het artikel gaat dus niet uit van een eenduidige richting voor de vormgeving van regionale samenwerking voor álle gemeenten en regio’s. Een wijziging werd dus noodzakelijk geacht.
In de Hervormingsagenda Jeugd zijn in samenspraak met de VNG, jeugdhulpaanbieders, cliëntorganisaties en professionals bestuurlijke afspraken gemaakt over regionale samenwerking en landelijke inkoop en de wijze waarop deze vormgegeven dienen te worden. De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg geeft uitvoering aan deze afspraken.
De voorgestelde verplichtingen rondom de regionale samenwerking – waaronder de verplichting tot regionale inkoop en bovenregionale samenwerking –brengen naar verwachting meer rust en stabiliteit in het jeugdzorglandschap.
Regiovisie in de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg
Onder de nieuwe wet moet de gemeenteraad een regiovisie vaststellen. Dat behoren gemeenten dus eigenlijk al te doen op grond van de aangenomen NvO, maar dit ondervindt in de praktijk nog onvoldoende navolging. Nu wordt een wettelijke verplichting gecreëerd.
De regiovisie is de visie van de gemeente op hoe de gemeente met andere gemeenten gaat samenwerken om ervoor te zorgen dat er een toereikend aanbod is (of ontstaat) van jeugdhulp en gecertificeerde instellingen voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering.
De regiovisie is onderdeel van het gemeentelijke beleidsplan dat de gemeenteraadperiodiek vaststelt als richtinggevend plan voor de beslissingen betreffende jeugdhulp en de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering.
Wat moet er in een regiovisie staan volgens de nieuwe wet?
Bij algemene maatregel van bestuur zal worden bepaald welke onderwerpen in de regiovisie moeten worden opgenomen. Dit is in ieder geval:
- Een voorziening waarmee inspraak mogelijk wordt gemaakt voor jeugdigen en hun wettelijk vertegenwoordigers.
- De wijze waarop de gemeenten in de regio samen met jeugdhulpaanbieders en professionals in algemene zin afstemmen over de schaarste van vormen van jeugdhulp.
- De aanpak van wachttijden en de wijze waarop de gemeenten in de regio samen met jeugdhulpaanbieders maximaal aanvaardbare wachttijden formuleren.
- De wijze waarop afstemming en verbinding wordt geborgd tussen de gecontracteerde of gesubsidieerde jeugdhulp en gecertificeerde instellingen voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering en de vormen van jeugdhulp die zijn gecontracteerd door een door alle gemeenten gezamenlijk in stand gehouden landelijk werkende organisatie en waarbij alle gemeenten in de regio uitsluitend gebruikmaken van dat landelijk gecontracteerde aanbod, en de vormen van jeugdhulp die door de colleges worden gecontracteerd of gesubsidieerd.
In de Memorie van Toelichting wordt ter inspiratie voor de regiovisie ook gewezen op de handreiking van het Nederlands Jeugd Instituut waarin zij ingaat op de ontwikkeling van essentiële functies en expertises in het jeugdzorglandschap en een door de VNG in het kader van de NvO routekaart.
Beoogd wordt dat de regiovisie zodanig concreet is dat deze vertaald kan worden naar de (regionale) organisatie van de specialistische jeugdhulp. De regiovisie van gemeenten binnen een regio zal dus op hoofdlijnen eensluidend moeten zijn. Dit vraag onderlinge afstemming tussen gemeenten, én met de relevante partijen in het veld. Dit omvat ook de doelgroep zelf. De wetgever gaat ervan uit dat de doelgroep vanaf de start en bij de verschillende fases van het proces tot vaststelling van de regiovisie goed wordt betrokken, bijvoorbeeld door hen een adviserende rol te geven. Het heeft daarnaast de voorkeur hen te betrekken in de periodieke evaluatie van de regiovisie.
Het is mogelijk dat de gemeenteraden in de regio hun taak om regiovisiesop te stellen in de gemeenschappelijke regeling delegeren aan de Jeugdregio.
Waarom is een regiovisie belangrijk voor gemeenten en jeugdzorg?
De verwachting is dat gemeenten door de voornoemde afstemming en het opstellen van de regiovisie beter zicht krijgen op de maatschappelijke opgaven en zorgbehoeften van de inwoners in de regio en welk aanbodnodig is. Vanuit een meerjarenvisie kunnen gemeenten dan afspraken maken met elkaar en met aanbieders van specialistische jeugdzorg omvraag en aanbod op de korte en de langere termijn goed op elkaar te laten aansluiten.
Contact
Vragen over de regionale samenwerking in het kader van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, of sparren over de inrichting van een gemeenschappelijke regeling of de totstandkoming van een regiovisie? Neem contact met ons op.
